ชนิด จำนวนโรคร่วม และโรคร่วมหลายชนิดที่พบในผู้ป่วยภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราวแต่ละกลุ่มวัย และในกลุ่มวัยสูงอายุ เทียบกับกลุ่มวัยผู้ใหญ่
คำสำคัญ:
ภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราว, โรคร่วม, โรคร่วมหลายชนิด, อายุบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงบรรยายของความสัมพันธ์เชิงเปรียบเทียบระหว่างความชุกของชนิด จำนวนโรคร่วม และโรคร่วมหลายชนิดในผู้ป่วยภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราวห้ากลุ่มวัย และระหว่างกลุ่มวัยสูงอายุกับวัยผู้ใหญ่ กลุ่มตัวอย่างได้มาจากข้อมูลทุติยภูมิจากเวชระเบียนบันทึกผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดชั่วคราวจำนวน 157 ราย ที่เข้ารักษาในโรงพยาบาลศูนย์ขนาด 750 เตียงแห่งหนึ่งในภาคใต้ตอนล่าง ระหว่างเดือนธันวาคม พ.ศ. 2554 ถึงเดือนกันยายน พ.ศ. 2558 เครื่องมือวิจัยเป็นแบบบันทึกโรคร่วมสิบชนิด ประกอบด้วยความดันโลหิตสูง เบาหวาน ไขมันคอลเลสเตอรอลสูง ภาวะหัวใจห้องบนเต้นพลิ้วหรือเต้นสั่นระริก โรคหัวใจขาดเลือด ภาวะหัวใจล้มเหลว โรคหลอดเลือดแดงส่วนปลาย ประวัติเป็นโรคสมองขาดเลือดชั่วคราวหรือโรคหลอดเลือดสมองตีบ การสูบบุหรี่ และดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โดยโรคร่วมหลายชนิดนับจากจำนวนโรคร่วมแต่ละชนิดตั้งแต่สองชนิดขึ้นไป วิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติโลจิสติกโมเดลปัจจัยเดี่ยว
ผลการวิจัย พบว่าวัยสูงอายุตอนกลางมีโรคร่วม และโรคร่วมหลายชนิดน้อยกว่าวัยผู้ใหญ่ตอนต้น ได้แก่ การสูบบุหรี่ (OR 0.23; 95% CI 0.06-0.88) การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (OR 0.13; 95% CI 0.06-0.88) และการสูบบุหรี่ร่วมกับดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (OR 0.18; 95% CI 0.04-0.81) นอกจากนี้ เมื่อเปรียบเทียบกับวัยผู้ใหญ่ พบว่าวัยสูงอายุมีโรคร่วม และโรคร่วมหลายชนิดเป็นอัตราต่ำกว่าวัยผู้ใหญ่ ดังนี้ การสูบบุหรี่ (OR 0.23; 95% CI 0.06-0.88) การดื่มแอลกอฮอล์ (OR 0.13; 95% CI 0.03-0.59) ภาวะความดันโลหิตสูงร่วมกับการสูบบุหรี่ (OR 0.38; 95% CI 0.17-0.88) และการสูบบุหรี่ร่วมกับดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (OR 0.47; 95% CI 0.24-0.94) แต่มีภาวะไขมันคอเลสเตอรอลสูงในอัตราสูงกว่ากลุ่มวัยผู้ใหญ่ (OR 2.08; 95% CI 1.00-4.33) นอกจากนี้ เมื่อปรับอิทธิพลร่วมของปัจจัยด้านเพศแล้ว พบว่า มีเฉพาะการสูบบุหรี่เท่านั้นที่สัมพันธ์กับอายุ โดยวัยสูงอายุมีความชุกการสูบบุหรี่ต่ำกว่าวัยผู้ใหญ่ร้อยละ 64 (OR 0.36; 95% CI 0.15-0.89)
ข้อเสนอแนะจากงานวิจัยนี้ จากความสัมพันธ์ของกลุ่มโรคร่วมในผู้ป่วยที่มีภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราวแต่ละกลุ่มวัยนั้นมีลักษณะซับซ้อนและไม่แน่นอน การประเมินกลุ่มโรคร่วมโดยจำแนกตามกลุ่มวัยจึงเป็นข้อมูลสำคัญในการพิจารณาแนวทางการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองที่สอดคล้องกับปัจจัยเสี่ยงของผู้ป่วยแต่ละกลุ่มวัย
เอกสารอ้างอิง
Lovett JK, Dennis MS, Sandercock PAG, Bamford J, Warlow CP, Rothwell PM. Very early risk of stroke after a first transient ischemic attack. Stroke 2003; 34(8): e138-e40.
