การพัฒนาแนวปฏิบัติการพยาบาลการประเมินผู้ป่วยเพื่อถอด ท่อหายใจหลังการระงับความรู้สึกแบบทั่วไป โรงพยาบาลขอนแก่น

ผู้แต่ง

  • กรกนก นนทพันธ์ โรงพยาบาลขอนแก่น
  • ศศิธร ธนศรีภักดีกุล โรงพยาบาลขอนแก่น
  • นภาพร อินทรวิเศษ โรงพยาบาลขอนแก่น
  • ปกิจยรรยง อุ่นศิวิไลย์ โรงพยาบาลขอนแก่น
  • รัชดา คุ้มเมือง โรงพยาบาลขอนแก่น

คำสำคัญ:

แนวปฏิบัติการพยาบาล , การถอดท่อหายใจ, การระงับความรู้สึกแบบทั่วไป , การวิจัยเชิงปฏิบัติการ

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินผลแนวปฏิบัติการพยาบาลในการประเมินผู้ป่วยเพื่อถอดท่อหายใจหลังการระงับความรู้สึกแบบทั่วไป ดำเนินการระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2568–มิถุนายน 2569 ณ กลุ่มงานวิสัญญีวิทยา โรงพยาบาลขอนแก่น ตามแนวคิดของ Kemmis และ McTaggart จำนวน 2 วงรอบ ได้แก่ วงรอบที่ 1 ศึกษาสถานการณ์ พัฒนา ทดลองใช้ และสะท้อนผล เพื่อปรับปรุงแนวปฏิบัติ และวงรอบที่ 2 นำแนวปฏิบัติที่ปรับปรุงแล้วไปใช้และประเมินผล ผู้ให้ข้อมูลและกลุ่มศึกษาประกอบด้วยวิสัญญีพยาบาลและผู้ป่วย ASA Physical Status III ที่เข้ารับการผ่าตัดแบบไม่ฉุกเฉินภายใต้การระงับความรู้สึกแบบทั่วไป เปรียบเทียบผลลัพธ์ผู้ป่วยก่อนและหลังใช้แนวปฏิบัติ กลุ่มละ 95 ราย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา Chi-square test, Fisher’s exact test และindependent t-test ผลการวิจัยพบว่า การประเมินความพร้อมก่อนถอดท่อหายใจเดิมมีความแตกต่างกันระหว่างผู้ปฏิบัติและขาดเกณฑ์ที่เป็นมาตรฐาน แนวปฏิบัติที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 2 ระยะ 4 ขั้นตอนหลัก ภายหลังใช้แนวปฏิบัติไม่พบการใส่ท่อหายใจกลับซ้ำภายใน 24 ชั่วโมง เทียบกับก่อนใช้ที่พบร้อยละ 5.3 โดยไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=0.059) ภาวะทางเดินหายใจส่วนบนอุดกั้นลดจากร้อยละ 8.4 เป็น 0 (p=0.007) ภาวะหายใจช้าลดจากร้อยละ 27.4 เป็น 0 และภาวะความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือดต่ำลดจากร้อยละ 12.6 เป็น 0 (p<0.001) วิสัญญีพยาบาลปฏิบัติตามแนวปฏิบัติได้ครบทุกข้อ ร้อยละ 100 และมีความพึงพอใจโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (Mean=4.50, SD=0.12) แนวปฏิบัติที่พัฒนาขึ้นสามารถนำไปใช้ในการประเมินความพร้อมก่อนถอดท่อหายใจในบริบทของหน่วยงานได้

เอกสารอ้างอิง

ธีรวัฒน์ ชลาชีวะ. ภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยในห้องพักฟื้น. ใน: ราชวิทยาลัยวิสัญญีแพทย์แห่งประเทศไทย, บรรณาธิการ. วิสัญญีมีภูมิหรือยัง. กรุงเทพมหานคร: ราชวิทยาลัยวิสัญญีแพทย์แห่งประเทศไทย; 2564. หน้า 287-303.

