ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการบาดเจ็บรุนแรงจากอุบัติเหตุจราจรทางถนนในผู้สูงอายุ พื้นที่เขตสุขภาพที่ 5
คำสำคัญ:
อุบัติเหตุจราจร, ผู้สูงอายุ, การบาดเจ็บรุนแรงบทคัดย่อ
อุบัติเหตุทางถนนเป็นสาเหตุสำคัญของการบาดเจ็บและเสียชีวิตในผู้สูงอายุและมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นในประเทศไทย การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการบาดเจ็บรุนแรงจากอุบัติเหตุจราจรทางถนนในผู้สูงอายุในพื้นที่เขตสุขภาพที่ 5 โดยรวบรวมข้อมูลการบาดเจ็บของผู้สูงอายุที่ประสบอุบัติเหตุและเข้ารับการรักษาในแผนกห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลจากระบบเฝ้าระวังการบาดเจ็บ ระหว่างวันที่ 1 มกราคม ถึง 31 ธันวาคม 2567 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สมการถดถอยลอจิสติกพหุคูณ นำเสนอผลเป็นค่า Adjusted Odds Ratio (ORadj) และช่วงเชื่อมั่นร้อยละ 95 (95%CI)
ผลการวิจัยพบว่า ข้อมูลเหตุการณ์การบาดเจ็บของผู้สูงอายุจากอุบัติเหตุจราจรทางถนนที่มีข้อมูลครบถ้วน จำนวน 5,239 ครั้ง ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการบาดเจ็บรุนแรงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (ORadj = 1.46, 95% CI: 1.05–2.12) การไม่ใช้อุปกรณ์ป้องกัน (ORadj = 1.91, 95% CI: 1.54–2.38) และลักษณะการบาดเจ็บที่เกิดจากการกระทบกระแทก (ORadj = 1.35, 95% CI: 1.10–1.65) ส่วนปัจจัยด้านยานพาหนะ ปัจจัยด้านถนนและสิ่งแวดล้อม พบว่า มีความสัมพันธ์อย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติกับการบาดเจ็บรุนแรงจากอุบัติเหตุจราจรทางถนนในผู้สูงอายุที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ 0.05
สรุป การบาดเจ็บรุนแรงจากอุบัติเหตุจราจรทางถนนในผู้สูงอายุมีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมเสี่ยง ได้แก่ การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การไม่ใช้อุปกรณ์ป้องกัน และลักษณะการบาดเจ็บที่เกิดจากการกระทบกระแทก ดังนั้น มาตรการป้องกันควรมุ่งเน้นการลดพฤติกรรมเสี่ยงดังกล่าว โดยเฉพาะการควบคุมการดื่มแล้วขับ การบังคับใช้กฎหมายเกี่ยวกับการใช้อุปกรณ์นิรภัยอย่างเข้มงวด และการพัฒนามาตรการเพื่อลดความรุนแรงของการบาดเจ็บ รวมทั้งการส่งเสริมความรู้ด้านความปลอดภัยทางถนนแก่ผู้สูงอายุ ตลอดจนการพัฒนาระบบคัดกรองผู้สูงอายุ ที่ได้รับบาดเจ็บจากแรงกระแทก เพื่อให้ได้รับการประเมินและการดูแลอย่างเหมาะสม
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Global status report on road safety 2023 [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2023 [cited 2024 Oct 24]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240086517
Dzinyela R, Adanu EK, Lord D, Islam S. Analysis of factors that influence injury severity of single and multivehicle crashes involving at-fault older drivers: a random parameters logit with heterogeneity in means and variances approach. Transp Res Interdiscip Perspect. 2023; 22:100974. doi:10.1016/j.trip.2023.100974
Banju-Ngam R, Ichikawa M, Pattanarattanamolee R, Nakahara S. Road traffic safety for older adults: An emerging public health challenge in Thailand. Inj Prev 2025; 31(2): 158-61.
United Nations. Road Traffic Accident [Internet] 2019 [cited 2024 Oct 25]. Available from: https://www.undrr.org/understanding-disaster-risk/terminology/hips/tl0052#
กรมกิจการผู้สูงอายุ. สถิติผู้สูงอายุ [อินเทอร์เน็ต] 2566. [เข้าถึงเมื่อ 25 ต.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dop.go.th/th/know/1
ภูมินทร์ สุขโข, ธเนศ เสถียรนาม, วิชุดา เสถียรนาม, ธนพงษ์ จำปาหอม. การวิเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความรุนแรงของอุบัติเหตุรถจักรยานยนต์บนทางหลวงในประเทศไทย. วารสารวิจัย มข. (ฉบับบัณฑิตศึกษา) 2566; 23(2):28-39.
กฤษณะ สุกาวงค์, นาพร อินสิน, พิชิต ชวนงูเหลือม, พูลทรัพย์ โพนสิงห์, กัญชรส วังมุข. ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเสียชีวิตและการทำนายรูปแบบการเสียชีวิตจากอุบัติเหตุจราจรทางถนน ในพื้นที่เขตสุขภาพที่ 8. วารสารสาธารณสุขล้านนา 2566; 19(2):129-41.
