การพัฒนาอุปกรณ์ช่วยยึดจับแผ่นรับภาพเอกซเรย์เพื่อลดการถ่ายภาพซ้ำ และเพิ่มคุณภาพภาพถ่ายรังสีทรวงอกในโรงพยาบาลชุมชน
Development of an Image Receptor Holding Device to Reduce Repeat Radiographs and Improve Chest Radiographic Image Quality in Community Hospitals
关键词:
อุปกรณ์ช่วยยึดแผ่นรับภาพ, การถ่ายภาพรังสีทรวงอก, คุณภาพภาพถ่ายรังสี, การถ่ายภาพซ้ำ摘要
การถ่ายภาพรังสีทรวงอกเป็นการตรวจพื้นฐานที่มีความสำคัญต่อการวินิจฉัยโรคระบบทางเดินหายใจ อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยที่มีข้อจำกัดด้านการเคลื่อนไหวมักประสบปัญหาการจัดท่าที่ไม่เหมาะสม ส่งผลให้เกิดการถ่ายภาพซ้ำ และคุณภาพภาพถ่ายรังสีลดลง งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาอุปกรณ์ช่วยยึดจับแผ่นรับภาพเอกซเรย์ และประเมินประสิทธิภาพของอุปกรณ์ต่อคุณภาพภาพถ่ายรังสีทรวงอกและอัตราการถ่ายภาพซ้ำ รูปแบบการศึกษาเป็น การวิจัยเชิงกึ่งทดลอง (Quasi-experimental research) เปรียบเทียบผลลัพธ์ระหว่างสองกลุ่มที่เป็นอิสระต่อกัน ดำเนินการในหน่วยรังสีวิทยา โรงพยาบาลน้ำขุ่น (โรงพยาบาลชุมชน) จังหวัดอุบลราชธานี กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยที่เข้ารับการถ่ายภาพรังสีทรวงอกท่านั่ง จำนวน 64 ราย แบ่งเป็นกลุ่มควบคุม (ก่อนใช้นวัตกรรม) และกลุ่มทดลอง (หลังใช้นวัตกรรม) กลุ่มละ 32 ราย เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบบันทึกจำนวนการถ่ายภาพซ้ำ แบบประเมินคุณภาพภาพถ่ายรังสี และแบบสอบถามความพึงพอใจของบุคลากรทางรังสีวิทยา วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา เปรียบเทียบความแตกต่างด้วยสถิติ Mann-Whitney U test และ Independent t-test ที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ p < 0.05 ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มทดลองที่ใช้อุปกรณ์มีอัตราการถ่ายภาพซ้ำลดลงจากร้อยละ 15.62 ในกลุ่มควบคุม เหลือร้อยละ 0.00 โดยไม่พบการถ่ายภาพซ้ำจากความคลาดเคลื่อนของตำแหน่งหรือการเคลื่อนไหวระหว่างการถ่ายภาพ ด้านคุณภาพภาพถ่ายรังสีทรวงอกพบว่า กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในทุกด้าน โดยมีคะแนนเต็ม (5.00±0.00) เมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุมซึ่งมีคะแนนเฉลี่ยอยู่ระหว่าง 4.25–4.41 นอกจากนี้ ความพึงพอใจของบุคลากรทางรังสีวิทยาต่อการใช้อุปกรณ์อยู่ในระดับมากที่สุด (4.75±0.64) สรุปได้ว่า อุปกรณ์ช่วยยึดจับแผ่นรับภาพเอกซเรย์ที่พัฒนาขึ้นสามารถเพิ่มความมั่นคงในการจัดท่าผู้ป่วย ลดการถ่ายภาพซ้ำ และยกระดับคุณภาพภาพถ่ายรังสีได้อย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้งยังช่วยลดปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยได้รับโดยไม่จำเป็น ลดภาระงานของบุคลากรทางรังสีวิทยา เพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการ และเสริมความปลอดภัยของระบบรังสีวินิจฉัย จึงมีความเหมาะสมสำหรับการประยุกต์ใช้ในโรงพยาบาลชุมชน และสถานพยาบาลที่มีผู้ป่วยเคลื่อนไหวจำกัด
คำสำคัญ: อุปกรณ์ช่วยยึดแผ่นรับภาพ, การถ่ายภาพรังสีทรวงอก, คุณภาพภาพถ่ายรังสี, การถ่ายภาพซ้ำ
参考
Gunderman RB. Essential radiology: clinical presentation-pathophysiology-imaging. 5th ed. Philadelphia: Wolters Kluwer; 2014. [เข้าถึงเมื่อ 9 พ.ค. 2568].เข้าถึงได้จาก: https://shop.lww.com/Essential-Radiology/p/9781451173572
