การสนับสนุนทางสังคมและภาระการดูแลของผู้ดูแลผู้สูงอายุไตวายเรื้อรัง ที่ได้รับการล้างไตทางช่องท้องแบบต่อเนื่อง
คำสำคัญ:
การสนับสนุนทางสังคม, ภาระการดูแล, ผู้สูงอายุ, ไตวายเรื้อรังบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงพรรณนาหาความสัมพันธ์นี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ของการสนับสนุนทางสังคมและภาระการดูแลในผู้ดูแลผู้สูงอายุไตวายเรื้อรังที่ได้รับการล้างไตทางช่องท้องแบบต่อเนื่อง กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ดูแลหลักของผู้สูงอายุไตวายเรื้อรังที่ได้รับการล้างไตทางช่องท้องแบบต่อเนื่องที่ขึ้นทะเบียนที่โรงพยาบาลสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ จำนวน 123 คน เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วยแบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคลและข้อมูลสุขภาพทั่วไปของผู้ดูแล แบบประเมินภาระการดูแล และแบบประเมินการสนับสนุนทางสังคมของผู้ดูแลผู้สูงอายุไตวายเรื้อรังที่ได้รับการล้างไตทางช่องท้องแบบต่อเนื่อง การวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และสถิติสหสัมพันธ์ของเพียร์สัน
ผลการวิจัย พบว่ากลุ่มตัวอย่างอายุเฉลี่ย 54.57 ปี (S.D. = 6.99) ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 81.31) และมีความสัมพันธ์กับผู้สูงอายุในฐานะของบุตรหรือสะใภ้ (ร้อยละ 60.17) ผู้ดูแลมีระดับการสนับสนุนทางสังคมและการรับรู้ภาระการดูแลของผู้ดูแลอยู่ในระดับปานกลาง (Mean = 3.88, S.D. = 0.75; Mean = 51.97, S.D.=7.63) ตามลำดับ ทั้งนี้การสนับสนุนทางสังคมมีความสัมพันธ์ทางลบในระดับปานกลาง กับการรับรู้ภาระ การดูแลของผู้ดูแลผู้สูงอายุไตวายเรื้อรังที่ได้รับการล้างไตทางช่องท้องแบบต่อเนื่อง (r = -0.60, p-value < 0.001) ผลการวิจัยครั้งนี้สามารถนำไปเป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับบุคลากรด้านสุขภาพในด้านการดูแลเพื่อช่วยลดภาระ ของผู้ดูแลผู้สูงอายุไตวายเรื้อรังที่ได้รับการล้างไตทางช่องท้องแบบต่อเนื่องได้
เอกสารอ้างอิง
กมลทิพย์ วิจิตรสุนทรกุล. (2565). ระบาดวิทยาและการทบทวนมาตรการป้องกันโรคไตเรื้อรัง. นนทบุรี: กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.
กรกฎ พร้อมสกุล และนลินี ยิ่งชาญกุล. (2563). ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาระในการดูแลของผู้ดูแลผู้ป่วยไตวายระยะสุดท้าย: การศึกษาแบบภาคตัดขวางในคลินิกโรคไตอำเภอเมือง จังหวัดลำพูน ประเทศไทย. เชียงใหม่เวชสาร, 60(1), 41-52.
กระทรวงสาธารณสุข. (2566). Health Data Center (HDC.) สืบค้นเมื่อ 9 พฤษภาคม 2566 จาก https://hdcservice.moph.go.th/hdc/reports/report.php&cat_id=e71a73a77b 1474e63b71bccf727009ce&id=5d523ced4c9569123109fa6f4071d35f.
กันธิมา ศรีหมากสุก, เสาวนีย์ ธูปหอม, ชวัลณัฐ รุ่งจิตรเจริญ, ธณารัตน์ พลับพลาไชย, ชวนพิศ ศิริไพบูลย์ และอิทธิพล ดวงจินดา. (2565). การสนับสนุนทางสังคมกับภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุไทยในชุมชน อำเภอศรีประจันต์ จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 15(2), 51-66.
