การพัฒนาแนวปฏิบัติสำหรับการเตรียมผู้ป่วยเพื่อรับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชตะพานหิน จังหวัดพิจิตร

บทคัดย่อ

        มะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรงเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญ การส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy) เป็นวิธีคัดกรองที่มีประสิทธิภาพในการลดอัตราการเสียชีวิต แต่จำเป็นต้องมีการเตรียมลำไส้ให้สะอาด การเตรียมลำไส้ไม่สะอาดอาจส่งผลให้แพทย์ไม่สามารถมองหาความผิดปกติในลำไส้ใหญ่ได้ วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนาแนวปฏิบัติสำหรับการเตรียมผู้ป่วยเพื่อรับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ ประเมินความเป็นไปได้ของการนำใช้แนวปฏิบัติและความสะอาดของลำไส้ ในโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชตะพานหิน จังหวัดพิจิตร วิธีการศึกษา: การวิจัยเชิงพัฒนา (Development research) ดำเนินการเดือนกุมภาพันธ์ถึงเมษายน พ.ศ. 2568 โดยใช้กรอบแนวคิด One Day Surgery ของกรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข ร่วมกับขั้นตอนการพัฒนาแนวปฏิบัติทางคลินิกของ NHMRC ประเทศออสเตรเลีย กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ กลุ่มผู้พัฒนาแนวปฏิบัติฯ 5 คน กลุ่มผู้ใช้แนวปฏิบัติฯ 10 คน และกลุ่มผู้ป่วยที่ได้รับการใช้แนวปฏิบัติฯ 10 คน เครื่องมือวิจัยได้แก่ แบบประเมินคุณภาพแนวปฏิบัติสำหรับงานวิจัย (AGREE II) แบบประเมินความเป็นไปได้ของแนวปฏิบัติ แบบประเมินความสะอาดของลำไส้ โดยผ่านการประเมินจากผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 5 ท่าน พบว่ามีค่าสอดคล้องระหว่างข้อคำถามกับวัตถุประสงค์ (IOC) เท่ากับ 1.00 และวิเคราะห์สัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค (Cronbach’s Alpha Coefficient) ได้ค่าความเที่ยงเท่ากับ เท่ากับ 0.87 ผลการศึกษา: แนวปฏิบัติที่พัฒนาขึ้นแบ่งเป็น 2 ระยะ ได้แก่ 1) ระยะก่อนเข้ารับการตรวจ ซึ่งครอบคลุม การคัดกรองด้วย Fit test การให้ความรู้พื่อเตรียมลำไส้ การประเมินความสะอาดของลำไส้ และ 2) ระยะหลังเข้ารับการตรวจ ประกอบด้วย การดูแลหลังการส่องกล้อง และการให้คำแนะนำก่อนกลับบ้าน แนวปฏิบัติได้รับการตรวจสอบคุณภาพจากผู้ทรงคุณวุฒิ ทั้ง 5 ท่าน โดยใช้เกณฑ์การประเมินคุณภาพแนวปฏิบัติสำหรับงานวิจัย พบว่า คะแนนอยู่ระหว่างร้อยละ 95.00-97.77 คะแนนภาพรวมด้านคุณภาพของแนวทางปฏิบัติ เท่ากับร้อยละ 96.66 และผู้ทรงคุณวุฒิมีความคิดเห็นเป็นไปในทิศทางเดียวกันว่าสมควรนำแนวทางปฏิบัตินี้ไปใช้งาน ส่วนความเป็นไปได้
ของแนวปฏิบัติ พบว่าผู้ใช้แนวปฏิบัติทุกคนมีความเห็นตรงกันว่าแนวปฏิบัตินี้มีความชัดเจน ทีมสุขภาพเข้าใจตรงกัน ง่ายต่อการปฏิบัติ สามารถนำไปใช้ได้ และมีความพึงพอใจอยู่ในระดับมาก สำหรับความสะอาดของลำไส้พบว่าอยู่ในระดับดีมาก ( = 3.90, SD = .316) บทสรุป: แนวปฏิบัติที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสมและสามารถใช้ได้จริงในโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชตะพานหิน จังหวัดพิจิตร ข้อเสนอแนะ: ควรมีการนำแนวปฏิบัติไปใช้เพื่อประเมินประสิทธิผลของแนวปฏิบัติ และนำไปใช้กับโรงพยาบาลที่มีบริบทคล้ายกัน