Kernan WN, Ovbiagele B, Black HR, Bravata DM, Chimowitz MI, Ezekowitz MD, et al. and on behalf of the American Heart Association Stroke Council, Council on Cardiovascular and Stroke Nursing, Council on Clinical Cardiology, and Council on Peripheral Vascular Disease. Guidelines for the prevention of stroke in patients with stroke and transient ischemic attack: a guideline for healthcare professionals from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke. 2014; 45(7): 2160-236.
Powers WJ, Rabinstein AA, Ackerson T, Adeoye OM, Bambakidis NC, Becker K, et al. and on behalf of the American Heart Association Stroke Council. 2018 Guidelines for the early management of patients with acute ischemic stroke: a guideline for healthcare professionals from the American Heart Association/ American Stroke Association. Stroke. 2018; 49(3): e46-e99.
National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Stroke and transient ischaemic attack in over 16s: diagnosis and initial management. UK, NICE; 2019.
Cancelli I, Janes F, Gigli GL, Perelli A, Zanchettin B, Canal G, et al. Incidence of transient ischemic attack and early stroke risk: validation of the ABCD2 Score in an Italian population-based study. Stroke. 2011; 42(10): 2751-7.
Rothwell PM, Giles MF, Flossmann E, Lovelock CE, Redgrave JN, Warlow CP, et al. A simple score (ABCD) to identify individuals at high risk of stroke after TIA. Lancet. 2005; 366(9474): 29-36.
Correia M, Silva MR, Magalhães R, Guimarães L, Silva MC. Transient ischemic attacks in rural and urban Northern Portugal: incidence and short-term prognosis. Stroke 2006;37(1):50-5.
Johnston SC, Rothwell PM, Nguyen-Huynh MN, Giles MF, Elkins JS, Bernstein AL, et al. Validation and refinement of scores to predict very early stroke risk after TIA. Lancet. 2007; 369(9558): 283-92.
Thacker EL, Wiggins KL, Rice KM, Longstreth WT Jr, Bis JC, Dublin S, et al. Short-term and long-term risk of incident ischemic stroke after transient ischemic attack. Stroke 2010; 41(2): 239-43.
Greisenegger S, Zehetmayer S, Ferrari J, Lang W, Fizek J, Auff E, et al. Clinical predictors of death in young and middle-aged patients with ischemic stroke or transient ischemic attack: long-term results of the Vienna Stroke Registry: clinical predictors of ischemic stroke mortality in patients <60 years. J Neurol. 2011; 258(6): 1105-13.
Wardlaw JM, Brazzelli M, Chappell FM, Miranda H, Shuler K, Sandercock PAG, et al. ABCD2 score and secondary stroke prevention: meta-analysis and effect per 1,000 patients triaged. Neurology. 2015; 85(4): 373-80.
Gallacher KI, McQueenie R, Nicholl B, Jani BD, Lee D, Mair FS. Risk factors and mortality associated with multimorbidity in people with stroke or transient ischaemic attack: a study of 8,751 UK biobank participants. J Comorb. 2018; 8(1): 1-8.
Davis SM, Donnan GA. Secondary prevention after ischemic stroke or transient ischemic attack. N Engl J Med. 2012; 366: 1914-22.
Worakijthamrongchai T, Tantirittisak T, Hanchaiphiboolkul S. ABCD2 score and risk of stroke in transient ischemic attack (TIA) patients. Bulletin Thai Stroke Society. 2012; 11(1): 8-15. (in Thai)
Suwanno J, Suwanno J. A comparison of risk level, amount, and type of risk factors for developing stroke among women and men with transient ischemic attack (TIA). Ramathibodi Nursing Journal. 2017; 23(2): 160- 77. (in Thai)
Dodd M, Janson S, Facione N, Faucett J, Froelicher ES, Humphreys J, et al. Advancing the science of symptom management. J Adv Nurs. 2001; 33(5): 668-76.
Fortin M, Stewart M, Poitras M-E, Almirall J, Maddocks H. A systematic review of prevalence studies on multimorbidity: toward a more uniform methodology. Ann Fam Med. 2012; 10(2): 142-51.
