ผลของโปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเองต่อความรู้ พฤติกรรมการดูแลตนเอง และระดับน้ำตาลในเลือดในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองชนิด 2 กลุ่ม วัดผลก่อนและหลังการทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเองต่อความรู้ พฤติกรรมการดูแลตนเอง และระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ณ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเดื่อ จังหวัดหนองคาย กลุ่มตัวอย่าง 60 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง และกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 30 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเอง เป็นระยะเวลา 12 สัปดาห์ ส่วนกลุ่มควบคุมได้รับการดูแลตามมาตรฐาน เก็บข้อมูล 3 ระยะ คือ ระยะก่อนทดลอง ระยะหลังทดลอง และระยะติดตามผล เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ โปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเอง แบบทดสอบความรู้ แบบสอบถามพฤติกรรมการดูแลตนเอง และแบบบันทึกค่าน้ำตาลในเลือด วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบสองทางเมื่อมีการวัดซ้ำ (Two-Way ANOVA with Repeated Measures)

ผลการวิจัยพบว่า 1) คะแนนเฉลี่ยความรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวานของกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติทั้งระหว่างกลุ่มและอิทธิพลร่วมระหว่างระยะเวลากับกลุ่ม (p-value > 0.05) แม้ว่าคะแนนความรู้จะเปลี่ยนแปลงตามระยะเวลาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value = 0.02) 2) คะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการดูแลตนเองของกลุ่มทดลองสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value = 0.04) และมีอิทธิพลร่วมระหว่างระยะเวลากับกลุ่มอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value = 0.04) โดยคะแนนพฤติกรรมการดูแลตนเองในระยะก่อนการทดลองต่ำกว่าระยะหลังการทดลองและระยะติดตามผลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.001) 3) ค่าเฉลี่ยระดับน้ำตาลในเลือดไม่แตกต่างกันระหว่างกลุ่ม และไม่พบอิทธิพลร่วมระหว่างระยะเวลากับกลุ่ม (p-value > 0.05) แต่ระดับน้ำตาลในเลือดมีการเปลี่ยนแปลงตามระยะเวลาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.001) สรุปได้ว่าโปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเองมีประสิทธิผลในการส่งเสริมพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และควรนำไปประยุกต์ใช้ในการจัดบริการสุขภาพในหน่วยบริการปฐมภูมิ