Community Nurse Practitioner’s Role in Rational Drug Use for the Elderly with Chronic Disease: Applying a Chronic Care Model
Keywords:
Chronic Care Model, Chronic Disease, Community Nurse Practitioner Role, Older Adult, Rational Drug UseAbstract
Older persons have physiological changes that reduce the effectiveness of many body systems, increasing their vulnerability to chronic illnesses. These disorders frequently need the administration of many drugs simultaneously. Such age-related physiological changes influence both the pharmacokinetics and pharmacodynamics of medications, increasing the likelihood of medication-related issues, particularly in community settings where adequate pharmaceutical support services are missing. Community nurse practitioners play a vital role in promoting rational drug use and successfully preventing and treating medication-related issues through patient and family education, evaluation, and monitoring. The Chronic Care Model (CCM) is a well-known framework for managing chronic illnesses efficiently. It prioritizes patient involvement, health promotion, risk factor reduction, and continuous management through team-based treatment in which the patient plays an active role. This paradigm promotes high-quality treatment outcomes and is particularly well-suited to managing medication usage in older persons with chronic diseases who live in the community. This article aims to 1) describe the physiological changes associated with aging and their impact on drug use -related problems in older adults with chronic diseases, and 2) propose a community-based medication management approach by applying the six core componants of the CCM framework, which are: health system, self-management support, delivery system design, decision support, clinical information systems, and community resources and policies within the scope of community nurse practitioners to enhance rational drug use in elderly patients with chronic illnesses.
References
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2565). แนวทางการป้องกัน เหตุการณ์ไม่พึงประสงค์จากการใช้ในผู้สูงอายุ สำหรับบุคคลากรทางกาแพทย์และสาธารณสุข. สืบค้นเมื่อ 13 เมษายน 2568 จากhttp://agingthai.dms.go.th/agingthai/wp-content/uploads/2022/11/66_Manual01.pdf.
กษณาพร ทิพย์กาญจนเรขา และสำลี สาลีกุล. (2562). บทบาทพยาบาลในการป้องกันและการจัดการกับการใช้ยาที่ไม่เหมาะสมในผู้สูงอายุ. วารสารพยาบาลทหารบก, 20(1), 31-39.
ทรงวุฒิ สารจันทึก. (2564). ผลการประเมินปัญหาการใช้ยาและพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคเรื้อรัง โดยการเยี่ยมบ้านแบบ INHOMESSS ในเครือข่ายบริการสุขภาพ อำเภอวังม่วง จังหวัดสระบุรี. วารสารวิจัยและพัฒนาด้านสุขภาพ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา, 7(2), 233-247.
นิตยา โชติสวัสดิ์. (2561). การเฝ้าระวังความคลาดเคลื่อนทางยาของผู้ป่วยโรคเรื้อรังในชุมชนแห่งหนึ่ง เขตหนองจอก กรุงเทพมหานคร. วารสารกฎหมายสขภาพและสาธารณสุข, 4(3), 335-347.
เบ็ญจภรณ์ เกรียงไกรเพ็ชร์. (2565). ความชุก อันตรกิริยาระหว่างยาในผู้ป่วยสูงอายุ ผู้ป่วยนอกโรงพยาบาลชลบุรี. เวชศาสตร์ครอบครัว โรงพยาบาลชลบุรี, 47(2), 129-138.
ประคอง ชิณวงษ์, น้องเล็ก คุณวราดิศัย, แสวง วัชรธนะกิจ, อโณทัย วิริยะกาญจนา และอัครเดช บุญเย็น. (2566). การประเมินความเหมาะสมในการใช้ยาของผู้สูงอายุในคลินิกโรคไม่ติดต่อเรื้อรังด้วยเกณฑ์ STOPP/START ฉบับดัดแปลง ณ โรงพยาบาลชุมชนแห่งหนึ่ง. วารสารเภสัชกรรมไทย, 15(2), 279-293.
ประยุทธ ภูวรัตนาวิวิธ. (2561). บทบาทของเภสัชกรในการบริบาลทางเภสัชกรรมสำหรับผู้ป่วยที่ใช้ยา warfarin. สืบค้นเมื่อ 23 เมษายน 2568 จาก https://www.wongkarnpat.com/upfilecpe/CPE243.pdf.
