ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของกลุ่มชาติพันธุ์ ในตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน
คำสำคัญ:
พฤติกรรมการป้องกัน, โรคไข้เลือดออก, กลุ่มชาติพันธุ์บทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยนำ ปัจจัยเอื้อ ปัจจัยเสริม พฤติกรรมการป้องกันโรค และปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของกลุ่มชาติพันธุ์ ตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน ประชากรที่ศึกษาคือ ตัวแทนครัวเรือนกลุ่มชาติพันธุ์ ตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน จำนวน 3,281 ครัวเรือน คำนวณกลุ่มตัวอย่างโดยใช้สูตรประมาณค่าเฉลี่ยของประชากรโดยทราบจำนวนประชากร ได้จำนวนกลุ่มตัวอย่าง 378 ครัวเรือน ทำการสุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้นภูมิ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงอนุมานการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณแบบหลายขั้นตอน
ผลการศึกษาพบว่า พฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของกลุ่มชาติพันธุ์ ตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน อยู่ในระดับสูง (=3.07, S.D.=0.59) ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออก ได้แก่ การได้รับข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับโรคไข้เลือดออก ความเพียงพอของทรัพยากร การรับรู้ความสามารถของตนเอง การรับรู้ประโยชน์ของการป้องกันโรคไข้เลือดออก และการได้รับคำแนะนำจากอาสาสมัครสาธารณสุข ตัวแปรทั้งหมดสามารถร่วมกันทำนายพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกได้ร้อยละ 26.30 (Adjusted R2=0.263, p<0.001) ผลจากการศึกษาครั้งนี้เป็นแนวทางให้หน่วยงานสาธารณสุขควรเสริมสร้างการรับรู้ความสามารถของประชาชน สนับสนุนบทบาทอาสาสมัครสาธารณสุขในการให้คำแนะนำ และเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารอย่างต่อเนื่อง รวมถึงให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจัดหาและกระจายทรัพยากรที่จำเป็นอย่างทั่วถึง เพื่อส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออก ซึ่งจะช่วยลดอัตราป่วยและอัตราตายของประชากรในพื้นที่ และสามารถประยุกต์ใช้เป็นแนวทางในพื้นที่อื่นได้ตามความเหมาะสม
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมโรค. ไข้เด็งกี่ [อินเตอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 28 ก.ย. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/disease_detail.php?d=44
สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9. การประเมินความเสี่ยงโรคติดต่อนำโดยยุงลาย [อินเตอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 28 ก.ย. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://odpc9.ddc.moph.go.th/EOC/Content/RRA-18.pdf
กลุ่มเฝ้าระวังสถานการณ์และสื่อสารความเสี่ยง กองโรคติดต่อนำโดยแมลง. สถานการณ์โรคไข้เลือดออก พ.ศ. 2567. กรุงเทพฯ: กองโรคติดต่อนำโดยแมลง; 2567.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดลำพูน. รายงานผลการดำเนินงานประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567. ลำพูน: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดลำพูน; 2567.
กรมควบคุมโรค. ชุดซอฟต์แวร์สนับสนุนการป้องกันและควบคุมการระบาดไข้เลือดออกเชิงรุก [อินเตอร์เน็ต].[เข้าถึงเมื่อ 28 ก.ย. 2567]. เข้าถึงได้จาก https://trb.ddc.moph.go.th/
กลุ่มงานโรคติดต่อและงานระบาด โรงพยาบาลลี้. รายงานผลการดำเนินงานปีงบประมาณ 2567. ลำพูน: โรงพยาบาลลี้; 2567.
จักรพันธ์ เพ็ชรภูมิ. พฤติกรรมสุขภาพ แนวคิด ทฤษฎี และการประยุกต์ใช้. พิมพ์ครั้งที่ 2. พิษณุโลก: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2018.
Becker MH, Maiman LA. The health belief model: Origins and correlation in psychological theory. Health Educ Monogr 1975; 2(4):336-83.
Dunn SP, Rogers RW. Protection motivation theory and preventive health: Beyond the health belief model. J Health Educ Res. 1986; 1(3):153-61.
วัชรินทร์ คำสา. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคมาลาเรียของกลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยงในจังหวัดตาก. วารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข 2567; 4(3):1–15.
ฐิติมา ทาสุวรรณอินทร์. พฤติกรรมการดูแลตนเองเมื่อเจ็บป่วยและการสนับสนุนทางสังคมของผู้สูงอายุกลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยง ชุมชนกะเหรี่ยงรวมมิตร ตำบลแม่ยาว อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ 2563; 38(2):158-67.
นภารัตน์ อู่เงิน. ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของหัวหน้าครัวเรือนกลุ่มชาติพันธุ์ ตำบลป่ากลาง อำเภอปัว จังหวัดน่าน [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2564. 130 หน้า.
ณัฐยา สุนัติ, เอมอัชฌา วัฒนบุรานนท์, ยุวดี รอดจากภัย, วัลลภ ใจดี. ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประชาชนในอำเภอเกาะช้าง จังหวัดตราด. วารสารสาธารณสุขมหาวิทยาลัยบูรพา 2564; 16(2):53-67.
