Predictive of self-management among the elderly with hypertension in Chiang Kham District, Phayao Province
Keywords:
health literacy, self-management, hypertension, the elderlyAbstract
The cross-sectional research aimed to explain health literacy, social support, and self-management and investigate predictive factors (socio-economic factors, health literacy, and social support) for self-management. Samples were 224 of the elderly with hypertension, sampled by using multi-stage sampling. Instruments were a questionnaire verified by 3 experts and tried out in similar samples, then collected data from October to December 2024. Data were analyzed by descriptive statistics and multiple regression analysis by the enter method.
The findings indicated that the majority of the elderly with hypertension were female, with a mean age of 70.7 years. Most participants were married, adhered to the Buddhist faith, were unemployed, and had an average monthly income of 2073 baht. Additionally, they did not smoke or consume alcohol, and the mean duration of hypertension was 10.8 years. The mean score for health literacy (mean=57.25, S.D.=17.90) and self-management (mean=106.75, S.D.=15.90) was moderate, but social support scored high (mean=33.56, S.D.=6.88). Factors influencing self-management behaviors include health literacy, social support, and the involvement of caregivers, which significantly affect the self-management of elderly with hypertension at a 0.05 significance level; collectively, these characteristics accounted for 28.2 % of the variance in self-management among elderly with hypertension.
This study recommends for the formation of strategic planning for healthcare innovation and the establishment of policies within health institutions in the studied area.
References
กระทรวงสาธารณสุข. ระบบสารสนเทศสนับสนุนด้านการส่งเสริมสุขภาพและสิ่งแวดล้อม [อินเตอร์เน็ต].[เข้าถึงเมื่อ 10 พ.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://hhdclampang.anamai.moph.go.th:8080/hhdcdashboard/clusters?id=5&year=2025
คลังข้อมูลสุขภาพจังหวัดพะเยา (HDC). อัตราป่วยโรคความดันโลหิตสูงต่อแสนประชากรจังหวัดพะเยา [อินเตอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 10 พ.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/pyo/public/standard-report-detail/6d0c58de6b948dd0eac3c736c7584b59
สุภาภรณ์ สุดหนองบัว. การดูแลผู้สูงอายุ: สถานการณ์และคุณภาพชีวิต. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย; 2565.
กองควบคุมโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือแนวทางการดำเนินงาน NCD Clinic Plus พ.ศ. 2566 [อินเตอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 21 พ.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก: http://thaincd.com/document/file/download/knowledge/คู่มือแนวทางการดำเนินงานNCD_ClinicPlus66.pdf
World hypertension league organization. Hypertension globally [Internet]. 2017 [cited 2024 Jun 27]. Available from: https://www.whleague.org/
กองควบคุมโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์โรค NCDs เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง พ.ศ. 2562 [อินเตอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 10 พ.ค. 2567].เข้าถึงได้จาก: http://www.thaincd.com/2016/media-detail.php?id=13865&tid=&gid=1-015-005
คลังข้อมูลสุขภาพจังหวัดพะเยา (HDC). ร้อยละผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมความดันโลหิตได้ดี [อินเตอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 20 พ.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก:https://pyo.hdc.moph.go.th/hdc/reports/report.php?&cat_id=cf7d9da207c0f9a7ee6c4fe3f09f67dd&id=2e3813337b6b5377c2f68affe247d5f9
Creer LT. Self-management of chronic illness. In Boekaerts M, Printrich PR, Zeidner M, editors. Handbook of self-regulation. San Diego: Academic Press; 2000. p. 601-29.
Nutbeam D. The evolving concept of health literacy. Social Science & Medicine. Dec 2008; 67(12):2072-8.
Baker DW, Parker RM, Williams MV, Clark WS. Health Literacy and the Risk of Hospital Admission. Journal of General Internal Medicine 1998; 13(12):791-8.
Griffey RT, Kennedy SK, D’Agostino McGowan L, Goodman M, Kaphingst KA. Is low health literacy associated with increased emergency department utilization and recidivism. Acad Emerg Med 2014; 21(10):1109-15.
ธราดล โพธิสา, น้ำเงิน จันทรมณี, ทวีวรรณ ศรีสุขคำ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการจัดการตนเองในการเฝ้าระวังและควบคุมโรคความดันโลหิตสูง ตำบลแม่กา อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน 2563; 6(3):22-33.
วนิดา แสงเขียว, โรจนี จินตนาวัฒน์, นิดา จันทโสภีพันธ์. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและการจัดการตนเองในผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี 2566; 34(1):17-29.
สุกฤติยา ชาสุวรรณ, เดชา ทำดี, ศิริรัตน์ ปานอุทัย. ปัจจัยทำนายการจัดการตนเองของผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูง. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้ 2566; 10(1):136-52.
