เปรียบเทียบผลลัพธ์การเกิดภาวะข้อติดภายหลังผ่าตัดสร้างเอ็นไขว้หน้าข้อเข่า โดยใช้แนวทางการดูแลหลังผ่าตัดแนวทางเดิมกับแนวทางใหม่ด้วยวิธีการบริหารข้อเข่าในพิสัยที่จำกัดต่างกันตามช่วงเวลา

บทคัดย่อ

ที่มาของปัญหา: การผ่าตัดส่องกล้องสร้างเอ็นไขว้หน้าข้อเข่าและให้การดูแลหลังการผ่าตัดในแนวทางปกติ พบอุบัติการณ์การเกิดข้อเข่าติด ร้อยละ 12.5 โดยในระยะพิสัยที่ให้บริหาร 0-90 องศา หลังการผ่าตัดเป็นระยะกว้าง ผู้ป่วยจึงเลือกบริหารเพียงแค่พิสัยที่ตนถนัด ส่งผลให้การขยับข้อเข่ามีมุมที่จำกัด ไม่สามารถเหยียดและงอได้สุด ผู้วิจัยจึงได้ให้การดูแลหลังผ่าตัดโดยวิธีบริหารข้อเข่าในพิสัยที่จำกัดต่างกันตามช่วงเวลา เพื่อให้เกิดความชัดเจนและความสม่ำเสมอของการบริหารข้อเข่า ลดโอกาสเกิดภาวะข้อเข่าติดหลังการผ่าตัด

วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบผลลัพธ์การเกิดภาวะข้อติดภายหลังผ่าตัดสร้างเอ็นไขว้หน้าข้อเข่า โดยใช้แนวทางการดูแลหลังผ่าตัดแนวทางเดิมกับแนวทางใหม่ด้วยวิธีการบริหารข้อเข่าในพิสัยที่จำกัดต่างกันตามช่วงเวลา (Progressive Limited Range of Motion Exercise; PLROM)

วิธีการศึกษา: การศึกษาเชิงทดลองครั้งนี้ เก็บข้อมูลย้อนหลังของผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดส่องกล้องสร้างเอ็นไขว้หน้าข้อเข่า ณ โรงพยาบาลเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จังหวัดระยอง ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2562 ถึงวันที่ 30 มิถุนายน พ.ศ. 2564 กลุ่มตัวอย่างจำนวน 74 ราย แบ่งเป็นกลุ่มผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลหลังการผ่าตัดตามแนวทางปกติ (กลุ่มแนวทางปกติ) จำนวน 36 ราย และกลุ่มที่ได้รับการดูแลหลังผ่าตัดด้วย PLROM จำนวน 38 ราย เปรียบเทียบองศาการขยับเหยียดข้อเข่าโดยเฉลี่ย และงอข้อเข่าโดยเฉลี่ย ระยะเวลาในการทดลอง 8 สัปดาห์ ใช้สถิติ Independent sample t-test ในการทดสอบเปรียบเทียบ

ผลการศึกษา: ผู้ป่วยหลังผ่าตัดด้วย PLROM สามารถขยับบริหารงอข้อเข่าตามช่วงเวลาได้มากกว่ากลุ่มแนวทางปกติอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยสัปดาห์ที่ 6 และ 8 หลังผ่าตัด กลุ่ม PLROM มีองศาการงอเข่าโดยเฉลี่ยมากกว่ากลุ่มผู้ป่วยแนวทางปกติอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

สรุป: การบริหารด้วย PLROM สามารถช่วยลดการเกิดภาวะข้อเข่าติดได้ โดยผู้ป่วยสามารถงอข้อเข่าได้ดีกว่าในสัปดาห์ที่ 6 และ 8 หลังการผ่าตัด ดังนั้นแนวทางการด้วย PLROM จึงควรนำมาปฏิบัติใช้ในทางคลินิกเพื่อคุณภาพชีวิตการเคลื่อนไหวของผู้ป่วยดีขึ้น

Thaiclinicaltrials.org number, TCTR20220427006