Valderas JM, Starfield B, Sibbald B, Salisbury C, Roland M. Defining comorbidity: implications for understanding health and health services. Ann Fam Med. 2009; 7(4): 357-63.
Johnston MC, Crilly M, Black C, Prescott GJ, Mercer SW. Defining and measuring multimorbidity: a systematic review of systematic reviews. Eur J Public Health. 2019; 29(1): 182-9
Easton JD, Saver JL, Albers GW, Alberts MJ, Chaturvedi S, Feldmann E, et al. Definition and evaluation of transient ischemic attack: a scientific statement for healthcare professionals from the American Heart Association/ AmericanStroke Association Stroke Council; Councilon Cardiovascular Surgery and Anesthesia; Council on Cardiovascular Radiology and Intervention; Council on Cardiovascular Nursing; and the Interdisciplinary Council on Peripheral Vascular Disease. Stroke. 2009; 40(6): 2276-93.
Grundy SM, Cleeman JI, Merz CN, Brewer HB, Jr, Clark LT, Hunninghake DB, et al. Implications of recent clinical trials for the national cholesterol education program adult treatment panel III guidelines. Circulation. 2004; 110(2): 227-39.
Areechokchai D, Vijitsoonthornkul K, Pongpan S, Maeakhian S. Population attributable fraction of stroke risk factors in Thailand: utilization of non-communicable disease surveillance systems. Outbreak, Surveillance, Investigation & Response Journal. 2017; 10(1): 1-6.
Aekplakorn W, Puckcharern H, Thaikla K, Satheannoppakao W. Thai national health examination survey: NHES V. Nonthaburi: Health System Research Institute, Thailand; 2016. (in Thai)
Cornier M-A, Dabelea D, Hernandez TL, Lindstrom RC, Steig AJ, Stob NR, et al. The metabolic syndrome. Endocr Rev. 2008; 29(7): 777-822.
Thawornchaisit P, de Looze F, Reid CM, Seubsman S, Sleigh A, and Thai Cohort Study Team. Health-risk factors and the prevalence of hypertension: crosssectional findings from a national cohort of 87 143 Thai Open University students. Glob J Health Sci. 2013; 5(4): 126-41.
Pan A, Wang Y, Talaei M, Hu FB, Wu T. Relation of active, passive, and quitting smoking with incident type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis. Lancet Diabetes Endocrinol. 2015; 3(2): 958-67.
Mouhamed DH, Ezzaher A, Neffati F, Gaha L, Douki W, & Najjar MF. Association between cigarette smoking and dyslipidemia. Immuno-Anal Biol Spe. 2013; 28(4): 195-200.
Degan D, Ornello R, Tiseo C, De Santis F, Pistoia F, Carolei A, et al. Epidemiology of transient ischemic attacks using time- or tissue-based definitions: a population-based study. Stroke. 2017; 48(3): 530-6.
Hoshino T, Uchiyama S, Wong LKS, Sissani L, Albers GW, Bornstein NM, et al. and on behalf of the TIAregistry.org Investigators. Differences in characteristics and outcomes between Asian and non-Asian patients in the TIAregistry.org. Stroke. 2017; 48(7): 1779-87.
Cancelli I, Janes F, Gigli GL, Perelli A, Zanchettin B, Canal G, et al. Incidence of transient ischemic attack and early stroke risk: validation of the ABCD2 Score in an Italian population-based study. Stroke. 2011; 42(10): 2751-7.
Dolmans LS, Lebedeva ER, Veluponnar D, van Dijk EJ, Nederkoorn PJ, Hoes AW, et al. for the MIND-TIA Study Group, and The MIND-TIA Study Group. Diagnostic accuracy of the explicit diagnostic criteria for transient ischemic attack: avalidation study. Stroke. 2019; 50(8): 2080-5
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความนี้ยังไม่เคยตีพิมพ์หรืออยู่ในระหว่างส่งไปตีพิมพ์ในวารสารอื่น ๆ มาก่อน และกองบรรณาธิการขอสงวนสิทธิ์ในการตรวจทาน และแก้ไขต้นฉบับตามเกณฑ์ของวารสาร ในกรณีที่เรื่องของท่านได้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารฉบับนี้ถือว่าเป็น ลิขสิทธิ์ของวารสารพยาบาลโรคหัวใจและทรวงอก
