การบูรณาการภูมิปัญญาพุทธศาสนากับการส่งเสริมสุขภาพองค์รวม: กรณีศึกษาพระสงฆ์ในยุคดิจิทัล เขตอำเภอเมืองอุตรดิตถ์

บทคัดย่อ

การวิจัยและพัฒนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสถานการณ์สุขภาพองค์รวมและพฤติกรรมการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลของพระสงฆ์ 2) วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างการปฏิบัติตามหลักธรรมทางพุทธศาสนากับสุขภาวะองค์รวม และ 3) พัฒนาและประเมินประสิทธิผลของโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพองค์รวมที่บูรณาการภูมิปัญญาพุทธศาสนากับเทคโนโลยีดิจิทัล การดำเนินการวิจัยแบ่งเป็น 4 ระยะ ได้แก่ การศึกษาสถานการณ์สุขภาพ การพัฒนาโปรแกรมการทดลองใช้และประเมินผล และการปรับปรุงโปรแกรมฉบับสมบูรณ์ กลุ่มตัวอย่าง คือ พระสงฆ์เขตอำเภอเมือง จังหวัดอุตรดิตถ์ จำนวน 250 รูป คัดเลือกแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถามสถานการณ์สุขภาพองค์รวมและพฤติกรรมการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล แบบประเมินสุขภาวะองค์รวม และแบบประเมินความพึงพอใจต่อโปรแกรม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยสถิติเชิงพรรณนา การทดสอบที สหสัมพันธ์เพียร์สัน และการถดถอยพหุคูณ ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์โดยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า พระสงฆ์ร้อยละ 30.80 มีดัชนีมวลกายในเกณฑ์อ้วน ร้อยละ 21.60 เป็นโรคความดันโลหิตสูง และร้อยละ 17.20 มีความเครียดระดับสูง พระสงฆ์ร้อยละ 95.20 ใช้สมาร์ทโฟน เฉลี่ย 3.80 ชั่วโมงต่อวัน การปฏิบัติตามหลักธรรมทางพุทธศาสนามีความสัมพันธ์เชิงบวกกับสุขภาวะองค์รวมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.001) โปรแกรม “สุขภาวะสมณะในยุคดิจิทัล” ประกอบด้วย แอปพลิเคชันบันทึกค่าสุขภาพ คู่มืออิเล็กทรอนิกส์บูรณาการหลักธรรมกับการดูแลสุขภาพ วิดีโอการออกกำลังกายตามหลักธรรม และระบบติดตามประเมินผล หลังการใช้โปรแกรมเป็นเวลา 3 เดือน พบว่าพระสงฆ์มีสุขภาวะองค์รวมดีขึ้นในทุกมิติ (p-value < 0.001) มีความพึงพอใจต่อโปรแกรมในระดับมาก (Mean = 4.24) แสดงให้เห็นว่าโปรแกรมนี้มีศักยภาพในการส่งเสริมสุขภาวะองค์รวมของพระสงฆ์ สามารถขยายผลสู่การดำเนินนโยบายวัดส่งเสริมสุขภาพได้ต่อไป