การประเมินผลโครงการบูรณาการขับเคลื่อนงานสร้างเสริมสุขภาวะด้วยกระบวนการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ : กรณีศึกษาระบบสุขภาพอำเภอพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา

บทคัดย่อ

ที่มาของปัญหา: การประเมินผลกระทบทางสุขภาพ เป็นเครื่องมือในการติดตามและประเมินโครงการด้านสุขภาพ
วัตถุประสงค์: เพื่อประเมินผลผลิตและการดำเนินงานของโครงการบูรณาการขับเคลื่อนงานสร้างเสริมสุขภาวะเขต 6 โดยใช้กระบวนการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ (HIA) ในอำเภอพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา
วิธีการศึกษา: เก็บรวบรวมข้อมูลตามขั้นตอนของ HIA จาก 3 แหล่ง 1) ข้อมูลเอกสารและฐานข้อมูลของกองทุนสุขภาพตำบล 2) คณะทำงานในโครงการบูรณาการ ฯ ระดับประเทศและเขตจำนวน 7 คน และ 3) คณะทำงานในพื้นที่จำนวน 29 คน เครื่องมือที่ใช้คือ แบบสัมภาษณ์แนวทางสนทนากลุ่มและแบบบันทึกข้อมูล ตรวจสอบข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการตรวจสอบสามเส้า วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหาและการวิเคราะห์สถิติเชิงพรรณนา
ผลการศึกษา: ผลการดำเนินงานเป็นไปตามผลผลิตของโครงการบูรณาการฯ ครอบคลุมประเด็นการส่งเสริมสุขภาวะและคุณภาพของแผนงานและโครงการในกองทุนสุขภาพตำบล แต่ไม่พบการใช้ระบบติดตามประเมินผลออนไลน์ในการทำงาน และผลการดำเนินงานตามกรอบ Ottawa Charter พบว่า ด้านการพัฒนาศักยภาพบุคคล มีการพัฒนาศักยภาพทีมพี่เลี้ยงในเรื่องการจัดทำโครงการและระบบฐานข้อมูล แต่ไม่พบการพัฒนาศักยภาพของคณะกรรมการกองทุนฯ และกลุ่มผู้จัดโครงการ ด้านการปรับสิ่งแวดล้อมพบว่า มีการสอนการใช้ระบบการพัฒนาแผนงานและโครงการผ่านการปฏิบัติงานจริง มีการให้คำปรึกษาจากผู้ประสานงานเขต ด้านการทำงานเชิงระบบ พบว่า คณะกรรมการกองทุนสุขภาพตำบล ดำเนินการในรูปแบบเดิมโดยมีแนวโน้มในการใช้ประโยชน์จากฐานข้อมูลระบบการพัฒนาแผนงานและโครงการเพิ่มขึ้น ด้านความเข้มแข็งของชุมชนและการพัฒนานโยบายสาธารณะ ไม่พบการเปลี่ยนแปลงเชิงรูปธรรมแต่มีแนวโน้มในการเชื่อมประสานกับการทำงานของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ
สรุป: การประเมินผลโครงการด้วยกระบวนการ HIA ถือว่าเป็นแนวทางที่เสริมพลังและแสดงคุณค่าของการดำเนินโครงการได้เป็นอย่างดี เนื่องจากการนำกระบวนการ HIA มาใช้ประเมินผลโครงการบูรณาการฯ ทำให้ผู้ประเมินและผู้จัดโครงการฯ ได้เห็นทั้งจุดอ่อนและจุดแข็งของกระบวนการขับเคลื่อน รวมทั้งผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจากการดำเนินโครงการในพื้นที่ได้อย่างชัดเจนและเป็นรูปธรรม