เคล็ดลับการมีอายุยืนยาว: กรณีศึกษาของผู้สูงอายุในภาคเหนือ

ผู้แต่ง

  • ชญาณิศา เขมทัศน์ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี เชียงใหม่ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก กระทรวงสาธารณสุข
  • แวว วิจิตร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี เชียงใหม่ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก กระทรวงสาธารณสุข
  • ศุทธา แพรสี โรงพยาบาลชุมชนตำบลดอนแก้ว เทศบาลเมืองดอนแก้ว อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่
  • อมาวสี อัมพันศิริรัตน์ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี เชียงใหม่ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก กระทรวงสาธารณสุข
  • เกศราภรณ์ ชูพันธ์ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี เชียงใหม่ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก กระทรวงสาธารณสุข
  • บุญศิริ ศรียอด โรงพยาบาลชุมชนตำบลดอนแก้ว เทศบาลเมืองดอนแก้ว อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่
  • ชญาณิศา กุลอ่อน โรงพยาบาลชุมชนตำบลดอนแก้ว เทศบาลเมืองดอนแก้ว อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่

คำสำคัญ:

ผู้สูงอายุวัยตอนปลาย, การดูแลสุขภาพ, การมีอายุยืนยาว, วิถีชีวิตเรียบง่าย

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสบการณ์การดูแลตนเอง และแนวทางการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุตอนปลายเพื่อการมีอายุยืนยาวในเขตพื้นที่การดูแลของเทศบาลตำบลดอนแก้ว อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุวัยตอนปลายที่มีอายุตั้งแต่ 85 ปีขึ้นไป จำนวน 20 คน การเก็บข้อมูลใช้แบบสอบถามการสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้าง และวิเคราะห์เนื้อหาตามกระบวนการวิเคราะห์เนื้อหาของไมล์ส และฮูเบอร์แมน

ผลการศึกษาประสบการณ์การดูแลตนเองเพื่อการมีอายุยืนยาว พบว่า ผู้สูงอายุมีแนวทางดูแลตนเองที่หลากหลายและเชื่อมโยงกับวิถีชีวิต ผลการศึกษาแบ่งออกเป็น 5 ประเด็นหลัก ดังต่อไปนี้ 1) การสนับสนุนจากครอบครัวและชุมชน 2) การจัดการสุขภาพกายของผู้สูงอายุ 3) การบริโภคอาหารที่เหมาะสม 4) วิถีชีวิตที่เรียบง่ายและพึ่งพาตนเอง และ 5) การจัดการความเครียดและสุขภาพจิต ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า ผู้สูงอายุในภาคเหนือมีแนวทางดูแลสุขภาพแบบองค์รวม ครอบคลุมมิติ กาย จิต สังคม และจิตวิญญาณ โดยอาศัยการปรับพฤติกรรม การสนับสนุนจากครอบครัวและชุมชน และการยึดโยงกับวัฒนธรรมท้องถิ่น องค์ความรู้ที่ได้สามารถนำไปใช้พัฒนาแนวทางดูแลสุขภาพผู้สูงอายุวัยตอนปลายในระดับบุคคล ชุมชน และเชิงนโยบาย เพื่อส่งเสริมคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

กนกพงษ์ ม่วงศรี, วิทยาธร ท่อแก้ว, สุภาภรณ์ ศรีดี และกมล ไชยสิทธิ์. (2566). โภชนาการและการสื่อสารสุขภาพในผู้สูงอายุ. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 10(4), 155-165.

กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2566ก). พระราชบัญญัติผู้สูงอายุ 2546 (ฉบับแก้ไข พ.ศ. 2553). สืบค้นเมื่อ 20 ตุลาคม 2565 จาก https://www.dop.go.th/th/laws/2/10/785.

กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2566ข). สถิติผู้สูงอายุ 2566. สืบค้นเมื่อ 13 มกราคม 2566 จาก https://www.dop.go.th/th/statistics_page?cat=1&id=2.

กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2567). สถิติผู้สูงอายุ 2567. สืบค้นเมื่อ 2 กุมภาพันธ์ 2567 จาก https://www.dop.go.th/th/statistics_page?cat=1&id=2.

กัญญ์ฐิตา ศรีภา. (2563). ประสบการณ์ใกล้ตายของผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้าย: การศึกษาเชิงปรากฏการณ์วิทยา. วารสาร คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 19(4), 83-94.

กันย์ธนัญ สุชิน, ธนพัทธ์ จันท์พิพัฒน์พงศ์ และทิพวรรณ เมืองใจ. (2563). การศึกษาและพัฒนารูปแบบเพื่อเสริมสร้างความสุขจากปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความสุขของผู้สูงอายุ อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย. วารสารชุมชนวิจัยมหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา, 14(3), 58-71.

ทวีมนัย อุดชาชน และเสาวลักษณ์ โกศลกิตติอัมพร. (2565). ปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในเขตเทศบาลตำบลขามเรียง อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม. วารสารสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 7(1), 12-21.

นงนุช วงศ์สว่าง, ดนุลดา จีนขาวขำ, ปวีณา เทศนาบูรณ์ และกีรติ กิจธีระวุฒิวงษ์. (2562). ประสบการณ์การใช้ชีวิตตามลำพังของผู้สูงอายุ: การศึกษาเชิงคุณภาพ. วารสารศูนย์การศึกษาแพทยศาสตร์คลินิก โรงพยาบาลพระปกเกล้า, 36(2), 124-133.

