ความรอบรู้ด้านสุขภาพและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น อำเภอศรีรัตนะ จังหวัดศรีสะเกษ

ผู้แต่ง

  • กฤติพงศ์ ไพบูลย์มั่นคง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านศรีพะเนา ศรีสะเกษ
  • นิยม จันทร์นวล วิทยาลัยแพทยศาสตร์และการสาธารณสุข มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี อุบลราชธานี
  • พลากร สืบสำราญ วิทยาลัยแพทยศาสตร์และการสาธารณสุข มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี อุบลราชธานี

คำสำคัญ:

ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, พฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออก, การป้องกันโรคไข้เลือดออก, การควบคุมโรคไข้เลือดออก, นักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความรอบรู้ด้านสุขภาพ และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น อำเภอศรีรัตนะ จังหวัดศรีสะเกษ กลุ่มตัวอย่างจำนวน 340 คน คัดเลือกโดยวิธีการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม ได้แก่ ข้อมูลทั่วไป ความรอบรู้ด้านสุขภาพ และพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออก วิเคราะห์ความสัมพันธ์เบื้องต้นด้วยสถิติถดถอยโลจิสติกแบบตัวแปรเดี่ยว และวิเคราะห์สถิติถดถอยโลจิสติกแบบพหุตัวแปร

ผลการศึกษาพบว่า ร้อยละ 60.60 กลุ่มตัวอย่างเป็นเพศหญิง อายุเฉลี่ยเท่ากับ 15 ปี (S.D. = 0.80) ร้อยละ 82.60 ไม่เคยป่วยด้วยโรคไข้เลือดออก ร้อยละ 25 มีพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกอยู่ในระดับดี ร้อยละ 58.50 มีความรอบรู้ด้านสุขภาพโรคไข้เลือดออกอยู่ในระดับเพียงพอ และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออก ได้แก่ ประวัติการได้รับข้อมูลข่าวสารเรื่องโรคไข้เลือดออก (AOR=1.93, 95%CI: 1.15-3.24, p-value = 0.01) ประวัติได้รับการอบรมหรือเข้าร่วมกิจกรรมป้องกันควบคุมโรคไข้เลือดออก (AOR=3.41, 95%CI: 1.95-5.97, p-value < 0.01) และความรอบรู้ด้านสุขภาพโรคไข้เลือดออก (AOR=3.32, 95%CI: 2.02-5.44, p-value < 0.01) ดังนั้น โรงเรียนและหน่วยงานสาธารณสุขควรร่วมกันส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพที่เน้นการเข้าถึง เข้าใจ และนำข้อมูลไปใช้ในการป้องกันโรคไข้เลือดออกในชีวิตประจำวัน และเพิ่มช่องทางการสื่อสารข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้องและต่อเนื่อง พร้อมจัดอบรมและกิจกรรมเชิงปฏิบัติการให้นักเรียนมีส่วนร่วมในการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายและป้องกันตนเองจากยุงลาย

เอกสารอ้างอิง

กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2561). ความฉลาดทางสุขภาพ. กรุงเทพฯ: นิวธรรมดาการพิมพ์.

กรมควบคุมโรค. (2561). ไข้เด็งกี่ (Dengue). สืบค้นเมื่อ 5 มกราคม 2567 จากhttps://www.ddc.moph.go.th/disease_detail.php?d=44.

กรมควบคุมโรค. (2568). สถานการณ์โรคติดต่อนำโดยยุงลาย ประเทศไทย ข้อมูล ณ วันที่ 19 สิงหาคม 2568. กระทรวงสาธารณสุข. สืบค้นเมื่อ 5 มกราคม 2567 จากhttps://ddc.moph.go.th/uploads/ckeditor2/files/DOE_alert_DCZ_19.08.2568.pdf.

กองระบาดวิทยา. (2567). ข้อมูลจากรายงานการเฝ้าระวังโรคทางระบาดวิทยา (506) กองระบาดวิทยา ปี พ.ศ. 2567. สืบค้นเมื่อ 5 มกราคม 2567 จาก https://ddc.moph.go.th.

ชนิดา มัททวางกูร, ปรียานุช พลอยแก้ว, อโนทัย ถวัลย์เสรีวัฒนา, อัมพร สิทธิจาด และธำรง เดชน้อยสิริวัฒนา. (2560). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประชาชนในพื้นที่รับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสายสี่จังหวัดสมุทรสาคร. วารสารพยาบาลศาสตร์มหาวิทยาลัยสยาม, 18(34), 34-48.

