สภาพปัจจุบันและแนวทางพัฒนาการให้บริการเพื่อเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ และทักษะการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง
คำสำคัญ:
ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, ทักษะการจัดการตนเอง, โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง, การวิจัยเชิงคุณภาพบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงคุณภาพประเภทปรากฏการณ์วิทยานี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน และแนวทางพัฒนา การบริการสุขภาพเพื่อเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพและทักษะการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังในคลินิกโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังของโรงพยาบาลในสังกัดกระทรวงสาธารณสุขในจังหวัดหนึ่งของภาคใต้ กลุ่มตัวอย่าง คือ พยาบาลวิชาชีพ 15 คน และผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง 38 คน เก็บข้อมูลโดยใช้แนวคำถามปลายเปิด การตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลใช้วิธีการตรวจสอบแบบสามเส้าในด้านการรวบรวมข้อมูล โดยมีผู้ร่วมวิจัยร่วมตรวจสอบความถูกต้อง และนำข้อมูลไปวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาตามกระบวนการวิเคราะห์แก่นสาระ
ผลการวิจัยพบว่า สภาพปัจจุบันการให้บริการ แบ่งออกเป็น 4 ประเด็นหลัก ประกอบด้วย 1) รูปแบบการให้บริการ 2) สถานการณ์ความรอบรู้ด้านสุขภาพและทักษะการจัดการตนเอง 3) อุปสรรคเชิงระบบในการรับบริการ และ 4) ผลกระทบทางจิตสังคมและภาระทางเศรษฐกิจ แนวทางพัฒนาการให้บริการสุขภาพ แบ่งออกเป็น 6 ประเด็นหลัก ประกอบด้วย 1) การพัฒนารูปแบบบริการแบบบูรณาการ 2) การพัฒนาทักษะการปฏิบัติของผู้ป่วย 3) การจัดระบบคัดกรองและติดตามผู้ป่วยตามระดับความรุนแรง 4) การพัฒนาสื่อการเรียนรู้ที่ตอบสนองความต้องการของผู้ป่วย 5) การเพิ่มช่องทางสื่อสารสองทางเพื่อการติดตามอาการ และ 6) การสนับสนุนบทบาทครอบครัวและชุมชน ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าการให้บริการยังขาดความต่อเนื่อง ผู้ป่วยมีความรอบรู้ด้านสุขภาพและทักษะการจัดการตนเองที่ไม่เพียงพอ ขณะที่การบริการสุขภาพมีข้อจำกัดด้านเวลา บุคลากร และสื่อการเรียนรู้ จึงควรพัฒนาแนวทางบริการที่สอดคล้องกับความต้องการของผู้ป่วย เพื่อให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดี และลดภาระระบบบริการสุขภาพ
เอกสารอ้างอิง
สาธิก สุทธิวิริวรรณ, แสงเดือน อภิรัตนวงศ์ และณิชกานต์ ทรงไทย. (2567). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังในยุคปกติถัดไป. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 18(2), 200-218.
สุพัตรา ใจแก้ว, ณัฐธยาน์ สุวรรณคฤหาสน์ และเดชา ทำดี. (2565). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและการจัดการตนเองในผู้สูงอายุโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง. วารสารสถาบันบำราศนราดูร, 16(2), 48-59.
Borge, C. R., et al. (2024). Impacts of a health literacy-informed intervention in people with chronic obstructive pulmonary disease (COPD) on hospitalization, health literacy, self-management, quality of life, and health costs: A randomized controlled trial. Patient Education and Counseling, 123, 108220. https://doi.org/10.1016/j.pec.2024.108220
Born, C. D. C., et al. (2024). Combined lifestyle interventions in the prevention and management of asthma and COPD: A systematic review. Nutrients, 16(10), 1515. https://doi.org/10.3390/nu16101515
Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
Braun, V. & Clarke, V. (2019). Reflecting on reflexive thematic analysis. Qualitative Research in Sport, Exercise and Health, 11(4), 589-597.
Dogan, Z. S. & Kokturk, N. (2025). Evaluation of patients diagnosed with chronic obstructive pulmonary disease in terms of treatment compliance and quality of life after follow-up with telemedicine: A randomized controlled trial. BMC Pulmonary Medicine, 25(1), 408.
Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease. (2024). Global strategy for the diagnosis, management and prevention of chronic obstructive pulmonary disease: 2024 report. Retrieved February 27, 2026 from https://goldcopd.org/2024-gold-report/.