คมกฤช สุทธศรี. (2560). ภาระการดูแลและคุณภาพชีวิตของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่ได้รับการล้างไตทางช่องท้องแบบแบบต่อเนื่อง. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาวิชาการพยาบาลผู้ใหญ่และผู้สูงอายุบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ชนัญชิดาดุษฏี ทูลศิริ, รัชนี สรรเสริญ และวรรณรัตน์ ลาวัง. (2554). การพัฒนาแบบวัดภาระในการดูแลของผู้ดูแลผู้ป่วยโรคเรื้อรัง. การพยาบาลและการศึกษา, 4(1), 62-75.
ณัฐพงศ์ เป็นลาภ และธีรยุทธ รุ่งนิรันดร์. (2560). ความเครียดและปัจจัยที่เกี่ยวข้องของผู้ดูแลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ณ แผนกอายุรกรรม โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์. จุฬาลงกรณ์เวชสาร, 60(4), 424-438.
นิพร ขัดตา, ขนิตฐา หาญประสิทธิ์คำ และอภิญญา ศิริพิทยาคุณกิจ. (2561). ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยคัดสรร ภาระการดูแลและคุณภาพชีวิตของญาติผู้ดูแลผู้ที่ได้รับการล้างไตทางช่องท้องอย่างต่อเนื่อง. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นครราชสีมา, 24(2), 108-129.
พฤฒินาถ โกยดุลย์. (2564). เยื่อบุผนังช่องท้องอักเสบของผู้ป่วยล้างไตทางช่องท้องในโรงพยาบาลพังงา. วารสารวิชาการแพทย์เขต 11, 35(2), 1-13.
ภัทรพรรณ ทำดี. (2560). ตัวตน สังคม วัฒนธรรม: เงื่อนไขสู่การสูงวัยอย่างมีศักยภาพของผู้สูงอายุจังหวัดเชียงใหม่. วารสารสังคมศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 47(2), 1-25.
ภาคภูมิ มนัสวรกิจ. (2564). ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับความรู้สึกเป็นภาระของผู้ดูแลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังโรงพยาบาลเจ็ดเสมียน จังหวัดราชบุรี. หัวหินเวชสาร, 1(1),11-21.
รวิวรรณ กลิ่นสุวรรณ, นันทิยา วัฒนายุ และนันทวรรณ สุวรรณรูป. (2560). ปัจจัยทำนายคุณภาพชีวิตของผู้ดูแลในครอบครัวผู้ป่วยไตวายเรื้อรังที่ได้รับการล้างไตทางช่องท้องแบบต่อเนื่อง. วารสารพยาบาลศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 29(1), 51-66.
ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงใหม่ เขตสุขภาพที่ 1. (2566). รายงานมาตรฐานปีงบประมาณ 2565-2566. สืบค้นเมื่อ 9 พฤษภาคม 2566 จาก https://hdc.moph.go.th/cmi/public/standardsubcatalog/e71a73a77b 1474e63b71bccf727009ce.
โรงพยาบาลนครพิงค์. (2566). รายงานสถิติผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังจังหวัดเชียงใหม่ ปีงบประมาณ 2566. เชียงใหม่: โรงพยาบาลนครพิงค์.
ศิริอร สินธุ. (2565). การพยาบาลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง. นนทบุรี: สำนักพิมพ์ยิ้มการพิมพ์.
Abed, M. A., Khalifeh, A. H., Khalil, A. A., Darawad, M. W., & Moser, D. K. (2020). Functional health literacy and caregiving burden among family caregivers of patients with end-stage renal disease. Research in Nursing & Health, 43(5), 529-537. https://doi.org/10.1002/nur.22060
Adejumo, O. A., Iyawe, I. O., Akinbodewa, A. A., Abolarin, O. S., & Alli, E. O. (2019). Burden, psychological well-being and quality of life of caregivers of end stage renal disease patients. Ghana Medical Journal, 53(3), 190-196. https://doi.org/10.4314/gmj.v53i3.2
Alshammari, B., Noble, H., McAneney, H., Alshammari, F., & O'Halloran, P. (2023). Caregiver burden in informal caregivers of patients in Saudi Arabia Receiving Hemodialysis: A mixed-methods study. Healthcare (Basel), 11(3). https://doi.org/10.3390/healthcare11030366
Burns, N., & Grove, S. K. (2009). The practice of nursing research: Conduct, critique, and utilization (5th ed.). Amsterdam: Elsevier.
