ประสิทธิผลของโปรแกรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อส่งเสริมทักษะการรู้เท่าทันสื่อโฆษณาบุหรี่ไฟฟ้าทางเครือข่ายอินเทอร์เน็ตของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 กรุงเทพมหานคร

ผู้แต่ง

  • ชัยวัฒน์ นาแหลม คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
  • นันท์นภัส เกตน์โกศัลย์ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
  • ธริสรา จิรเสถียรพร คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

คำสำคัญ:

บุหรี่ไฟฟ้า, การจัดการเรียนรู้เชิงรุก, รู้เท่าทันสื่อ, นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อส่งเสริมทักษะการรู้เท่าทันสื่อโฆษณาบุหรี่ไฟฟ้าทางเครือข่ายอินเทอร์เน็ตของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น กรุงเทพมหานคร กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ได้มาด้วยวิธีการสุ่มแบบหลายขั้นตอน แบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มทดลอง จำนวน 35 คน และกลุ่มเปรียบเทียบ จำนวน 35 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อส่งเสริมทักษะการรู้เท่าทันสื่อโฆษณาบุหรี่ไฟฟ้าทางเครือข่ายอินเทอร์เน็ต กลุ่มเปรียบเทียบได้รับการเรียนการสอนตามปกติของโรงเรียน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล คือ แบบสอบถามข้อมูลด้านชีวสังคม และแบบสอบถามวัดทักษะการรู้เท่าทันสื่อโฆษณาบุหรี่ไฟฟ้าทางเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ผลการทดสอบคุณภาพของโปรแกรมภาพรวมอยู่ในระดับดีมาก และประเมินค่าดัชนีความสอดคล้อง ระหว่าง 0.60-1.00 และมีค่าความเชื่อมั่น เท่ากับ 0.87 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ได้แก่ ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย (x̄) และส่วนเบี่ยงแบนมาตรฐาน (S.D.) และสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ Chi-Square test, Paired t-test และ Independent t-test ผลการวิจัย พบว่า หลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยของทักษะการรู้เท่าทันสื่อโฆษณาบุหรี่ไฟฟ้าทางเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ด้านการเข้าถึงสื่อโฆษณาบุหรี่ไฟฟ้าทางเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ด้านการวิเคราะห์สื่อโฆษณาบุหรี่ไฟฟ้าทางเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ด้านการประเมินค่าสื่อโฆษณาบุหรี่ไฟฟ้าทางเครือข่ายอินเทอร์เน็ต และด้านการเลือกใช้สื่ออย่างสร้างสรรค์ สูงกว่าก่อนการทดลอง และสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05

เอกสารอ้างอิง

Sanford Health. Know the risks of vaping for kids, teens, young adults, E-cigarettes’ harmful health effects are magnified while kids are still growing [Internet]. 2018. [cited 2025 Dec 5]. Available from: https://news.sanfordhealth.org/healthy-living/know-the-risks-of-vaping-for-kids-teens-young-adults/

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. การสำรวจสถานการณ์การสูบบุหรี่และการดื่มแอลกอฮอล์ของประชากร พ.ศ. 2567 [อินเทอร์เน็ต]. 2567. [เข้าถึงเมื่อ 5 ธ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2025/20250401100215_15169.pdf

Sittibusaya C, Benjakul S, Noonak O, Tontiram R, Nalaem C, Sakulsawat T, et al. Global Youth Tobacco Survey 2022 for Developing Tobacco Control Policies in Thailand. Disease Control Journal 2025; 51(2):339-53.

ราณี วงศ์เดช, อดิศร วงศ์คงเดช, วสิษฐ์พล กูลพรม. พฤติกรรมการใช้สื่อของเด็กศตวรรษที่ 21. วารสารวิทยาลัยสงฆ์ลำปาง 2561; 7(2):26-36.

Olayemi TA, Marie B, Ying LJ, Steven B, Cara E. Vaping in the Digital Age: How Social Media Influences Adolescent Attitudes and Beliefs About E-Cigarette Use. Journal of Child & Adolescent Substance Use 2025; 30(1):13-26.

กฤติยาภรณ์ พันธ์อาทิตย์. การจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อเสริมสร้างการรู้เท่าทันสื่อความรุนแรง สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย จังหวัดเพชรบูรณ์. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์; 2562.