Whitley AS, Sloane C, Hoadley G, Moore AD, Alsop CW. Clark’s positioning in radiography. 13th ed. London: CRC Press; 2017. [เข้าถึงเมื่อ 9 พฤษภาคม 2568].เข้าถึงได้จาก: https://www.routledge.com/Clarks-Positioning-in-Radiography-13th-Edition/Whitley-Sloane-Hoadley-Moore-Alsop/p/book/9781498722319
Wong K, Ng KH, Sun Z. The impact of patient positioning aids on reducing repeat radiographs: A systematic review. Radiography. 2019;25(1):e1–e8. doi:10.1016/j.radi.2018.09.005 [เข้าถึงเมื่อ 9 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://doi.org/10.1016/j.radi.2018.09.005
Bushong SC. Radiologic science for technologists: physics, biology, and protection. 11th ed. St. Louis: Elsevier; 2021. [เข้าถึงเมื่อ 9 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.elsevier.com/books/radiologic-science-for-technologists/bushong/978-0-323-59548-0
International Atomic Energy Agency (IAEA). Radiation protection and safety in medical uses of ionizing radiation. IAEA Safety Standards Series No. GSR Part 3. Vienna: IAEA; 2014. [เข้าถึงเมื่อ 9 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.iaea.org/publications/8930/radiation-protection-and-safety-in-medical-uses-of-ionizing-radiation
กลุ่มงานรังสีวิทยา โรงพยาบาลน้ำขุ่น. รายงานสถิติการให้บริการและคุณภาพภาพรังสีวิทยา ประจำปีงบประมาณ 2567. อุบลราชธานี: โรงพยาบาลน้ำขุ่น; 2567.
สมาคมรังสีการแพทย์แห่งประเทศไทย. แนวทางปฏิบัติการควบคุมคุณภาพทางรังสีวิทยา. กรุงเทพฯ: สมาคมรังสีการแพทย์แห่งประเทศไทย; 2564 [เข้าถึงเมื่อ 8 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.rcrt.or.th
Fawcett SL, Barter SJ. The use of immobilisation devices in paediatric radiology. Radiography. 2009;15(3):207–211. doi:10.1016/j.radi.2008.05.002 [เข้าถึงเมื่อ 9 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://doi.org/10.1016/j.radi.2008.05.002
Bermudez E, Martin J, Sanz M, et al. Development of a patient positioning device for portable chest radiography in ICU patients. Radiography. 2018;24(2):e15–e20. doi:10.1016/j.radi.2017.10.008 [เข้าถึงเมื่อ 9 พ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://doi.org/10.1016/j.radi.2017.10.008
Carayon P. Human factors in patient safety as an innovation. Appl Ergon. 2010;41(5):657–665. doi:10.1016/j.apergo.2010.02.004 [เข้าถึงเมื่อ 9 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก:https://doi.org/10.1016/j.apergo.2010.02.004
Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. 2nd ed. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates; 1988.
International Commission on Radiological Protection (ICRP). Radiological protection in medicine. ICRP Publication 105. Ann ICRP. 2007;64(6):1–63.
European Commission. European guidelines on quality criteria for diagnostic radiographic images. EUR 16260 EN. Luxembourg: Office for Official Publications of the European Communities; 1996.
Seeram E. Digital Radiography: An Introduction for Technologists. 2nd ed. Clifton Park, NY: Delmar Cengage Learning; 2019.
Uffmann M, Schaefer-Prokop C. Digital radiography: The balance between image quality and required radiation dose. Eur J Radiol. 2009;72(2):202–208.