Halpin, D. M. & Mahler, D. A. (2024). Systematic review of the effects of patient errors using inhaled delivery systems on clinical outcomes in COPD. BMJ Open Respiratory Research, 11(1). https://doi.org/10.1136/bmjresp-2023-002211
Hennink, M. & Kaiser, B. N. (2022). Sample sizes for saturation in qualitative research: A systematic review of empirical tests. Social Science & Medicine, 292, 114523. https://doi.org/10.1016/j.soscimed.2020.114523
Larsen, M. H., Wahl, A. K., & Borge, C. R. (2025). Patients’ and healthcare personnel’s experiences of a health literacy intervention in chronic obstructive pulmonary disease – a qualitative study. BMC Health Services Research, 25(1), 1256. https://doi.org/10.1186/s12913-025-13299-z
Mariniello, D. F., et al. (2024). Comorbidities in COPD: Current and future treatment challenges. Journal of Clinical Medicine, 13(3), 743. https://doi.org/10.3390/jcm13030743
Matarese, M., Pendoni, R., Piredda, M., & De Marinis, M. G. (2021). Caregivers’ experiences of contributing to patients’ self-care in Chronic Obstructive Pulmonary Disease: A thematic synthesis of qualitative studies. Journal of Advanced Nursing, 77(10), 4017-4034.
Nutbeam, D. (2008). The evolving concept of health literacy. Social Science & Medicine, 67(12), 2072-2078.
Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). Washington, D.C: SAGE Publications.
Pendoni, R., Albanesi, B., Clari, M., Pecorari, G., & Matarese, M. (2024). Contributing to self-care of a person with chronic obstructive pulmonary disease: A qualitative study of the experiences of family caregivers. Journal of Advanced Nursing, 80(5), 1927-1942.
Ryan, P. & Sawin, K. J. (2009). The individual and family self-management theory: Background and perspectives on context, process, and outcomes. Nursing Outlook, 57(4), 217-225. https://doi.org/10.1016/j.outlook.2008.10.004
Saunders, B., et al. (2018). Saturation in qualitative research: Exploring its conceptualization and operationalization. Quality & Quantity, 52(4), 1893-1907.
Tsaousi, F., Bouloukaki, I., Christodoulakis, A., Ierodiakonou, D., Tzanakis, N., & Tsiligianni, I. (2024). A chronic obstructive pulmonary disease self management intervention for improving patient-reported outcomes in primary care in Greece. Medicina, 60(3), 377. https://doi.org/10.3390/medicina60030377
Usmani, O. S., et al. (2018). Critical inhaler errors in asthma and COPD: A systematic review of impact on health outcomes. Respiratory Research, 19(1), 10.
Visscher, B. B., et al. (2018). Evidence on the effectiveness of health literacy interventions in the EU: a systematic review. BMC Public Health, 18(1), 1414.
Wahl, A. K., Osborne, R. H., Larsen, M. H., Andersen, M. H., Holter, I. A., & Borge, C. R. (2021). Exploring health literacy needs in chronic obstructive pulmonary disease (COPD): Associations between demographic, clinical variables, psychological well being and health literacy. Heart & Lung, 50(3), 418-424.
World Health Organization. (2021). Health data overview for the Kingdom of Thailand. World Health Organization. Retrieved February 20, 2026 from https://data.who.int/countries/764.
World Health Organization. (2024). Chronic obstructive pulmonary disease (COPD). Retrieved February 20, 2026 from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/chronic-obstructive-pulmonary-disease-(copd).
World Health Organization. (2026). Health topics: Chronic obstructive pulmonary disease (COPD). Retrieved February 20, 2026 from https://www.emro.who.int/health-topics/chronic-obstructive-pulmonary-disease-copd/?utm_source.com.
Yadav, U. N., Lloyd, J., Hosseinzadeh, H., Baral, K. P., & Harris, M. F. (2020). Do chronic obstructive pulmonary disease (COPD) self management interventions consider health literacy and patient activation? A systematic review. Journal of Clinical Medicine, 9(3), 646. https://doi.org/10.3390/jcm9030646
Zhang, P., et al. (2024). Effects of the teach-back method on the health status of patients with chronic obstructive pulmonary disease: A real-world community-based cluster-randomized controlled trial. Journal of Thoracic Disease, 16(8), 5209-5221. https://doi.org/10.21037/jtd-23-1895
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. บทความหรือข้อคิดเห็นใด ๆ ที่ปรากฏในวารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข ที่เป็นวรรณกรรมของผู้เขียน บรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย
2. บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของ วารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข
Indexed in TCI