Centers for Disease Control Prevention. (2023). Chronic kidney disease in the United States, 2019. Retrieved August 21, 2023 from https://www.cdc.gov/kidneydisease/publications-resources/ckd-national-facts.html.
Gray, J. R., Grove, S. K., & Sutherland, S. (2016). Burns and grove's the practice of nursing research-E-book: Appraisal, synthesis, and generation of evidence. Amsterdam: Elsevier Health Sciences.
Irianda-Gómez, R. I., Cruz, C. O., Chacón-Valladares, P., & Chávez-Valencia, V. (2020). Impact of caregiver’s burden of peritoneal dialysis patients. Revista Medica del Instituto Mexicano del Seguro Social, 58(2), 131-136. https://doi.org/10.24875/rmimss.M20000010
Kovesdy, C. P. (2022). Epidemiology of chronic kidney disease: an update 2022. Kidney International Supplements, 12(1), 7-11. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.kisu.2021.11.003
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308
Makhtar, A., Ab Ghani, N. N., Syed Elias, S. M., & Mohamed Ludin, S. (2023). Social support and associated factors among family caregivers of older people in North-East Peninsular Malaysia. Belitung Nursing Journal, 9(1), 69-78. https://doi.org/10.33546/bnj.2334
Mapi Research Trust. (2022). Zarit Burden Interview (ZBI). Retrieved August 21, 2023 from https://eprovide.mapi-trust.org/zbi-zarit-burden-interview.
Pfeiffer, E. (1975). A short portable mental status questionnaire for the assessment of organic brain deficit in elderly patients. Journal of the American Geriatrics Society, 23(10), 433-441. https://doi.org/10.1111/j.1532-5415.1975.tb00927.x
Shah, H. B. U., et al. (2017). Assessment of caregiver burden of patients receiving dialysis treatment in Rawalpindi. Journal of the Pakistan Medical Association, 67(10), 1498-1501.
Tao, X., et al. (2020). Family caregiver's burden and the social support for older patients undergoing peritoneal dialysis. Journal of Renal Care, 46(4), 222-232. https://doi.org/10.1111/jorc.12322
Vieira, I. F. O., et al. (2021). Burden and social support in informal caregivers of people undergoing kidney dialysis: A mixed study. Revista Brasileira de Enfermagem, 74(6), e20201266. https://doi.org/10.1590/0034-7167-2020-1266
Vovlianou, S., et al. (2023). Burden, depression and anxiety effects on family caregivers of patients with chronic kidney disease in Greece: A comparative study between dialysis modalities and kidney transplantation. International Urology and Nephrology, 55(6), 1619-1628. https://doi.org/10.1007/s11255-023-03482-8
Wongpakaran, N., & Wongpakaran, T. (2012). A revised Thai multi-dimensional scale of perceived social support. Spanish Journal of Psychology, 15(3), 1503-1509. https://doi.org/10.5209/rev_sjop.2012.v15.n3.39434
Zarit, S. H., Reever, K. E., & Bach-Peterson, J. (1980). Relatives of the impaired elderly: Correlates of feelings of burden 1. The Gerontologist, 20(6), 649-655. https://doi.org/10.1093/geront/20.6.649
Zimet, G. D., Dahlem, N. W., Zimet, S. G., & Farley, G. K. (1988). The multidimensional scale of perceived social support. Journal of Personality Assessment, 52(1), 30-41.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. บทความหรือข้อคิดเห็นใด ๆ ที่ปรากฏในวารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข ที่เป็นวรรณกรรมของผู้เขียน บรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย
2. บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของ วารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข
