ภาวะสุขภาพและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุภายหลังสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ในจังหวัดเชียงใหม่

ผู้แต่ง

  • ณิชชา ทิพย์วรรณ์ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี เชียงใหม่ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก กระทรวงสาธารณสุข
  • นนทรัตน์ จำเริญวงศ์ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี เชียงใหม่ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก กระทรวงสาธารณสุข

คำสำคัญ:

ภาวะสุขภาพ, คุณภาพชีวิต, ผู้สูงอายุ, สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภาวะสุขภาพและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ และหาความสัมพันธ์ระหว่างภาวะสุขภาพและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุภายหลังสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุที่มีอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป อาศัยอยู่ในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ จำนวน 360 คน ทำการคัดเลือกโดยวิธีการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบประเมินกิจวัตรประจำวัน แบบประเมินภาวะสุขภาพของผู้สูงอายุไทยและแบบสอบถามคุณภาพชีวิตขององค์การอนามัยโลกชุดย่อฉบับภาษาไทย วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และวิเคราะห์หาความสัมพันธ์ระหว่างภาวะสุขภาพและคุณภาพชีวิต โดยใช้สถิติ Chi-Square Test และ Fisher’s Exact Test

ผลการวิจัย พบว่ากลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ร้อยละ 74.17 เป็นเพศหญิง อายุระหว่าง 70-79 ปี ร้อยละ 47.78 และมีโรคประจำตัว ร้อยละ 57.22 มีคุณภาพชีวิตโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 65.00 ผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์พบว่า ปัจจัยภาวะสุขภาพในหลายด้าน ได้แก่ ปัญหาสุขภาพช่องปาก สุขภาวะทางตา ภาวะโภชนาการ และภาวะข้อเข่าเสื่อม มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตโดยรวมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ดังนั้นผลการวิจัยนี้ จึงสามารถใช้เป็นแนวทางในการส่งเสริมภาวะสุขภาพของผู้สูงอายุหลังสถานการณ์แพร่ระบาดของโรคโควิด-19 เพื่อให้ผู้สูงอายุมีภาวะสุขภาพที่ดี ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตที่ดีของผู้สูงอายุต่อไป

เอกสารอ้างอิง

กรมการแพทย์. (2564). คู่มือการคัดกรองและประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ พ.ศ.2564 กระทรวงสาธารณสุข. บริษัท ณจันดาครีเอชั่น.

กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2564). สถิติผู้สูงอายุประเทศไทย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2563. สืบค้นเมื่อ 18 มีนาคม 2567 จาก http://www.dop.go.th/download/knowledge/th1610815306-335_0.pdf.

กรมควบคุมโรค. (2566). รายงานสถานการณ์และผลกระทบระยะยาวของโรคโควิด-19: Long COVID ในประเทศไทย. สืบค้นเมื่อ 5 ตุลาคม 2567 จาก https://ddc.moph.go.th/.

กรมสุขภาพจิต. (2563). รายงานผลการคัดกรองสุขภาพจิตผู้สูงอายุในช่วงการระบาดของโรคโควิด-19. สืบค้นเมื่อ 5 ตุลาคม 2567 จาก https://dmh.go.th/report/dmh/rpt_year.

กรมสุขภาพจิต. (2564). ความเสี่ยงและผลกระทบต่อผู้สูงอายุในช่วง Covid-19. สืบค้นเมื่อ 21 มีนาคม 2567 จาก https://dmh.go.th/news-dmh/view.asp?id=30794.

กรมอนามัย. (2564). แบบประเมินภาวะสุขภาพผู้สูงอายุไทย. สืบค้นเมื่อ 18 มีนาคม 2567 จาก https://multimedia.anamai.moph.go.th/.

ฉันทนา นาคฉัตรีย์, จีราพร ทองดี, ดาราวรรณ รองเมือง, กฤติยา ชาสุวรรณ และเนตรนภา พันเล็ก. (2564). บทบาทพยาบาลในการดูแลผู้สูงอายุที่ใช้ยาร่วมกันหลายขนาน: กรณีศึกษา. วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางสุขภาพ, 4(2), 14-26.

พนิดา ม่วงผึ้ง, สมนึก สุวรรณบุบผา และกฤษณา พงษ์พานิช. (2566). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในเขตเทศบาลเมืองมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม. วารสารการบริหารและพัฒนานวัตกรรม, 9(2), 34-47.

มินตรา สาระรักษ์, ธิติรัช งานฉมัง และนันทยา กระสวยทอง. (2563). ภาวะสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุ ตำบลคำขวาง อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี. ศรีนครินทร์เวชสาร, 35(3), 304-310.

วรวรรณ สุภาตา และสุกัญญา บัวศร. (2567). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในเขตอำเภอเมือง. วารสารวิจัยการพยาบาลและสุขภาพ, 25(2), 1-17.

สถาบันเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ. (2551). การประเมินเทคโนโลยีทางการแพทย์ เรื่องการเปรียบเทียบความสัมพันธ์แบบทดสอบสภาพสมองเสื่อมเบื้องต้น ฉบับภาษาไทย (MMSE-Thai) 2002 และแบบทดสอบสมรรถภาพสมองไทย (Thai Mini-Mental State Examination; TMSE) ในการคัดกรองผู้สูงอายุภาวะสมองเสื่อม. นนทบุรี: บริษัท ซีจีทูล.

