ผลของโปรแกรมการส่งเสริมความร่วมมือในการใช้ยารายกรณีในผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุมระดับความดันโลหิตไม่ได้ โรงพยาบาลเอกชนแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร

บทคัดย่อ

การศึกษากึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดผลก่อนและหลังการทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เปรียบเทียบคะแนนความร่วมมือในการใช้ยาและระดับความดันโลหิตของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมระดับความดันโลหิตไม่ได้ ภายในกลุ่มระหว่างก่อนและหลังการใช้โปรแกรมการส่งเสริมความร่วมมือในการใช้ยารายกรณี 2) เปรียบเทียบคะแนนความร่วมมือในการใช้ยาและผลการควบคุมระดับความดันโลหิตระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมหลังใช้โปรแกรมฯ 3) เปรียบเทียบคะแนนการปรับตัวตามทฤษฎีการปรับตัวของรอยระหว่างกลุ่มทดลองกับกลุ่มควบคุมหลังใช้โปรแกรมฯและ 4) ศึกษาความพึงพอใจของผู้ป่วยที่มีต่อโปรแกรมฯ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมระดับความดันโลหิตไม่ได้และมีคะแนนความร่วมมือในการใช้ยาต่ำ จำนวน 60 ราย แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 30 ราย ใช้การจับคู่และการสุ่มเข้ากลุ่ม กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการส่งเสริมความร่วมมือในการใช้ยารายกรณีที่ประยุกต์จากทฤษฎีการปรับตัวของรอยร่วมกับกรอบแนวคิด 5 มิติขององค์การอนามัยโลก เป็นระยะเวลา 6 สัปดาห์ โดยสนับสนุนผ่านแอปพลิเคชันไลน์ตลอดการศึกษา ส่วนกลุ่มควบคุมได้รับการดูแลตามมาตรฐานปกติ เครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบวัดความร่วมมือในการใช้ยา MMAS-8 แบบประเมินการปรับตัวตามทฤษฎีของรอย และแบบประเมินความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเปรียบเทียบค่าเฉลี่ย 2 กลุ่ม ทั้งแบบเป็นอิสระต่อกัน และไม่เป็นอิสระต่อกัน

ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังสิ้นสุดโปรแกรมฯ กลุ่มทดลองมีคะแนนความร่วมมือในการใช้ยาเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติจาก 3.80 เป็น 6.40 คะแนน (p-value < 0.001) และสูงกว่ากลุ่มควบคุม (p-value < 0.001) สามารถลดความดันซิสโตลิกได้เฉลี่ย 19.70 mmHg และมีผู้ป่วยบรรลุเป้าหมายการรักษา (<130/80 mmHg) ร้อยละ 70 เทียบกับกลุ่มควบคุมร้อยละ 30 (p-value = 0.001; RR = 2.33; NNT = 2.50) อีกทั้ง มีคะแนนการปรับตัว ตามทฤษฎีของรอยสูงกว่ากลุ่มควบคุมทั้ง 4 ด้านอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.001) และมีความพึงพอใจต่อโปรแกรมในระดับสูงมาก (Mean = 4.60, S.D. = 0.40) ดังนั้นโปรแกรมการส่งเสริมความร่วมมือในการใช้ยารายกรณีที่อิงทฤษฎีการปรับตัวของรอยร่วมกับการสนับสนุนดิจิทัลผ่านแอปพลิเคชันไลน์มีประสิทธิผลในการเพิ่มความร่วมมือในการใช้ยาลดระดับความดันโลหิต และพัฒนาการปรับตัวแบบองค์รวมของผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุมโรคไม่ได้อย่างมีนัยสำคัญ จึงควรนำไปประยุกต์ใช้ในระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิและการจัดการผู้ป่วยโรคเรื้อรังอื่น ๆ ต่อไป