จริยา ละมัยเกศ, ชวนพิศ ศิริไพบูลย์, วัชรินทร์ โกมลมาลัย. ปัจจัยเสี่ยงต่อการเสียชีวิตของผู้ป่วยอุบัติเหตุจราจรทางบกที่มารับบริการแผนกอุบัติเหตุฉุกเฉินในโรงพยาบาลของรัฐ จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีสุพรรณบุรี 2561; 1(2):66-78.
ศูนย์ความร่วมมือด้านข้อมูลการบาดเจ็บ กรมควบคุมโรค. ข้อมูลการตายจากอุบัติเหตุทางถนน (3 ฐาน) [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 25 ต.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://dip.ddc.moph.go.th/new/
Haddon W. Energy damage and the 10 countermeasure strategies. Vol. 1. Injury Prevention; 1995.
Adeyemi O, Bukur M, Berry C, DiMaggio C, Grudzen CR, Konda S, et al. Substance use and pre-hospital crash injury severity among U.S. older adults: A five-year national cross-sectional study. PLoS One 2023; 18(10):e0293138.
Chua MT, Pan DST, Lee MZ, Thajudeen MZ, Rahman MMF, Sheth IA, et al. Epidemiology and outcomes of older trauma patients in Singapore: A multicentre study. Injury 2022; 53(10):3149-55.
Lee HH, Cho JS, Lim YS, Hyun SY, Woo JH, Jang JH, et al. Relationship between age and injury severity in traffic accidents involving elderly pedestrians. Clin Exp Emerg Med 2019; 6(3):235–41.
Yadollahi M, Mahmoudi A, Niakan M, Fadaei Dashti M. Evaluating risk factors of geriatric trauma mortality by logistic regression: A cross-sectional study in 2011-2016. Iran Red Crescent Med J 2018; 20(5):e56049.
Kim M, Kho SY, Kim DK. Hierarchical ordered model for injury severity of pedestrian crashes in South Korea. J Safety Res 2017; 61:33-40.
Noh Y, Yoon Y. Elderly road collision injury outcomes associated with seat positions and seatbelt use in a rapidly aging society: A case study in South Korea. PLoS One 2017; 12(8):e0183043.
Awadzi KD, Classen S, Hall A, Duncan RP, Garvan CW. Predictors of injury among younger and older adults in fatal motor vehicle crashes. Accid Anal Prev 2008; 40(6):1804-10.
Cevik Y, Doğan NÖ, Daş M, Karakayali O, Delice O, Kavalci C. Evaluation of geriatric patients with trauma scores after motor vehicle trauma. Am J Emerg Med 2013; 31(10):1453-6.
Goldwag JL, Porter ED, Wilcox AR, Li Z, ScD TDT, Crockett AO, et al. Geriatric all-terrain vehicle trauma: An unhelmeted and severely injured population. J Surg Res 2022; 270:555-63.
Thompson JP, Baldock MR, Mathias JL, Wundersitz LN. An examination of the environmental, driver and vehicle factors associated with the serious and fatal crashes of older rural drivers. Accid Anal Prev 2013; 50:768-75.
Thompson DC, Rivara FP, Thompson R. Helmets for preventing head and facial injuries in bicyclists. Cochrane Database Syst Rev 2000; 1999(2):CD001855.
Choi Y, Lee DH, Lee JI. Patterns and clinical outcomes of injuries related to two-wheeled vehicles (bicycle and motorcycle) in the geriatric population: A nationwide analysis in South Korea (2016-2018). BMC Geriatr 2021; 21(1):603.
Wichaiwong T, Duangsong R. factors associated with level of severity in patients injured from road traffic accidents treated at Emergency Department of Wapipathum Hospital in Mahasarakham Province. J Sakon Nakhon Hosp 2018; 21(3):12–21.
Liu BC, Ivers R, Norton R, Boufous S, Blows S, Lo SK. Helmets for preventing injury in motorcycle riders. Cochrane Database Syst Rev 2008; (1):CD004333.
Fouda Mbarga N, Abubakari AR, Aminde LN, Morgan AR. Seatbelt use and risk of major injuries sustained by vehicle occupants during motor-vehicle crashes: A systematic review and meta-analysis of cohort studies. BMC Public Health. 2018 Dec 29;18(1). doi:10.1186/s12889-018-6280-1
Fitch CJL, Albini PT, Patel AY, Yanoff MS, McEvoy CS, Wilson CT, et al. Blunt versus penetrating trauma: Is there a resource intensity discrepancy?. Am J Surg 2019; 218(6):1201-5.
Llompart-Pou JA, Chico-Fernández M, Sánchez-Casado M, Alberdi-Odriozola F, Guerrero-López F, Mayor-García MD, et al. Age-related injury patterns in Spanish trauma ICU patients. Results from the RETRAUCI. Injury. 2016 Sep 1; 47:S61–5.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 จังหวัดอุบลราชธานี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 จังหวัดอุบลราชธานี
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 จังหวัดอุบลราชธานีและบุคลากรท่านอื่นๆในสำนักงานฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
