Factors Associated with Glycemic Control Among Type 2 Diabetes Patients in the Service Area of Na Si Nuan Subdistrict Health Promoting Hospital, Kantharawichai District, MahaSarakham
Keywords:
Glycemic control, Type 2 diabetes mellitus, Subdistrict Health Promoting HospitalAbstract
Diabetes mellitus remains a major public health concern in Thailand, with a substantial proportion of patients failing to achieve recommended glycemic targets. This cross-sectional study aimed to identify factors associated with glycemic control among patients with type 2 diabetes mellitus (T2DM) in the catchment area of Naseenouan Health Promoting Hospital, Kantharawichai District, Mahasarakham Province. A total of 220 participants with T2DM were recruited using stratified random sampling. Data were collected through a structured questionnaire comprising four sections: demographic characteristics, diabetes-related knowledge, health belief model perceptions, and self-care behaviors. Data analysis employed descriptive statistics and multiple logistic regression.
The results revealed that 52.73% of participants had poor glycemic control (fasting blood glucose >130 mg/dL). Factors significantly associated with poor glycemic control (p<0.05) included fair-to-poor medication adherence behavior (AOR=6.42, 95%CI: 2.49–16.60), presence of slow-healing wounds or pruritus (AOR=4.53, 95%CI: 1.86–11.01), high perceived barriers (AOR=4.28, 95%CI: 1.92–9.55), agricultural occupation compared to trade, labor, or government employment (AOR=3.05, 95%CI: 1.18–7.88), fair-to-poor diabetes knowledge (AOR=2.66, 95%CI: 1.24–5.71), fair-to-poor dietary behavior (AOR=2.43, 95%CI: 1.07–5.55), and receiving care at a hospital rather than a primary care unit (AOR=2.40, 95%CI: 1.22–4.70).
Glycemic control among T2DM patients in primary care settings is influenced by occupational factors, perceived barriers, and self-care behaviors. These findings underscore the need for proactive, flexible service models that align with community lifestyles, with particular emphasis on enhancing sustained medication adherence to improve disease management at the community level.
References
International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas 11th edition 2025: global prevalence and projections for 2050. Nephrology Dialysis Transplantation. 2025. doi:10.1093/ndt/gfaf177
Aekplakorn W, Chariyalertsak S, Bumrerraj S, Assanangkornchai S, Taneepanichskul S, Neelapaichit N, et al. Diabetes trends and determinants among Thai adults from 2004 to 2020. Sci Rep. 2025;15(1). doi:10.1038/s41598-025-17619-5
Sakboonyarat B, Pima W, Chokbumrungsuk C, Pimpak T, Khunsri S, Ukritchon S, et al. National trends in the prevalence of glycemic control among patients with type 2 diabetes receiving continuous care in Thailand, 2011-2018. Sci Rep. 2021;11:15723. doi:10.1038/s41598-021-93733-4
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. ประเด็นสารรณรงค์วันเบาหวานโลก ปี 2567 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 3 พ.ย. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=47609&deptcode=brc
ศูนย์ข้อมูลสุขภาพกระทรวงสาธารณสุข. สรุปสถานการณ์โรคเบาหวาน: อัตราป่วยโรคเบาหวาน [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 3 พ.ย. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/cefa42b9223ec4d1969c5ce18d762bdd
ธีรศักดิ์ พาจันทร์, กฤชกันทร สุวรรณพันธุ์, บุญสัน อนารัตน์ และนิรันดร์ ถาละคร.ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 อำเภอท่าบ่อ จังหวัดหนองคาย วารสารศูนย์อนามัยที่ 9. 2565;16(1): 285-298.
ยศธการ ศรีเนตร และวรรณศรี แววงาม.ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 อำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี วารสารความปลอดภัยและสุขภาพ.2567;17(2): 177-197.
Krejcie RV, Morgan DW. Determining Sample Size for Research Activities. Educ Psychol Meas. 1970;30(3):607-610. doi:10.1177/001316447003000308
Bloom BS, Hastings JT, Madaus GF. Handbook on Formative and Summative Evaluation of Student Learning. New York: McGraw-Hill; 1971.
Best JW. Research in Education. 3rd ed. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice-Hall; 1977.