Hongying DD, Kendra R, Tzeyu LM, Keyonna MK, Nicholas G, Niran T, et al. Vaping Media Literacy, Harm Perception, and Susceptibility of E-Cigarette Use Among Youth. American Journal of Preventive Medicine 2022; 63(5):852-60.

Tzeyu LM, Niran T, Kaeli S, Hongying DD. Decoding Vaping: Empowering Youth Through Media Literacy Based E-cigarette Educational Program. Nicotine & Tobacco Research 2024; 27(3):475-83.

สํานักนโยบายและแผนการศึกษาขั้นพื้นฐาน. สถิติข้อมูลทางการศึกษา [อินเทอร์เน็ต]. 2568. [เข้าถึงเมื่อ 5 ธ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.bopp.go.th/?page_id=4551

ชัยวัฒน์ นาแหลม, นันท์นภัส เกตน์โกศัลย์, ธริสรา จิรเสถียรพร. การพัฒนาโปรแกรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อส่งเสริมทักษะการรู้เท่าทันสื่อโฆษณา บุหรี่ไฟฟ้าทางเครือข่ายอินเทอร์เน็ตของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี 2569; 9(1):59-74.

กรรทิมา อ่วมเลิศ, สุมาลี เชื้อชัย, กิตติชัย สุธาสิโนบล. ผลของการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานที่มีต่อทักษะการรู้เท่าทันสื่อของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 กลุ่มโรงเรียนเอกชนจังหวัดนนทบุรี สังกัดคณะกรรมการการศึกษาเอกชน. วารสารวิจัยทางการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ 2566; 18(2):1-12.

ภริมา วินิธาสถิตกุล, ชนินันท์ แย้มขวัญยืน. การเรียนรู้เชิงรุก: แนวทางการเรียนการสอนที่เป็นเลิศในศตวรรษที่ 21. วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย 2565; 6(3):921-33.

พรทิพย์ เย็นจะบก. ถอดรหัสลับความคิดเพื่อการรู้เท่าทันสื่อ. กรุงเทพมหานคร: บริษัท ออฟเซ็ท ครีเอชั่น จำกัด; 2552.

Salachua P, Srisuriyawat R, Homsin P. Effects of Media Sexual Health Literacy Program on Premarital Sex Prevention among Junior High School Students. Thai Pharmaceutical and Health Science Journal 2022; 17(3):244-53.

Michaud TL, Tamrakar NSK, Dai HD. Decoding Vaping: Empowering Youth Through Media Literacy Based E-cigarette Educational Program. Nicotine Tob Res 2025; 27(3):475-83.

ดาวทิพย์ จิรนิวาตานนท์. การพัฒนาและประเมินผลโปรแกรมการรู้เท่าทันสื่อ (Media literacy) เรื่อง ผลิตภัณฑ์สุขภาพ: กรณีศึกษา ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ในเด็กนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2564.

Dai HD, Kerns E, Niebur H, Deschamp A, Johnson R, Samson K, et al. Developing a Media Literacy-Based E-Cigarette Education Program via Medical Record Systems. Tobacco Prevention & Cessation Journal 2025; 4(10):18332.

ปริญญา ดาระสุวรรณ์, ณัฐกฤตา ศิริโสภณ. ปัจจัยเชิงสาเหตุที่ส่งผลต่อพฤติกรรมป้องกันการบริโภคบุหรี่อิเล็กทรอนิกส์ของเยาวชน: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น 2567; 31(2):101-9.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-30

รูปแบบการอ้างอิง

1.
นาแหลม ช, เกตน์โกศัลย์ น, จิรเสถียรพร ธ. ประสิทธิผลของโปรแกรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อส่งเสริมทักษะการรู้เท่าทันสื่อโฆษณาบุหรี่ไฟฟ้าทางเครือข่ายอินเทอร์เน็ตของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 กรุงเทพมหานคร. JODPC10 [อินเทอร์เน็ต]. 30 มิถุนายน 2026 [อ้างถึง 21 กรกฎาคม 2026];24(1):213-26. available at: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/odpc10ubon/article/view/280103

ฉบับ

ประเภทบทความ

นิพนธ์ต้นฉบับ