ดุลย์ ฉายพงษ์ และปริมล อ่อนมะเสน. (2563). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพ เพื่อการป้องกันโรคไข้เลือดออกของเด็กวัยเรียน อำเภอนาดี จังหวัดปราจีนบุรี. วารสารควบคุมโรค, 46(2), 152-161.

นูรีซา ซาเลง, ชมพูนุช สุภาพวานิช และกมลชนก ชูเกื้อ. (2568). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นของโรงเรียนแห่งหนึ่งในจังหวัดยะลา. วารสารสหเวชศาสตร์และสุขภาพชุมชน, 2(1), 13-23.

พลภัทร เครือคำ และรชานนท์ ง่วนใจรัก. (2566). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมป้องกันควบคุมโรคไข้เลือดออกของครัวเรือนในอำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 16(1), 39-51.

พรทิพย์ แก้วชิณ และคณะ. (2564). ความรอบรู้ด้านสุขภาพที่มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติตัวในการป้องกันโรคไข้เลือดออก ตำบลละลวด อำเภอชำนิ จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนอร์ทเทิร์น, 2(3), 70-84.

บุญประจักษ์ จันทร์วิน, วิทยา ศรแก้ว และวัลลภา ดิษสระ. (2564). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประชาชนวัยทำงานอำเภอฉวาง จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน, 7(4), 72-86.

ภาวิณี มนตรี, เดชา สุคนธ์, ยุทธนา กลิ่นจันทร์, อุดมลักษณ์ ทองหล่อ และอภิวรรณ เหลืองเทียมทอง. (2568). ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคที่มียุงลายเป็นพาหะของแกนนำครัวเรือน ในพื้นที่จังหวัดปทุมธานี. สระบุรี: กลุ่มสื่อสารความเสี่ยงโรคและภัยสุขภาพ สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 4 จังหวัดสระบุรี.

ยุคนธ์ เมืองช้าง, จรูญลักษณ์ ป้องเจริญ, จารุวรรณ สนองญาติ, ศิริธิดา ศรีพิทักษ์ และอุษณียาภรณ์ จันทร. (2566). ผลของโปรแกรมสุขภาพในโรงเรียนต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกในนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น. วารสารพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยคริสเตียน, 10(2), 20-34.

ศิรินันท์ คําสี และญาดา เรียมริมมะดัน. (2561). ความรู้และพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนวัดโสธรวรารามวรวิหาร ตําบลหน้าเมือง อําเภอเมืองฉะเชิงเทรา จังหวัดฉะเชิงเทรา. วารสารมฉกวิชาการ, 1(2), 43-54.

สิวลี รัตนปัญญา. (2561). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการเฝ้าระวังและควบคุมโรคไข้เลือดออกในอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านอำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่. วารสารราชพฤกษ์, 16(2), 87-96.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดศรีสะเกษ. (2567). แนวทางการป้องกันควบคุมโรคไข้เลือดออกในสถานศึกษา. ศรีสะเกษ: กระทรวงสาธารณสุขจังหวัดศรีสะเกษ.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาศรีสะเกษ เขต 4. (2568). ข้อมูลสถิตินักเรียนและบุคลกรในเขตพื้นที่จังหวัดศรีสะเกษ. ศรีสะเกษ: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาศรีสะเกษ เขต 4.

Creswell, J. W. & Creswell, J. D. (2018). Research design qualitative, quantitative and mixed methods approaches. Los Angeles: Sage.

Faul, F., Erdfelder, E., Buchner, A., & Lang, A. G. (2009). Statistical power analyses using G*Power 3.1: Tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods, 41(4), 1149-1160. https://doi.org/10.3758/BRM.41.4.1149

Nutbeam, D. (2008). The evolving concept of health literacy. Social Science & Medicine, 67, 2072-2078. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2008.09.050

Parker, R. M. (2000). The test of functional health literacy in adult: a new instrument for measuring patient’s literacy skills. Journal of General Internal Medicine, 10(10), 537-541. https://doi.org/10.1007/BF02640361

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-10-14

รูปแบบการอ้างอิง

ไพบูลย์มั่นคง ก., จันทร์นวล น., & สืบสำราญ พ. (2026). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น อำเภอศรีรัตนะ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข, 6(3), e281156. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/jnphr/article/view/281156