การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านการใช้ยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพ อย่างสมเหตุผลของประชาชน จังหวัดสุโขทัย

บทคัดย่อ

ที่มาของปัญหา: ปัญหาการใช้ยาอย่างไม่สมเหตุสมผลของประชาชนยังคงมีอยู่ในหลายพื้นที่ของประเทศไทย โดยเฉพาะในจังหวัดสุโขทัย พบพฤติกรรมการซื้อยาจากแหล่งที่ไม่ได้มาตรฐาน เช่น ร้านชำ หรือร้านค้าออนไลน์ และขาดความรอบรู้ด้านสุขภาพ ส่งผลให้เกิดการใช้ยาที่ไม่ปลอดภัยของประชาชนและสิ้นเปลืองทรัพยากรทางสาธารณสุข

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาสถานการณ์ พัฒนารูปแบบ และประเมินผลรูปแบบการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านการใช้ยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพอย่างสมเหตุผลของประชาชนจังหวัดสุโขทัย

วิธีการศึกษา: การศึกษานี้เป็นรูปแบบการวิจัยเชิงปฏิบัติการ 3 ระยะ ประกอบด้วย 1) ศึกษาสถานการณ์จากกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและประชาชนในพื้นที่ 2) พัฒนารูปแบบโดยใช้ข้อมูลที่ได้ร่วมกับแนวคิด Self-efficacy และการมีส่วนร่วมของชุมชน และ 3) ประเมินผลโดยเปรียบเทียบคะแนนความรอบรู้ระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม จำนวนกลุ่มละ 30 คน โดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ทางสถิติด้วย Paired t-test และ Independent t-test

ผลการศึกษา: ปัญหาการใช้ยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพของประชาชนในจังหวัดสุโขทัย ได้แก่ แหล่งกระจายยาที่ไม่ได้มาตรฐาน ความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนเกี่ยวกับยา และการขาดความรอบรู้ด้านสุขภาพ และผลการใช้รูปแบบ พบว่ากลุ่มทดลองมีค่าคะแนนเฉลี่ยความรอบรู้สูงกว่าก่อนการทดลอง และสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001)

สรุป: รูปแบบการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านการใช้ยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพอย่างสมเหตุผลสามารถเพิ่มความรอบรู้และทักษะที่จำเป็นต่อการใช้ยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพอย่างสมเหตุผลได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จึงสามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการแก้ปัญหาการใช้ยาได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถประยุกต์ใช้ในพื้นที่อื่นได้

Thaiclinicaltrials.org number, TCTR20250503002