ผลของโปรแกรมการบำบัดทางปัญญาบนพื้นฐานของสติต่อความวิตกกังวลและภาวะซึมเศร้า ในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับเคมีบำบัด

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดซ้ำนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการบำบัดทางปัญญาบนพื้นฐานของสติ ต่อความวิตกกังวลและภาวะซึมเศร้าในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับเคมีบำบัด กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับเคมีบำบัดซึ่งมารับบริการ ณ แผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลมะเร็งชลบุรี จำนวน 40 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 20 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการบำบัดทางปัญญาบนพื้นฐานของสติ จำนวน 4 ครั้ง ครั้งละ 60-90 นาที ส่วนกลุ่มควบคุมได้รับการดูแลตามปกติ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย โปรแกรมการบำบัดทางปัญญาบนพื้นฐานของสติ และแบบประเมินความวิตกกังวลและภาวะซึมเศร้าฉบับภาษาไทย เก็บรวบรวมข้อมูลใน 3 ระยะ ได้แก่ ก่อนการทดลอง หลังการทดลอง และระยะติดตามผล วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบวัดซ้ำ และเปรียบเทียบความแตกต่างรายคู่ด้วยวิธีของบอนเฟอโรนี

ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มทดลองหลังเข้าร่วมโปรแกรมทั้งในระยะหลังการทดลอง และระยะติดตามผล มีคะแนนเฉลี่ยความวิตกกังวลลดลงกว่าระยะก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ F_(2,38) = 267.77, p-value < 0.001, η² = 0.93) เช่นเดียวกับคะแนนเฉลี่ยภาวะซึมเศร้าที่ลดต่ำลงกว่าเดิมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (F_(2,38) = 376.66, p-value < 0.001, η² = 0.95) เมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่ม พบว่า กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยความวิตกกังวลในระยะหลังการทดลอง และระยะติดตามผลต่ำกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (F_(2,76) = 99.92, p-value < 0.001, η² = 0.72) รวมทั้งมีคะแนนเฉลี่ยภาวะซึมเศร้าต่ำกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (F_(2,76) = 120.77, p-value < 0.001, η² = 0.76) สรุปได้ว่าโปรแกรมการบำบัดทางปัญญาบนพื้นฐานของสติมีประสิทธิผลในการลดความวิตกกังวล และภาวะซึมเศร้าในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับเคมีบำบัด จึงควรส่งเสริมการนำโปรแกรมไปบูรณาการร่วมกับการดูแลตามมาตรฐานเพื่อยกระดับประสิทธิภาพในการดูแลและฟื้นฟูภาวะทางจิตสังคมของผู้ป่วยให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อไป