พุฒิพงศ์ มากมาย. ความสัมพันธ์ระหว่างความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประชาชนตำบลเมืองเก่า จังหวัดสุโขทัย. วารสารวิชาการป้องกันควบคุมโรค สคร. 2 พิษณุโลก 2566; 10(2):108–18.
กิ่งแก้ว สำรวยรื่น, นิธิพงศ์ ศรีเบญจามาศ. ปัจจัยทำนายพฤติกรรมป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประชาชนตำบลปากโทก อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย ฉบับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 2565; 16(1):78–88.
ปฐวี ปวกพรหมา, อลิสา นิติธรรม, ณัฐกฤตา ศิริโสภณ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของประชาชนในเขตตำบลบางกระเจ้า อำเภอเมืองสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสาคร. วารสารพยาบาลทหารบก 2565; 23(2):68–77.
วิภาวดี วุฒิเดช. ปัจจัยที่มีผลต่อการปฏิบัติตามบทบาทการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขในพื้นที่ระบาดซ้ำซาก อำเภอเมือง จังหวัดอุตรดิตถ์. วารสารควบคุมโรค 2564; 47(1):804–14.
Green LW, Kreuter MW. Health promotion planning: An educational and environmental approach. Boston: Mcgraw-Hill; 2005.
นันทิตา กุณราชา, สุภาพร ตรงสกุล, วรรณรัตน์ ลาวัง, พิษณุรักษ์ กันทวี. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกในกลุ่มชาติพันธุ์อาข่า อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย. เชียงรายเวชสาร 2560; 9(2):91–103.
Wayne WD. Biostatistics: A foundation of analysis in the health sciences. 6th edition. John Wiley & Sons, Inc; 1995.
Bloom SB. Human characteristics and school learning. New York: McGraw-Hill; 1976.
Best JW. Research in Education. Englewood Cliffs (NJ): Prentice-Hall; 1977.
บุญชม ศรีสะอาด. การวิจัยเบื้องต้น. พิมพ์ครั้งที่ปรับปรุง. กรุงเทพมหานคร: สุรีวิยาสาส์น; 2554.
Alonzo AA. Health behavior: Issues, contradictions and dilemmas. Soc Sci Med 1993; 37(8):191-215.
สำนักโรคติดต่อนำโดยแมลง. ยุทธศาสตร์การจัดการโรคติดต่อนำโดยแมลง พ.ศ. 2566–2575. กรุงเทพมหานคร: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2565.
ภาณุวัฒน์ พรหมสังคหะ. ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประชาชนในเขตพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านท่าควาย อำเภอเขาชัยสน จังหวัดพัทลุง. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยทักษิณ 2561; 1(1):23–31.
สิวลี รัตนปัญญา. ปัจจัยทำนายพฤติกรรมและรูปแบบกิจกรรมป้องกันโรคไข้เลือดออกของประชาชน อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 2562; 27(1):136–48.
สถาพร วรเจริญ, ณัฐพร นิจธรรมสกุล, พีรยุทธ แสงตรีสุ. ปัจจัยทางการบริหารที่มีผลต่อการปฏิบัติงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน. วารสารการแพทย์และสาธารณสุขเขต 4 2567; 14(2):116–26.
อลงกฎ ดอนละ. ความรู้ ทัศนคติ พฤติกรรมการปฏิบัติตนในการควบคุมและป้องกันโรคไข้เลือดออกของประชาชน อำเภอสระใคร จังหวัดหนองคาย. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 จังหวัดอุบลราชธานี 2562; 17(1):43-55.
เพชรอุมา ธีระไพโรจน์. พฤติกรรมการจัดการสุขาภิบาลเพื่อป้องกันโรคไข้เลือดออกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในชุมชนเมืองในจังหวัดพิษณุโลก. วารสารควบคุมโรค 2564; 47(2):1319–29.
วันทนา ขยันการนาวี. ปัจจัยทำนายพฤติกรรมป้องกันโรคไข้เลือดออกของประชาชนในพื้นที่แนวป่าห้วยขาแข้ง อำเภอลานสัก จังหวัดอุทัยธานี. วารสารวิจัยการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ 2565; 14(2):1-19.
Siddiqui TR, Ghazal S, Bibi S, Ahmed W, Sajjad SF. Use of the health belief model for the assessment of public knowledge and household preventive practices in Karachi [Internet]. PLoS Neglected Tropical Diseases; 2016 [Cited 2024 Nov 11]; 10(11):1-15 Available from: https://journals.plos.org/plosntds/article?id=10.1371/journal.pntd.0005129
จิราพร แก้วคำมูล. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการป้องกันโรคไข้เลือดออกของประชาชนในจังหวัดเชียงใหม่. วารสารพยาบาลสาธารณสุข 2560; 31(2):45–58.
รุ่งนภา ภูพัฒน์. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกในครัวเรือนภาคเหนือของประเทศไทย. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์. 2562; 12(1):23–3.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 จังหวัดอุบลราชธานี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 จังหวัดอุบลราชธานี
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 จังหวัดอุบลราชธานีและบุคลากรท่านอื่นๆในสำนักงานฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