Hurst CP, Rakkapao N, Hay K. Impact of diabetes self-management, diabetes management self-efficacy and diabetes knowledge on glycemic control in people with Type 2 Diabetes (T2D): A multi-center study in Thailand. PLoS One. 2020;15(12):e0244692. doi:10.1371/journal.pone.0244692
พรภัทรา แสนเหลา, นัฐรัมภาพร ธนปิยวัฒน์, ศรีงามลักษณ์ ศรีปวริศร.การจัดการตนเองในผู้สูงอายุที่ป่วยเป็นโรคเบาหวานบริบทอีสาน วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ.2562;37(3): 221-229.
สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566. พิมพ์ครั้งที่ 1. ปทุมธานี: ร่มเย็น มีเดีย; 2566.
อรุณลักษณ์ ก๋งอุบล.การพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ผิดนัด โรงพยาบาลพระแสง วารสารสภาการพยาบาล.2567;39(4): 580-595.
Becker MH. The health belief model and personal health behaviour. Health Educ Monogr. 1974;2:324-508.
กาญจนา ปัญญาเพ็ชร์, นิภา มหารัชพงศ์, ยุวดี รอดจากภัย.ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลตนเองในการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข.2564;31(2):151-163.
วิชุดา จันทะศิลป์, พรรณี บัญชรหัตถกิจ, ทัศพร ชูศักดิ์, รัฐพล ศิลปรัศมี.ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมไม่ได้ จังหวัดนครราชสีมา วารสารศูนย์อนามัยที่ 9.2567;18(2):498-511.
American Diabetes Association Professional Practice Committee. Facilitating Positive Health Behaviors and Well-being to Improve Health Outcomes: Standards of Care in Diabetes—2025. Diabetes Care. 2025;48(Suppl 1):S86-S107. doi:10.2337/dc25-S005
พลเทพ มณีวรรณ.การศึกษาเปรียบเทียบผลการควบคุมโรคไม่ติดต่อเรื้อรังของเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิบ้านเสด็จ กรณีศึกษาโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเสด็จ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลนิคม 16 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลทรายทอง อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม.2567;21(พิเศษ):97-107.
Prayoonhong W, Sonsingh W, Permsuwan U. Clinical outcomes and economic evaluation of patient-centered care system versus routine-service system for patients with type 2 diabetes in Thailand. Heliyon. 2024;10(3):e25093. doi:10.1016/j.heliyon.2024.e25093
กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค. แนวทางการดำเนินงาน NCD ในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) [อินเทอร์เน็ต]. พิมพ์ครั้งที่ 1. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 15 มี.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/dncd/forecast_detail.php?publish=15535&deptcode=dncd
Chan KS, Wan EYF, Chin WY, Cheng WHG, Ho MK, Yu EYT, et al. Effects of continuity of care on health outcomes among patients with diabetes mellitus and/or hypertension: a systematic review. BMC Fam Pract. 2021;22(1):205. doi:10.1186/s12875-021-01493-x
Edwards E, Yosipovitch G. Skin Manifestations of Diabetes Mellitus. In: Feingold KR, editor. Endotext [Internet]. South Dartmouth (MA): MDText.com; 2025.
คำภีร์ เขตมนตรี, ยุพดี พิมพ์ศิริ.การพัฒนารูปแบบการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดกับใช้ยาของผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ส่งไปรักษาต่อในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในอำเภอม่วงสามสิบ วารสารคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ.2566;3(1).
ชนม์นิภา นามแสง, วันชนะ หาไชย.การพัฒนาความร่วมมือในการใช้ยาของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ด้วยการเยี่ยมบ้าน โดยเภสัชกรของหน่วยบริการปฐมภูมิศรีสุทโธ โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชบ้านดุง วารสารเภสัชกรรมไทย.2568;17(4).
Chiaranai C, Chularee S, Prawatwong W, Srithongluang S. Two-way SMS Reminders for Medication Adherence and Quality of Life in Adults with Type 2 Diabetes: A Randomized Controlled Trial. Pac Rim Int J Nurs Res Thail. 2023;27(3):457-471. doi:10.60099/prijnr.2023.262244
Sittipreechachan P, Pichayapinyo P, Lagampan S, Chongsuwat R. A Community Health Volunteer Involvement Program for Glycated Hemoglobin Reduction Among Thai Patients With Uncontrolled Type 2 Diabetes: A Mixed-Method Study. J Prim Care Community Health. 2022;13:21501319221077960. doi:10.1177/21501319221077960
