การพัฒนาเมนูอาหารทางเลือกจากผักสำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวาน

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAR) มีวัตถุประสงค์ 1) พัฒนาเมนูอาหารทางเลือกจากผักสำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวาน และ 2) ศึกษาความพึงพอใจเมนูอาหารทางเลือกจากผักสำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวาน คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษา คือผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสียรวมทั้งหมดจำนวน 20 คน ประกอบด้วย ผู้ป่วยโรคเบาหวาน จำนวน 10 คน สมาชิกในครอบครัวผู้ป่วยเบาหวาน จำนวน 6 คน อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จำนวน 3 คน และพยาบาลประจำโรงพยาบาล จำนวน 1 คน และผู้ป่วยเบาหวานจำนวน 30 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) แบบสัมภาษณ์แบบเจาะลึก (In-depth interview) 2) แนวคำถามการสนทนากลุ่มตัวอย่าง 3 กลุ่ม 3) แบบสอบถามความพึงพอใจของผู้ป่วย วิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติบรรยายและการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา

การพัฒนาเมนูอาหารทางเลือกจากผักสำหรับผู้ป่วยเบาหวานโดยชุมชนมีส่วนร่วม ได้แก่ การวิเคราะห์สถานการณ์ การวางแผนการแก้ไขปัญหา การลงมือปฏิบัติและการประเมินผล ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างขาดความรู้ในการเลือกรับประทานอาหารเพื่อควบคุมน้ำตาล และต้องการเมนูสำหรับผู้ป่วยเบาหวานที่ทำเองได้ เมนูอาหารทางเลือกที่มีแคลอรีและน้ำตาลน้อยตรงกับความต้องการ เช่น เมนูอาหารทางเลือกจากผัก และอาหารมีรสชาติที่ดีเพื่อสมาชิกในบ้านสามารถร่วมรับประทานอาหารด้วยกันได้ในชีวิตประจำวัน วัตถุดิบที่นำมาปรุงสามารถหาได้ง่าย ราคาถูก และปรุงได้ง่ายโดยผู้ป่วยโรคเบาหวานหรือครอบครัว เมื่อผู้ป่วยเบาหวาน 30 รายได้รับประทานเมนูอาหารทางเลือกจากผัก  ผู้ป่วยเบาหวานประเมินความพึงพอใจในระดับมากถึงมากที่สุด

การวิจัยนี้เสนอแนะให้พยาบาลนำเมนูอาหารทางเลือกจากผักไปใช้ในการให้คำแนะนำแก่ผู้ป่วยและญาติผู้ป่วยในการประกอบอาหารเพื่อควบคุมเบาหวานสำหรับครอบครัวและผู้ป่วยโรคเบาหวาน