ความท้าทายและโอกาสในการส่งเสริมการสื่อสารสุขภาพจิตเพื่อสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตสู่ประชาชน
คำสำคัญ:
การส่งเสริมสุขภาพจิต, นักสื่อสารสร้างสุข, การสื่อสารสุขภาพจิต, ความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตบทคัดย่อ
การสื่อสารด้านสุขภาพจิตเป็นประเด็นท้าทายที่ต้องได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เพราะเป็นโอกาสในการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตแก่ประชาชน บทความนี้นำเสนอปัญหาปัจจุบัน ความต้องการ และแนวทางการพัฒนาการสื่อสารด้านสุขภาพจิต ปัจจัยสำคัญที่เป็นอุปสรรคในการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพจิต ได้แก่ การตีตราทางสังคม ข้อจำกัดในการเข้าถึงบริการ และการขาดความเข้าใจที่เหมาะสมในกลุ่มประชาชน การพัฒนาการสื่อสารเพื่อส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตแก่ประชาชนควรมีความยืดหยุ่น ทันสมัยและสามารถประยุกต์ใช้ในบริบทที่หลากหลาย ทั้งนี้ ควรเน้นการเรียนรู้แบบผสมผสาน ใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือสนับสนุน และสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ข้อเสนอแนะสำคัญ ได้แก่ การพัฒนาหลักสูตรนักสื่อสารสุขภาพจิตที่ครอบคลุมความรู้พื้นฐาน ทักษะการสื่อสาร และแนวทางลดการตีตรา เพื่อให้สามารถตอบสนองต่อความต้องการของประชาชนและส่งเสริมสุขภาวะจิตในระดับสังคม
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Morgan AJ, Ross A, Reavley NJ. Systematic review and meta-analysis of Mental Health First Aid training: Effects on knowledge, stigma, and helping behaviour. PLoS One. 2018;13(5):e0197102. doi:10.1371/journal.pone.0197102.
กรมอนามัย. แนวคิดหลักการขององค์กรความรอบรู้ด้านสุขภาพ. กรุงเทพฯ: สำนักงานโครงการขับเคลื่อนกรมอนามัย 4.0 เพื่อความรอบรู้ด้านสุขภาพของประชาชน; 2561.
ณฐวัฒน์ คณารักสมบัติ. กลยุทธ์การสื่อสารสุขภาพทางสื่อโฆษณาออนไลน์ในช่วงการระบาดขอไวรัสโควิด-19. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง. 2563;9(2):160-171.
วิไลวรรณ อิศรเดช. การเสริมสร้างสุขภาวะผู้สูงอายุของสังคมเมืองผ่านระบบสื่อสารออนไลน์. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ. 2564;6(2):347-360.
ณัฐนันท์ ศิริเจริญ. ความต้องการของผู้สูงอายุสำหรับการสื่อสารสุขภาพกับสมาชิกในครอบครัวเพื่อช่วยให้เกิดความสุข. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 2560;8(2):90-122.
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส). ชูนวัตกรรม “ดัชนีตัวชี้วัดสุขภาพจิตชุมชน” แก้ปัญหายั่งยืน พัฒนาเครื่องมือป้องกัน สร้างสุขภาพจิตดีทุกช่วงวัย. https://www.thaihealth.or.th/ชูนวัตกรรม-ดัชนีตัวชี้/ Accessed May 15, 2025.
สิรินทร พิบูลภานุวัธน์, นันทิยา ดวงภุมเมศ, ขวัญจิต ศศิวงศาโรจน์. สูงวัยไม่เสพสื่ออย่างสุ่มเสี่ยง: การสร้างนักสื่อสารสุขภาวะสูงอายุที่รู้เท่าทันสื่อ. วารสารวิชาการบริหารธุรกิจ เศรษฐศาสตร์และการสื่อสาร.2563;15(3):174-191.
ทีปวิท พงศ์ไพบูลย์. คิดดีไอดอล การผลิตสื่อสร้างสรรค์และกระบวนการสร้างนักสื่อสารสุขภาวะภาคใต้. วารสารสหวิทยาการสังคมศาสตร์และการสื่อสาร. 2565;5(2):172-179.
ดวงเนตร ธรรมกุล, ศิริพร ครุฑกาศ, ยุพาวรรณ ทองตะนุนาม, จริยา ชื่นศิริมงคล, อัจศรา ประเสริฐสิน, สุวรรณา กุลบุตร. การพัฒนาหลักสูตรอบรมเชิงปฏิบัติการพัฒนานักสร้างสุขโรงพยาบาล. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี กรุงเทพ. 2557;30(3):1-13.
สำราญ สมพงษ์, พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส, พระปราโมทย์ วาทโกวิโท. ต้นแบบการสื่อสารออนไลน์ผ่านเฟซบุ๊กเพื่อส่งเสริมสันติภาพของพระสงฆ์ไทย. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร. 2564;9(2):858-871.
วิทวัส ช่างสกุล, มีชัย ออสุวรรณ์. บทบาทของผู้นำชุมชนที่มีต่อการสร้างเสริมสุขภาวะของสมาชิกในชุมชนในช่วงการแพร่ระบาดเชื้อ COVID-19. วารสาร มฉก.วิชาการ. 2566;27(2):231-245.
กรมสุขภาพจิต สำนักความรอบรู้สุขภาพจิต. คู่มือแนวทางเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพจิต. บริษัท บียอนด์ พับลิสชิ่ง จำกัด: 2567.
สำราญ สมพงษ์, พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส, พระปราโมทย์ วาทโกวิโท. กระบวนการสื่อสารออนไลน์ผ่าน เฟซบุ๊กเพื่อส่งเสริมสันติภาพของพระสงฆ์โดยพุทธสันติวิธี. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร. 2564;9(1):276-289.
Kangwana B, Mutahi J, Kumar M. Experiences of integrating a psychological intervention into a youth-led empowerment program targeting out-of-school adolescents, in urban informal settlements in Kenya: A qualitative study. PLoS One. 2024;19(4):e0300463. doi:10.1371/journal.pone.0300463.
Pérez-Flores NJ, Cabassa LJ. Effectiveness of mental health literacy and stigma interventions for Latino/a adults in the United States: A systematic review. Stigma Health. 2021;6(4):430-439. doi:10.1037/sah0000343.
Marco C. Yzer JTS. The Handbook of Mental Health Communication. Wiley: 2025.
Raj CT. The effectiveness of mental health disorder stigma-reducing interventions in the healthcare setting: An integrative review. Arch Psychiatr Nurs. 2022;39:73-83. doi:10.1016/j.apnu.2022.03.005.
Ivic RK, Ritchart A, Kanthawala S, Carmack HJ. Messaging and information in mental health communication on social media: Computational and quantitative analysis. JMIR Infodemiology. 2025;5:e48230. doi:10.2196/48230.
Cai L, Huang P, Guo Y. Relationship between parental involvement and children’s positive mental character during early years: the moderating role of parent-teacher relationship and teacher-parent relationship. Front Psychol. 2024;15:1438784. doi:10.3389/fpsyg.2024.1438784.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ และคณาจารย์ท่านอื่น ในราชวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