สุทธิชัย จิตะพันธ์กุล. (2544). หลักสำคัญของเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สุภาพ อารีเอื้อ, ยุวดี สารบูรณ์, อินทิรา รูปสว่าง, ทีปทัศน์ ชินตาปัญญากุล และศิริรัตน์ อินทรเกษม. (2565). การเปลี่ยนแปลงคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุไทยในช่วง การระบาดของโควิด-19. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข, 16(4), 421-436.

สุภาภรณ์ ตันตินันทตระกูล, จิรกุล ครบสอน และนงลักษณ์ วิชัยรัมย์. (2565). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ในชุมชนบางโพธิ์เหนืออำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 7(11), 352-373.

สุวัฒน์ มหัตนิรันดร์กุล และคณะ. (2545). แบบสอบถามคุณภาพชีวิตขององค์การอนามัยโลกฉบับย่อ (WHOQOL-BREF-THAI). สืบค้นเมื่อ 5 ตุลาคม 2567 จาก https://dmh.go.th/test/whoqol/.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). รายงานสำรวจภาวะสังคมและสุขภาพของประชากรไทย: สรุปผลที่สำคัญการสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือน พ.ศ. 2566. สืบค้นเมื่อ 5 ตุลาคม 2567 จาก https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2024/20240508082744_74896.pdf.

สำนักอนามัยผู้สูงอายุ. (2565). รายงานสถานการณ์สุขภาพผู้สูงอายุในประเทศไทย ปี 2565: รายงานประจำปี 2565. สืบค้นเมื่อ 21 มีนาคม 2567 จาก https://eh.anamai.moph.go.th/th/anniversary-report/213488.

Centers for Disease Control and Prevention. (2022). Health status. Retrieved March 21, 2024 from https://www.cdc.gov/index.html.

Crocker, T. F., et al. (2019). Quality of life is substantially worse for community-dwelling older people living with frailty: Systematic review and meta-analysis. Quality of Life Research, 28(2041-2056). https://doi.org/10.1007/s11136-019-02149-1

Folstein, M. F., Folstein, S. E., & McHugh, P. R. (1975). "Mini-mental state". A practical method for grading the cognitive state of patients for the clinician. Journal of Psychiatric Research, 12(3), 189-198. https://doi.org/10.1016/0022-3956(75)90026-6

Huseth-Zosel, A. & Fuller, H.R. (2024). Changes in quality of life and health across the first two years of the COVID-19 pandemic: A mixed-methods, longitudinal study of older adults. Archives of Gerontology and Geriatric Plus, 1-7. https://doi.org/10.1016/j.aggp.2024.100081

Krejcie, R.V. & Morgan, D.W. (1970). Determining sample sizes for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610.

Lawton, M. P. (2000). Quality of life in chronic illness. Gerontology, 46(4), 181-183. https://doi.org/10.1159/000022163

Lu, J., et al. (2020). Association between social health status and health-related quality of life among community-dwelling elderly in Zhejiang. Health and Quality of Life Outcomes, 18(110), 1-8. https://doi.org/10.1186/s12955-020-01358-4

Mahoney, F. I. & Barthel, D. W. (1965). Functional evaluation: The Barthel Index. Maryland State Medical Journal, 14(1), 61-65.

Pridham, G., Rockwood, K., & Rutenberg, A. (2024). Dynamical modelling of the frailty index indicates that health reaches a tipping point near age 75. Quantitative Biology, 1-11. http://dx.doi.org/10.48550/arXiv.2412.07795

Richardson, S., et al. (2020). Presenting characteristics, comorbidities, and outcomes among 5700 patients hospitalized with covid-19 in the New York City Area. JAMA, 323(20), 2052-2059. https://doi.org/10.1001/jama.2020.6775

Shanbehzadeh, S., Zanjari, N., Yassin, M., Yassin, Z., & Tavahomi, M. (2023). Association between long COVID, functional activity, and health-related quality of life in older adults BMC Geriatrics, 23(40), 1-11. https://doi.org/10.1186/s12877-023-03757-w

World Health Organization. (1996). WHOQOL-BREF: Introduction, administration, scoring and generic version of the assessment: Field trial version. Retrieved March 21, 2024 from https://www.who.int/publications/i/item/WHOQOL-BREF.

World Health Organization. (1997). WHOQOL: Measuring quality of life. Retrieved March 21, 2024 from https://www.who.int/tools/whoqol.

World Health Organization. (2022). Measuring healthy ageing: A summary report. Retrieved March 21, 2024 from https://www.who.int/publications/i/item/9789240061920.

World Health Organization. (2023). Ageing and health. Retrieved March 18, 2024 from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health.

Yakabi, A., Watanabe, M., Ishizaka, M., Itokazu, M., & Kubo, A. (2022). Changes in physical function in older females over a 5-year period. Journal of Physical Therapy Science, 34(9), 620-624. https://doi.org/10.1589/jpts.34.620

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-12-02

รูปแบบการอ้างอิง

ทิพย์วรรณ์ ณ., & จำเริญวงศ์ น. (2025). ภาวะสุขภาพและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุภายหลังสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ในจังหวัดเชียงใหม่. วารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข, 5(3), e275731. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/jnphr/article/view/275731