น้ำทิพย์ จองศิริ. (2562). การพัฒนาตำรับอาหารพื้นบ้านสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุ เขตอำเภอเมือง จังหวัดแพร่. วารสารแพทย์และวิทยาศาสตร์คลินิกแพร่, 30(2), 56-70.

พีระนันทิ์ จีระยิ่งมงคล, พิมพ์ลดา อนันต์สิริเกษม, พลอยประกาย ฉลาดล้น, สุพัตรา ไตรอุดมศรี และสุภาวดี นพรุจจินดา. (2565). ประสบการณ์ดูแลตนเองเพื่อการชะลอวัยของผู้สูงอายุ:กรณีศึกษาเขตสุขภาพที่ 5. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข, 32(3), 163-173.

ศรันย์ดิษฐ์ เบญจพงศ์, เชาวฤทธิ์ เชาว์แสงรัตน์ และฟ้าใส สามารถ. (2566). พฤฒพลังผู้สูงอายุ: การทบทวนแนวคิดในบริบทของไทย. วารสารรัชติภาคย์, 18(61), 504-515.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงใหม่. (2566). เอกสารประกอบการตรวจราชการและนิเทศงานกรณีปกติ รอบที่ 2/2566. สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงใหม่ ระหว่างวันที่21-23 มิถุนายน 2566. สืบค้นเมื่อ 13 มกราคม 2566 จาก https://www.chiangmaihealth.go.th/document/230616168691802732.pdf.

องค์การบริหารส่วนตำบลดอนแก้ว. (2566). แผนพัฒนาท้องถิ่น (พ.ศ. 2566-2570). สืบค้นเมื่อ 20 ตุลาคม 2565 จาก http://donkaewlocal.go.th/web2018/wp-content/uploads/2022/04.

Bengtson, V. L., & Settersten, R. A., Jr. (Eds.). (2016). Handbook of theories of aging (3rd ed.). New York: Springer Publishing Company.

Desai, J. P. & Nair, R. U. (2023). Oral health factors related to rapid oral health deterioration among older adults: A narrative review. Journal of Clinical Medicine, 12(9), 3202. https://doi.org/10.3390/jcm12093202

Fulmer, T., Reuben, D. B., Auerbach, J., Fick, D. M., Galambos, C., & Johnson, K. S. (2021). Actualizing better health and health care for older adults: Commentary describes six vital directions to improve the care and quality of life for all older Americans. Health Affairs, 40(2), 219-225. https://doi.org/10.1377/hlthaff.2020.01470

Heidegger, M. (1962). Being and time. In J. Macquarrie, & E. Robinson, (Trans.), New York: Harper & Row.

Heidegger, M. (2024). Introduction to philosophy. Bloomington: Indiana University Press.

Kassis, A., et al. (2023). Nutritional and lifestyle management of the aging journey: A narrative review. Frontiers in Nutrition, 9, 1087505. https://doi.org/10.3389/fnut.2022.1087505

Keisari, S., Palgi, Y., Yaniv, D., & Gesser-Edelsburg, A. (2022). Participation in life-review playback theater enhances mental health of community-dwelling older adults: A randomized controlled trial. Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts, 16(2), 302. https://doi.org/10.1037/aca0000354

Kemathad, C. (2023). Care burden of family caregivers of elderly relatives with breast cancer in the Asian culture: Integrative review. Jurnal Keperawatan Indonesia, 26(1), 1-10. https://doi.org/10.7454/jki.v26i1.2489

Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Newcastle: Sage.

Naylor, J., Johnstone, A. M., & Myint, P. K. (2024). Time for a re-think? The rationale for multi-component intervention to prevent malnutrition in at-risk community-dwelling older adults. Geriatrics (Basel, Switzerland), 9(5), 124. https://doi.org/10.3390/geriatrics9050124

Pender, N. J., Murdaugh, C. L., & Parsons, M. A. (2006). Health promotion in nursing practice. NJ: Prentice Hall.

Powell, J. L. (2006). Social theory and aging. Maryland: Rowman & Littlefield.

Squire, C. M., Giombi, K. C., Rupert, D. J., Amoozegar, J., & Williams, P. (2024). Determining an appropriate sample size for qualitative interviews to achieve true and near code saturation: Secondary analysis of data. Journal of Clinical and Translational Science, 8, e71. https://doi.org/10.1017/cts.2024.71

Valenzuela, P. L., et al. (2019). Physical exercise in the oldest old. Comprehensive Physiology, 9(4), 1281-1304. https://doi.org/10.1002/cphy.c190002

Wenger, G. C. (2021). The supportive network: Coping with old age. Milton Park: Routledge.

World Health Organization. (2020). UN decade of healthy ageing: Plan of action 2021-2030. Retrieved December, 2024 from https://www.who.int/publications/i/item/9789240017900.

Zhou, W., Zhang, L., Wang, T., Li, Q., & Jian, W. (2022). Influence of social distancing on physical activity among the middle-aged to older population: Evidence from the nationally representative survey in China. Frontiers in Public Health, 10, 958189. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.958189

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-11-12

รูปแบบการอ้างอิง

เขมทัศน์ ช., วิจิตร แ., แพรสี ศ., อัมพันศิริรัตน์ อ. . ., ชูพันธ์ เ. . ., ศรียอด บ. ., & กุลอ่อน ช. (2025). เคล็ดลับการมีอายุยืนยาว: กรณีศึกษาของผู้สูงอายุในภาคเหนือ. วารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข, 5(3), e275105. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/jnphr/article/view/275105