Wayne WD. Biostatistics: A foundation of analysis in the health sciences. 6th edition. John Wiley & Sons, Inc; 1995.
Ngamjarus C, Pattanittum P. n4Studies Plus: application for sample size calculation in health science research. Version 1.4. App store; 2024.
ขวัญเมือง แก้วดำเกิง. ความรอบรู้ด้านสุขภาพ: ขั้นพื้นฐาน ปฏิสัมพันธ์วิจารณญาณ. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์ พับลิชซิ่ง; 2562.
กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพ ตาม 3อ.2ส.ของประชาชนที่มีอายุ 15 ปีขึ้นไป ฉบับปรับปรุงปี 2561 [อินเตอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 10 ก.ค. 2567].เข้าถึงได้จาก: https://www.nkp-hospital.go.th/th/H.ed/mFile/20180627124613.pdf
Bloom SJ. Taxonomy of education objective, hand book1: cognitive domain. New York: David Mckay; 1975.
Bast WJ. Research in Education. Boston MA: Allyn and Bacon; 1997.
วิลาวัลย์ รัตนา. พฤติกรรมการดูแลสุขภาพ และการสนับสนุนทางสังคม กับคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ชมรมผู้สูงอายุโรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี [สารนิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต]. สุราษฎร์ธานี:มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ; 2552. 122 หน้า.
สุพัตรา สิทธิวัง. ผลของโปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมสุขภาพและระดับความดันโลหิตของผู้ที่เป็นโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. เชียงใหม่:มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2560. 121 หน้า.
Hair JF, Black WC, Babin BJ, Anderson RE. Multivariate Data Analysis [Internet]. Annabel Ainscow; 2019 [cited 2024 July 10]. 834 p. Available from: https://eli.johogo.com/Class/CCU/SEM/_Multivariate%20Data%20Analysis_Hair.pdf
วนิดา แสงเขียว, โรจนี จินตนาวัฒน์, นิดา จันทโสภีพันธ์. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและการจัดการตนเองในผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี 2566; 34(1):17-29.
จุฑาทิพย์ เอมเปีย, กรกฎ ฤทธิ์ประสม, ณัฐพัฒน์ ทุมดวง, ณิรชา แต้มสีคาม. ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองไม้แดง อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี. วารสารสุขศึกษา 2566; 48(2):142-52.
วันวิสา ยะเกี๋ยงคำ, ณิชารีย์ ใจคำวัง, พงษ์ศักดิ์ อ้นมอย. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการสร้างเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง ตำบลทุ่งกระเชาะ อำเภอบ้านตาก จังหวัดตาก. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฎอุตรดิตถ์ 2563; 15(2):97-116.
Wannasirikul P, Termsirikulchai L, Sujirarat D, Benjakul S, Tanasugarn C. Health Literacy, Medication adherence, and blood pressure level among hypertensive older adults treated at primary health care center. Southeast Asian J Trop Med Public Health 2016; 47(1):109-20.
ฉันท์ทิพย์ พลายสุวรรณ, สุพร วงค์ประทุม, ชวิศา รัตนกมลกานต์, พรรณี ปานเทวัญ, ฐานิตา พึ่งฉิง. ปัจจัยที่มีผลต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูงในชุมชนหนองปรือ จังหวัดสมุทรปราการ. วารสารการพยาบาลและการศึกษา 2564; 14(2):52-64.
ศศิธร ตันติเอกรัตน์, ภัทราวดี มากมี, นิชาภา สุขสงวน, นวพร สัตพันธ์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคความดันโลหิตสูงในจังหวัดบุรีรัมย์ โดยใช้ทฤษฎี Precede Framework. วารสารวิจัยและพัฒนาวไลยอลงกรณ์ในพระบรมราชูปถัมภ์ 2563; 15(1):59-73.
สุทธินันท์ คอดริงตัน, ศิริรัตน์ ปานอุทัย, ทศพร คำผลศิริ. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและการจัดการตนเองในพระสงฆ์สูงอายุโรคความดันโลหิตสูง. พยาบาลสาร 2564; 48(4):268-79.
กรรณิการ์ การีสรรพ์, พรทิพย์ มาลาธรรม, นุชนาฏ สุทธิ. ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพ ความรู้เกี่ยวกับการควบคุมโรคความดันโลหิตสูง และพฤติกรรมการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุที่เป็นโรคความดันโลหิตสูง. Rama Nurs J 2562; 25(3):280-95.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 The Office of Disease Prevention and Control 10th
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 จังหวัดอุบลราชธานี
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 จังหวัดอุบลราชธานีและบุคลากรท่านอื่นๆในสำนักงานฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
