แรงสนับสนุนทางสังคมและคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในตำบลคลองน้ำไหล อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร

ผู้แต่ง

  • ชยภรณ บุญเรืองศักดิ์ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร
  • เสน่ห์ แสงเงิน คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร

คำสำคัญ:

แรงสนับสนุนทางสังคม, คุณภาพชีวิต, ผู้สูงอายุ, จังหวัดกำแพงเพชร

บทคัดย่อ

การวิจัยแบบภาคตัดขวางนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับแรงสนับสนุนทางสังคมและระดับคุณภาพชีวิต และความสัมพันธ์ระหว่างแรงสนับสนุนทางสังคมกับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ตำบลคลองน้ำไหล อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในตำบลคลองน้ำไหล อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร จำนวน 365 คน โดยใช้วิธีการสุ่มแบบชั้นภูมิ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคล แบบสอบถามแรงสนับสนุนทางสังคม และแบบสอบถามคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุขององค์การอนามัยโลกชุดย่อฉบับภาษาไทย วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างแรงสนับสนุนทางสังคมกับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุโดยใช้สถิติค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์สเปียร์แมน

ผลการศึกษา พบว่ากลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 51 เป็นผู้สูงอายุตอนต้นที่มีอายุระหว่าง 60-69 ปี ร้อยละ 62.74 มีค่าเฉลี่ยระดับแรงสนับสนุนทางสังคมโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (Mean = 3.40, S.D. = 0.67) เมื่อพิจารณารายด้านพบว่า ด้านการเงินมีค่าเฉลี่ยสูงสุด (Mean = 3.44, S.D. = 0.64) รองลงมา คือ ด้านแรงกาย (Mean = 3.42, S.D. = 0.72) ส่วนค่าเฉลี่ยระดับคุณภาพชีวิตโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (Mean = 3.44, S.D. = 0.71) เมื่อพิจารณารายด้านพบว่า ด้านการมีปฏิสัมพันธ์กับสังคมมีค่าเฉลี่ยสูงสุดอยู่ในระดับดี (Mean = 3.77, S.D. = 0.61) และด้านการเผชิญหน้ากับความตายมีค่าเฉลี่ยต่ำสุด (Mean = 2.97, S.D. = 0.91) และพบว่าแรงสนับสนุนทางสังคมกับคุณภาพชีวิตของกลุ่มตัวอย่างมีความสัมพันธ์กันทางบวกระดับปานกลาง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 (r = 0.31, p-value < 0.001) ผลการศึกษาครั้งนี้ สามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการส่งเสริมคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ และการสนับสนุนทางสังคมในด้านการเงิน ด้านแรงกาย ด้านสิ่งของ และด้านอารมณ์ เพื่อส่งเสริมให้ผู้สูงอายุมีสุขภาพที่สมบูรณ์และมีคุณภาพชีวิตที่ดีต่อไป

เอกสารอ้างอิง

กรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2558). สถานการณ์และแนวโน้มสังคมผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2556-2573. สืบค้นเมื่อ 16 กันยายน 2565 จาก https://www.dop.go.th/th/know/1/47.

กรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2565). แผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุแห่งชาติ ระยะที่ 3 (พ.ศ. 2566-2580). สืบค้นเมื่อ 16 กันยายน 2565 จาก https://www.dop.go.th/th/laws/1/28/843.

โครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติประจำประเทศไทย. (2563). สรุปภาพรวมรายงานการพัฒนามนุษย์ประจำปี พ.ศ. 2563 สู่พรมแดนใหม่ การพัฒนามนุษย์ในยุคแอนโทรโพซีน. สืบค้นเมื่อ 8 กันยายน 2565 จาก https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/migration/th/UNDP_TH_GHDR_thaiversion.pdf.

บุญชม ศรีสะอาด. (2556). วิธีการทางสถิติสำหรับการวิจัย เล่ม 1 (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.

รัชนี ครองระวะ. (2566). ความสัมพันธ์ระหว่างแรงสนับสนุนทางสังคมกับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในชุมชน. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 17(2), 125-138.

วิไลพร ข่าขันมะลี, สุนีย์ ละกำปั่น และอรพรรณ โตสิงห์. (2560). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ. วารสารพยาบาลศาสตร์, 35(2), 92-102.

ศศิพัฒน์ ยอดเพชร, เล็ก สมบัติ, ณัฏฐพัชร สโรบล และธนิกานต์ ศักดาพร. (2555). ลักษณะการดำเนินงานและกิจกรรมของชมรมผู้อายุ. กรุงเทพฯ: JPRINT 2.

ศิริพันธุ์ สาสัตย์. (2561). การพัฒนาระบบการดูแลระยะยาวสำหรับผู้สูงอายุ. วารสารสภาการพยาบาล, 33(3), 5-22.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566). การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567. สืบค้นเมื่อ 9 ธันวาคม 2567 จาก https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2025/20241209145003_27188.pdf.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกำแพงเพชร. (2562). รายงานสถานการณ์ผู้สูงอายุจังหวัดกำแพงเพชร ปี พ.ศ. 2562. สืบค้นเมื่อ 11 สิงหาคม 2562 จาก https://kamphaengphet.m-society.go.th/wp content/uploads/2023/10/ผู้สูงอายุ.jpg.

สุทธิชัย จิตะพันธ์กุล. (2544). หลักสำคัญของเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สุธิดา บัวสุข, วรรณี ศรีวิลัย และนารีรัตน์ จิตรมนตรี. (2563). แรงสนับสนุนทางสังคมของผู้สูงอายุในชุมชนเมือง. วารสารพยาบาลศาสตร์, 38(4), 66-79.

สุภาภรณ์ สุดหนองบัว. (2554). การพัฒนาแบบวัดแรงสนับสนุนทางสังคมสำหรับผู้สูงอายุไทย. วารสารพยาบาลศาสตร์, 29(3), 53-62.

สุภาภรณ์ สุดหนองบัว. (2555). การพัฒนาแบบวัดคุณภาพชีวิตสำหรับผู้สูงอายุไทย. วารสารพยาบาลศาสตร์, 30(2), 41-50.

องค์การบริหารส่วนตำบลคลองน้ำไหล. (2564). ทบทวนแผนพัฒนาท้องถิ่น (พ.ศ. 2561-2565) เปลี่ยนแปลงครั้งที่ 11 พ.ศ. 2564 ขององค์การบริหารส่วนตำบลคลองน้ำไหล อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร. สืบค้นเมื่อ 30 สิงหาคม 2564 จาก https://www.khlongnamlai.go.th/project-detail hd=7&id=14138.

อัจฉรา ปุราคม, จิราพร เกศพิชญวัฒนา และสุกัญญา บุญถนอม. (2562). ปัจจัยที่มีผลต่อการได้รับแรงสนับสนุนทางสังคมของผู้สูงอายุ. วารสารพยาบาลสาธารณสุข, 33(1), 47-60.

Alonso, M. A. M., Barajas, M. E. S., Ordóñez, J. A. G., Ávila Alpirez, H., Fhon, J. R. S., & Duran-Badillo, T. (2022). Quality of life related to functional dependence, family functioning and social support in older adults. Revista da Escola de Enfermagem da U S P, 56, e20210482. https://doi.org/10.1590/1980-220X-REEUSP-2021-0482en

Behrendt, D., Spieker, S., Sumngern, C., & Wendschuh, V. (2023). Integrating social support into interventions among the elderly in nursing homes: A scoping review. BMJ Open, 13(4), e071962. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2023-071962

Daniel, W. W. (1995). Biostatistics: A foundation for analysis in the health sciences. New York: Wiley & Sons.

Domènech-Abella, J., Mundó, J., Haro, J. M., & Rubio-Valera, M. (2022). The association of living arrangements with health and well-being in older adults: A systematic review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(3), 1900. https://doi.org/10.3390/ijerph19031900

Feter, N., Smith, E. C., Doring, I. R., Leite, J. S., & Rombaldi, A. J. (2021). Association between age, sex, physical function and quality of life in older adults: A systematic review and meta-analysis. Archives of Gerontology and Geriatrics, 97, 104507. https://doi.org/10.1016/j.archger.2021.104507

Georgia, L. F. & Gabriele, G. (2021). The technostress questionnaire: A pilot study. Journal of Advanced Health Care, 3(3). https://doi.org/10.36017/jahc202133149

Shah, V., Ali, P., & Rathod, S. (2023). Social support and health in older adults: A narrative review of mechanisms and outcomes. Perspectives on Aging and Quality of Life, 1(1), 1-15. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10418952/.

United Nations. (2022). World population prospects 2022: Summary of results. Retrieved October 11,2025 from https://www.un.org/development/desa/pd/sites /www.un.org.development. desa.pd/files/wpp2022_summary_of_results.pdf.

World Health Organization. (2021). Ageing and health. Retrieved October 11,2025 from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health.

World Health Organization. (2023). Thailand’s leadership and innovations towards healthy ageing. Retrieved October 11, 2025 from https://www.who.int/southeastasia/news/ feature-stories/detail/thailands-leadership-and-innovation-towards-healthy-ageing.

Yoon, S. (2024). Elder abuse victimization, mental health, and protective factors. Aging & Mental Health, 28(10), 1334-1342. https://doi.org/10.1080/13607863.2024.2326992

Zimet, G. D., Dahlem, N. W., Zimet, S. G., & Farley, G. K. (1988). The Multidimensional Scale of Perceived Social Support. Journal of Personality Assessment, 52(1), 30-41. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa5201_2

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-11-24

รูปแบบการอ้างอิง

บุญเรืองศักดิ์ ช., & แสงเงิน เ. . (2025). แรงสนับสนุนทางสังคมและคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในตำบลคลองน้ำไหล อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร. วารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข, 5(3), e273581. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/jnphr/article/view/273581