ปวิช พากฏิพัทธ์ และสุณี เลิศสินอุดม. (2563). การใช้ยาอย่างเหมาะสมในผู้ป่วยสูงอายุ. สมาคมเภสัชกรรมทะเบียนและกฎหมายผลิตภัณฑ์. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2568 จาก https://ccpe.pharmacycouncil.org/index.php?option=article_detail&subpage=article_detail&id=898.
ลักษิกา เมธาคุปต์, รุ่งฤดี แสงคำ และชญาณี สุขสมบัติ เจริญ. (2567). การศึกษาความชุกของการได้รับยาไม่เหมาะสม และการใช้ยาร่วมกันหลายขนานของผู้ป่วยที่เข้ารับการคัดกรองผู้สูงอายุ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ชำผักแพว อำเภอแก่งคอย จังหวัดสระบุรี. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9: วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 18(3), 785-800.
วราภรณ์ ปริปุรณะ, ศิริลักษณ์ ใจซื่อ และสุธาร จันทะวงศ์. (2567). ผลของการบริบาลเภสัชกรรมและการบริการด้านโภชนาการในผู้สูงอายุที่เป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2: กรณีศึกษาโรงพยาบาลชุมชน. วารสารวิจัย มข. (ฉบับบัณฑิตศึกษา), 24(1), 69-82.
วัชราภรณ์ เปาโรหิตย์, ธัญรดี ปราบริปู, กิตติยา มหาวิริโยทัย และฉัตรวารินทร์ บุญเดช. (2566). ปัญหาการใช้ยาของผู้ป่วยสูงอายุที่มีโรคเรื้อรังที่มารับบริการในคลินิกอายุรกรรมโรงพยาบาลภูมิพลอดุลยเดช. ราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์, 13(2), 48-63.
วิน วินิจวัจนะ. (2564). การใช้ยาในผู้ป่วยสูงอายุ: เรื่องต้องรู้สำหรับเภสัชกร (Medication Use in Older Patients: A Must for Pharmacists). คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2568 จาก https://ccpe.pharmacycouncil.org/index.php?option=article _detail&subpage=article_detail&id=1127.
สภาการพยาบาล. (2564). ข้อบังคับสภาการพยาบาล ว่าด้วยข้อจำกัดและเงื่อนไขในการประกอบวิชาชีพการพยาบาลและการผดุงครรภ์ สาขาต่าง ๆ. สืบค้นเมื่อ 30 เมษายน 2568 จากhttps://www.tnmc.or.th/images/userfiles/files/NP.PDF.
สภาการพยาบาล. (2565). ประกาศสภาการพยาบาล เรื่อง กำหนดรายการยาและสารวินิจฉัยสำหรับพยาบาลวิชาชีพและพยาบาลเวชปฏิบัติในการรักษาโรคเบื้องต้น พ.ศ. 2565. สืบค้นเมื่อ 13 มกราคม 2568 จาก https://www.tnmc.or.th/images/userfiles/files/T_0036(3).PDF.
สำนักงานคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี. (2564). แนวทางการดำเนินการถ่ายโอนภารกิจสถานีอนามัยเฉลิมพระเกียรติ ๖๐ พรรษา นวมินทราชินี และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ให้แก่องค์การบริหารส่วนจังหวัด. สืบค้นเมื่อ 26 มกราคม 2568 จาก https://drive.google.com/file/d/1aIdKh0TwdEiVLRlHB5Jdm95EFAKHyhAF/view.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567 The 2024 Survey of The Older Persons in Thailand . สืบค้นเมื่อ 13 เมษายน 2568 จากhttps://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2025/20241209145003_27188.pdf.
สำนักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย. (2568). รายงานการวิเคราะห์ข้อมูลสถานการณ์เพื่อการขับเคลื่อนการดำเนินงาน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568. สืบค้นเมื่อ 13 เมษายน 2568 จากhttps://eh.anamai.moph.go.th/th/3222568/downloadid=123560&mid=39530 &mkey=m_document&lang=th&did=36186.
สุกฤตา มีตาทิพฐิ์. (2565). ความสัมพันธ์ระหว่างความรู้ และจำนวนชนิดยากับปัญหาการใช้ยาของผู้ป่วยสูงอายุโรคเรื้อรังที่มารับบริการในคลินิกอายุรกรรม. วารสารพยาบาลทหารบก, 23(3), 504-511.
สุรียฺภรณ์ แสนทวีสุข, พรทิพย์ มาลาธรรม และนุชนาฎ สุทธิ. (2566). พฤติกรรมการดูแลตนเองด้านการใช้ยาและปัญหาการใช้ยาในผู้สูงอายุวัยปลายกลุ่มโรคเรื้อรัง. วารสารการวิจัยทางการพยาบาล นวัตกรรม และสุขภาพ, 29(3), 332-348.