Tillquist MN, Gabriel RA, Dutton RP, Urman RD. Incidence and risk factors for early postoperative reintubations. J Clin Anesth. 2016;31:80-9.

Nimpunyakampong P, Denthet M, Suphathamwit A, Vongchaiudomchoke W. Incidence, risk factors, and clinical outcomes of postoperative reintubation after planned extubation in adults undergoing general anesthesia: a single-center experience. Siriraj Med J. 2025;77(10):695-706.

กลุ่มงานวิสัญญีวิทยา โรงพยาบาลขอนแก่น. รายงานสถิติการให้บริการและอุบัติการณ์ทางวิสัญญี พ.ศ. 2566–2568. ขอนแก่น: โรงพยาบาลขอนแก่น; 2568.

ภาควิชาวิสัญญีวิทยา คณะแพทยศาสตร์

ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล. แนวทางปฏิบัติเรื่อง การถอดท่อหายใจหลังการระงับความรู้สึก. กรุงเทพมหานคร: ภาควิชาวิสัญญีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล; 2566.

Thilen SR, Weigel WA, Todd MM, Dutton RP, Lien CA, Grant SA, et al. 2023 American Society of Anesthesiologists practice guidelines for monitoring and antagonism of neuromuscular blockade: a report by the American Society of Anesthesiologists Task Force on Neuromuscular Blockade. Anesthesiology. 2023;138(1):13-41.

ทองเปลว ชมจันทร์, ปาริชาติ ลิ้มเจริญ, อำภาพร นามวงศ์พรหม, น้ำอ้อย ภักดีวงศ์. ผลของการใช้แนวปฏิบัติในการถอดท่อช่วยหายใจต่ออัตราความสำเร็จในการถอดท่อช่วยหายใจ และความพึงพอใจของพยาบาลในการใช้แนวปฏิบัติ. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท. 2563;2(1):58-76.

ผกากรอง พันธุ์ไพโรจน์, ศักรินทร์ สุวรรณเวหา, นงนุช เคี่ยมการ, วชิราภรณ์ หงส์เจริญกุล. การพัฒนารูปแบบการพยาบาลผู้ป่วยถอดท่อช่วยหายใจหอผู้ป่วยกึ่งวิกฤตอายุรกรรม โรงพยาบาลสงขลา. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2568;18(1):232-45.

Xie Z, Liu J, Yang Z, Tang L, Wang S, Du Y, et al. Risk factors for post-operative planned reintubation in patients after general anesthesia: a systematic review and meta-analysis. Front Med (Lausanne). 2022;9:839070.

Adembesa I, Mung'ayi V, Premji Z, Kamya D. A randomized control trial comparing train of four ratio >0.9 to clinical assessment of return of neuromuscular function before endotracheal extubation on critical respiratory events in adult patients undergoing elective surgery at a tertiary hospital in Nairobi. Afr Health Sci. 2018;18(3):807-16.

Kemmis S, McTaggart R, Nixon R. The action research planner: doing critical participatory action research. Singapore: Springer; 2014.

ฟองคำ ติลกสกุลชัย. การปฏิบัติการพยาบาลตามหลักฐานเชิงประจักษ์: หลักการและวิธีปฏิบัติ. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพมหานคร: พรี-วัน; 2551.

อรุณ จิรวัฒน์กุล. การคำนวณขนาดตัวอย่างและอำนาจทดสอบ. ใน: อรุณ จิรวัฒน์กุล. ชีวสถิติสำหรับงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: วิทยพัฒน์; 2551. หน้า 151-66.

In J, Kang H, Kim JH, Kim TK, Ahn EJ, Lee DK, et al. Tips for troublesome sample-size calculation. Korean J Anesthesiol. 2020;73(2):114-20.

Best JW. Research in education. 4th ed. Englewood Cliffs (NJ): Prentice-Hall; 1981.

The Joanna Briggs Institute. Joanna Briggs Institute reviewers’ manual: 2014 edition. Adelaide: JBI; 2014.

สถาบันวิจัยและประเมินเทคโนโลยีทางการแพทย์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. เครื่องมือการประเมินคุณภาพแนวทางปฏิบัติสำหรับการวิจัยและการประเมินผล (AGREE II). นนทบุรี: กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข; 2556.

Ji W, Zhang X, Liu J, Sun G, Wang X, Bo L, et al. Efficacy and safety of neostigmine for neuromuscular blockade reversal in patients under general anesthesia: a systematic review and meta-analysis. Ann Transl Med. 2021;9(22):1691.

Firde M, Yetneberk T, Adem S, Fitiwi G, Belayneh T. Preventive strategies of residual neuromuscular blockade in resource-limited settings: systematic review and guideline. Int J Surg Open. 2020;26:73-80.

Kundra P, Shah AP, Ramkumar V, Patwa A, Myatra SN, Ahmed A, et al. All India Difficult Airway Association 2025 guidelines for extubation of the "at-risk" airway. Indian J Anaesth. 2025;69(11):1187-207.

Suo L, Lu L, Li J, Qiu L, Liu J, Shi J, et al. The effect of deep and awake extubation on emergence agitation after nasal surgery: a randomized controlled trial. BMC Anesthesiol. 2024;24:177.

Prabhakaran AT, Vanalal D, Soni K, Baidya D, Aggarwal R, Binu H, et al. Comparison of positive pressure extubation with traditional extubation in critically ill patients -a randomised control study. Anaesthesiol Intensive Ther. 2023;55(1):38-45.

Kobayashi N, Wagatsuma T, Shiga T, Toyama H, Ejima Y, Yamauchi M. Age-related changes in factors associated with delayed extubation after general anesthesia: a retrospective study. JA Clin Rep. 2020;6:20.

Torrini F, Gendreau S, Morel J, Carteaux G, Thille AW, Antonelli M, et al. Prediction of extubation outcome in critically ill patients: a systematic review and meta-analysis. Crit Care. 2021;25:391.

Hattori J, Tanaka A, Kosaka J, Hirao O, Furushima N, Maki Y, et al. Clinical predictors of extubation failure in postoperative critically ill patients: a post-hoc analysis of a multicenter prospective observational study. BMC Anesthesiol. 2025;25:127.

Pei DQ, Zhou HM, Zhou QH. Grip strength can be used to evaluate postoperative residual neuromuscular block recovery in patients undergoing general anesthesia. Medicine (Baltimore). 2019;98(2):e13940.

Haider SZ, Iqbal MR, Adil M. Relationship of train-of-four (neuromuscular monitoring) with head lift for five seconds during emergence from general anesthesia. Pak Armed Forces Med J. 2024;74(3):763-6.

Parotto M, Cooper RM, Behringer EC. Extubation of the challenging or difficult airway. Curr Anesthesiol Rep. 2020;10(4):334-40.

Andrade J. Does memory priming during anesthesia matter? Anesthesiology. 2005;103(5):919-20.

Williams B. The National Early Warning Score: from concept to NHS implementation. Clin Med (Lond). 2022;22(6):499-505.

Jubb A, Ford P. Extubation after anaesthesia: a systematic review. Update Anaesth. 2009;25(1):30-6.

Rönnberg L. Tracheal extubation of patients cared for in the anesthesia setting: experiences described by registered nurse anesthetists and anesthesiologists [licentiate thesis]. Sundsvall: Mid Sweden University; 2020.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-10-01

รูปแบบการอ้างอิง

1.
นนทพันธ์ ก, ธนศรีภักดีกุล ศ, อินทรวิเศษ น, อุ่นศิวิไลย์ ป, คุ้มเมือง ร. การพัฒนาแนวปฏิบัติการพยาบาลการประเมินผู้ป่วยเพื่อถอด ท่อหายใจหลังการระงับความรู้สึกแบบทั่วไป โรงพยาบาลขอนแก่น . JKKPHO [อินเทอร์เน็ต]. 1 ตุลาคม 2026 [อ้างถึง 1 พฤศจิกายน 2026];8(3):e283237. Available at: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/jkkpho/article/view/283237

ฉบับ

ประเภทบทความ

นิพนธ์ต้นฉบับ