ความพร้อมในการเลิกบุหรี่ไฟฟ้าของวัยทำงานตอนต้น เขตสุขภาพที่ 6 ประเทศไทย

บทคัดย่อ

การสูบบุหรี่ไฟฟ้าในวัยทำงานตอนต้นมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น แต่องค์ความรู้ปัจจัยด้านเศรษฐสังคมที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการใช้บุหรี่ไฟฟ้ายังมีจำกัดโดยเฉพาะในเขตสุขภาพที่ 6 การวิจัยแบบภาคตัดขวางนี้ศึกษาปัจจัยด้านเศรษฐสังคม และความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้า การรับรู้ข้อความส่งเสริมการเลิกบุหรี่ไฟฟ้า และความพร้อมในการเลิกบุหรี่ฟ้า เก็บข้อมูลผู้สูบบุหรี่ไฟฟ้าอายุ 18–29 ปี จำนวน 220 คน สุ่มแบบไม่ใช้ความน่าจะเป็นร่วมกับการชักชวนแบบลูกโซ่ วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติไคสแควร์ การถดถอยโลจิสติกแบบทวิ และการถดถอยเชิงเส้นพหุคูณแบบนำตัวแปรเข้าพร้อมกัน ที่ระดับนัยสำคัญ 0.05 ผลการศึกษาพบว่ากลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 60.00) อายุ 20–24 ปี (ร้อยละ 50.00) มีรายได้ ≤ 10,000 บาทต่อเดือน (ร้อยละ 72.30) สูบบุหรี่ไฟฟ้าบ่อยหรือเป็นประจำ (ร้อยละ 78.20) เพศสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (χ²=6.58, p=0.01, Cramér's V=0.18) โดยเพศหญิงมีพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าต่ำกว่าเพศชาย (Adjusted OR=0.35, 95% CI=0.16–0.76, p=0.01) การรับรู้ข้อความส่งเสริมการเลิกบุหรี่ไฟฟ้าโดยรวมค่อนข้างสูง (Mean=3.82, SD=1.25) เมื่อควบคุมอิทธิพลของตัวแปรทั้งหมดเพศยังคงมีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ โดยเพศหญิงมีการรับรู้สูงกว่าเพศชาย (b=0.41, 95% CI=0.07–0.74, p=0.02; R²=0.11) กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ (ร้อยละ 67.30) ยังไม่คิดจะเลิกสูบบุหรี่ และไม่พบปัจจัยด้านเศรษฐสังคมใดสัมพันธ์กับความพร้อมในการเลิก (p>0.05) สรุปได้ว่าเพศเป็นปัจจัยด้านเศรษฐสังคมที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าและการรับรู้ข้อความส่งเสริมการเลิกบุหรี่ไฟฟ้า การพัฒนามาตรการหรือกิจกรรมส่งเสริมการเลิกบุหรี่ไฟฟ้าควรคำนึงถึงความแตกต่างระหว่างเพศ รวมถึงบูรณาการปัจจัยเชิงจิตวิทยาและพฤติกรรมตามแบบจำลอง TTM ร่วมกับปัจจัยด้านเศรษฐสังคม