หทัยชนก รัตนพงศ์เศรษฐ์ และนัชชา เรืองเกียรติกุล. (2566). อัตราการจ่ายยาและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจจ่ายยา benzodiazepine ในผู้สูงอายุของแพทย์ที่ปฏิบัติงานในโรงพยาบาลราชวิถี. วารสารระบบบริการปฐมภูมิและเวชศาสตร์ครอบครัว, 6(3), 210-217.
หนึ่งฤทัย สุกใส, กรกนก แสงกาญจนวนิช, ณฐกร ทองจุลละ และธิษณามดี ทองพุ่ม. (2566). การได้รับยาที่ไม่เหมาะสมในผู้ป่วยสูงอายุ: ความชุก ปัจจัย และเครื่องมือ ที่ใช้ในการประเมิน. คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2568 จาก https://ccpe.pharmacycouncil.org/ index.php?option=article_detail&subpage=article_detail&id=1471.
อรรัตน์ หวั่งประดิษฐ์, ชลาลัย โชคดีศรีจันทร์, สมสมัย ทัพนันท์, ศิริขวัญ โพธิ์แจ้ง และจารุวรรณ สุรัสโม. (2567). การรับรู้ด้านสุขภาพและความร่วมมือในการใช้ยาของผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมระดับความดันโลหิตไม่ได้. วารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข, 4(2), e267575.
Abudahab, S., Slattum, P. W., Price, E. T., & McClay, J. L. (2024). Epigenetic regulation of drug metabolism in aging: Utilizing epigenetics to optimize geriatric pharmacotherapy. Pharmacogenomics, 25(1), 41-54.
American Diabetes Association. (2023). Standards of care in diabetes-2023 abridged for primary care providers. Clinical Diabetes, 41(1), 4-31.
Bou Malham, C., El Khatib, S., Cestac, P., Andrieu, S., Rouch, L., & Salameh, P. (2024). Management of potentially inappropriate medication use among older adult’s patients in primary care settings: description of an interventional prospective non-randomized study. BMC Primary Care, 25(1), 213.
DRAFT. (2001). Hypoglycemic Drug Interactions. The Rx Files: Q and A Summary, 2001. Retrieved August 22, 2025 from https://www.rxfiles.ca/rxfiles/uploads/documents/diabetes-QandA-Hypoglycemic-DIs.pdf.
Gerontological Society of America. (2021). What is gerontology? Washington, DC: GSA; 2021. Retrieved March 30, 2025 from https://www.geron.org/about-us/our-vision-mission-and-values/what-is-gerontology.
Malakouti, S. K., et al. (2021). A systematic review of potentially inappropriate medications use and related costs among the elderly. Value in health regional issues, 25, 172-179.
Polaka, S., Tella, J. D., Tekade, M., Sharma, M. C., & Tekade, R. K. (2022). Impact of ageing on the pharmacokinetics and pharmacodynamics of the drugs (In Pharmacokinetics and Toxicokinetic Considerations). Academic Press, 2, 241-261. https://doi.org/10.1016/B978-0-323-98367-9.00008-1
Sheleme, T. (2021). Clinical Pharmacokinetics of Metformin. Metformin-Pharmacology and Drug Interactions. Retrieved March 30, 2025 https://dx.doi.org/10.5772/intechopen.94707.
Triplitt, C. (2006). Drug interactions of medications commonly used in diabetes. Diabetes Spectrum, 19(4), 202.
United Nations. (2023). World Population Ageing 2023 challenges and opportunities of population ageing in the least developed countries. Retrieved May 4, 2025 from https://Users/achariyachuryen/Downloads/undesa_pd_2024_World-Population-Ageing.pdf.
Wagner, E. H. (1998). Chronic disease management: what will it take to improve care for chronic illness. Effective Clinical Practice, 1(1), 1-4.
Wang, Z., et al. (2024). Prevalence of polypharmacy in elderly population worldwide: A systematic review and meta-analysis. Pharmacoepidemiology and Drug Safety, 33(8), e5880.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Journal of Nursing and Public Health Research
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. บทความหรือข้อคิดเห็นใด ๆ ที่ปรากฏในวารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข ที่เป็นวรรณกรรมของผู้เขียน บรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย
2. บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของ วารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข
