ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับอาการเจ็บป่วยเนื่องจากความร้อนของเกษตรกรปลูกมันสำปะหลังในจังหวัดอุบลราชธานี

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับอาการเจ็บป่วยเนื่องจากความร้อนของเกษตรกรปลูกมันสำปะหลัง โดยมีกลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ปลูกมันสำปะหลังจำนวน 30 คน ในตำบลคอนสาย อำเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์ และตรวจวัดอุณหภูมิในพื้นที่ปลูกมันสำปะหลังเดือนพฤษภาคม พ.ศ.2568 การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์การถดถอยโลจิสติค ผลการศึกษา พบว่าผู้ปลูกมันสำปะหลังส่วนใหญ่เพศหญิง ร้อยละ 66.7 อายุเฉลี่ย 44 ปี (SD=10.3) จบการศึกษาระดับประถมศึกษา ร้อยละ 46.7 ไม่มีโรคประจำตัว ร้อยละ 73.3 และประกอบอาชีพปลูกมันสำปะหลังมานาน 20 ปี ขึ้นไป ร้อยละ 90.0 ระดับความร้อนค่าเฉลี่ยของอุณหภูมิเวตบัลบ์โกลบ (WBGT outdoor) อยู่ระหว่าง 30.1-34.7 องศาเซลเซียส ค่าเฉลี่ยของพลังงานที่ใช้ในการทำงานของเกษตรกรปลูกมันสำปะหลังอยู่ในช่วง 314-357 Kcal/hr. มีระดับภาระงานเป็นปานกลางถึงงานหนัก เกษตรกรปลูกมันสำปะหลังมีความรู้เกี่ยวกับอันตรายจากความร้อนระดับปานกลาง ร้อยละ 56.7 พฤติกรรมการป้องกันตนเองจากการสัมผัสความร้อนอยู่ที่ระดับปานกลาง ร้อยละ 60.0 มีอาการเจ็บป่วยเนื่องจากการสัมผัสความร้อน ร้อยละ 66.7 ได้แก่ อาการอ่อนเพลีย ร้อยละ 80.0 ผดผื่นขึ้นตามผิวหนัง ร้อยละ 10.0 และตะคริวจากความร้อน ร้อยละ 10.0 สำหรับปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับอาการเจ็บป่วยเนื่องจากความร้อนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value<0.05) ได้แก่ พฤติกรรมการป้องกันตนเองจากการสัมผัสความร้อน (AOR=0.086, 95% CI=0.001, 0.422) ระดับการศึกษา (AOR=0.086, 95% CI=0.009, 0.871) และดัชนีมวลกาย (AOR=0.017, 95% CI=1.001, 1.765) ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าระดับความร้อนในพื้นที่ปลูกมันสำปะหลังมีค่าเกินเกณฑ์มาตรฐานที่กำหนดให้การทำงานในระดับภาระงานหนักต้องมีสภาพแวดล้อมการทำงานอุณหภูมิเวตบัลบ์โกลบที่ 30 องศาเซลเซียส ซึ่งทำให้เกษตรกรปลูกมันสำปะหลังเกิดอาการเจ็บป่วยเนื่องจากความร้อน ดังนั้น จึงควรส่งเสริมให้เกษตรกรปลูกมันสำปะหลังได้รับความรู้เกี่ยวกับอันตรายจากความร้อนและพฤติกรรมการป้องกันตนเองที่เหมาะสม เพื่อให้สามารถป้องกันอันตรายหรือการเจ็บป่วยจากการสัมผัสความร้อนได้ อีกทั้งการแจ้งเตือนด้านสุขภาพจากความร้อนจะทำให้เกษตรกรเกิดความตระหนักและเฝ้าระวังผลกระทบต่อสุขภาพเมื่อต้องทำงานในสภาพแวดล้อมที่มีอุณภูมิสูง