การเปรียบเทียบ Alberta Stroke Program Early Computed Tomography Score (ASPECTS) ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระหว่างกลุ่มที่ได้รับการรักษาด้วยยาละลายลิ่มเลือดอย่างเดียว กับกลุ่มที่ได้รับการรักษาด้วยยาละลายลิ่มเลือดร่วมกับการรักษาผ่านสายสวนหลอดเลือดเพื่อสลายลิ่มเลือด ที่โรงพยาบาลชลบุรี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ที่มาของปัญหา: คะแนน Alberta Stroke Program Early CT Score (ASPECTS) ที่สูงจะสัมพันธ์กับผลลัพธ์ที่ดีขึ้นหลังการรักษาด้วยยาละลายลิ่มเลือด หรือ Recombinant tissue plasminogen activator (rt-PA) ซึ่งเน้นถึงบทบาทสำคัญของการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมองในระยะแรกในการคัดเลือกผู้ป่วยสำหรับการบำบัดด้วยยาละลายลิ่มเลือด นอกจากนี้การศึกษาล่าสุดยังชี้ให้เห็นว่าการเพิ่มการรักษาด้วยวิธีผ่านสายสวนหลอดเลือดสมอง (Mechanical thrombectomy) สามารถเพิ่มผลลัพธ์ได้อย่างมีนัยสำคัญสำหรับผู้ป่วยที่มีอาการปานกลางถึงรุนแรง และคะแนน ASPECTS ที่ต่ำ เนื่องจากช่วยให้สามารถฟื้นฟูการไหลเวียนของเลือดในผู้ป่วยที่อาจมีพยากรณ์โรคไม่ดีหากใช้ rt-PA เพียงอย่างเดียว
วัตถุประสงค์: งานวิจัยนี้จึงได้ทำการเปรียบเทียบคะแนน ASPECTS ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระหว่างกลุ่มที่ได้รับการรักษาด้วยยาละลายลิ่มเลือดอย่างเดียว กับกลุ่มที่ได้รับการรักษาด้วยยาละลายลิ่มเลือดร่วมกับการรักษาผ่านสายสวนหลอดเลือดเพื่อสลายลิ่มเลือด ในโรงพยาบาลชลบุรี เพื่อพัฒนาและปรับปรุงการรักษาให้มีประสิทธิภาพที่ดีต่อไป
วิธีการศึกษา: เก็บข้อมูลย้อนหลังจากเวชระเบียนของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบเฉียบพลันระยะเวลาตั้งแต่เริ่มมีอาการจนมาถึงโรงพยาบาล น้อยกว่า 4.5 ชั่วโมง และได้รับการเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมอง ในโรงพยาบาลชลบุรี ตั้งแต่ วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2563 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2567 จำนวน 180 ราย
ผลการศึกษา: พบว่าผู้ป่วยที่ได้รับยา rt-PA alone มี ASPECTS 8.90±1.29 เมื่อเปรียบเทียบกับ กลุ่ม rt-PA plus thrombectomy จะมี ASPECTS 8.50±0.93 คำนวณขนาดตัวอย่างด้วยโปรแกรม STATA: Test comparing two independent means โดยใช้ power 0.08, significant level 0.05 แบบ one-sided โดยคิดสัดส่วนผู้ป่วยที่ได้รับการทำ Mechanical thrombectomy ต่อการได้รับยา rt-PA อย่างเดียว เป็น 0.3 และใช้ National Institute of Health Stroke Scale (NIHSS) และ Modified Rankin Scale (mRS) ในการประเมินความรุนแรงของอาการทางสมอง โดยแพทย์เวชศาสตร์ฉุกเฉิน/อายุรแพทย์ระบบประสาท
สรุป: การประเมินผลเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมองก่อนได้รับการรักษาโดยใช้ ASPECTS สามารถช่วยประกอบการตัดสินใจเลือกวิธีรักษาในกลุ่มผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบเฉียบพลันระยะเวลาตั้งแต่เริ่มมีอาการจนมาถึงโรงพยาบาล น้อยกว่า 4.5 ชั่วโมง และเพิ่มประสิทธิภาพในการดูแลรักษาผู้ป่วยต่อไป
Thaiclinicaltrials.org number, TCTR20250826005
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Rattanakorn D, Tangkanakul C, Nithinan S, Suwanwela NC, Hanchaiwiboonkul S, Nilanon T, editors. Current practical guide to stroke management. 2nd ed. Bangkok: Thai Stroke Society; 2011.
Donnan GA, Fisher M, Macleod M, Davis SM. Stroke. Lancet 2008;371:1612-23.
Capirossi C, Laiso A, Renieri L, Capasso F, Limbucci N. Epidemiology, organization, diagnosis and treatment of acute ischemic stroke. Eur J Radiol Open [Internet]. 2023 [cited 2025 Feb 2];11:100527. Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10582298/pdf/main.pdf
Tiamkao S. Incidence of cerebrovascular disease in Thailand. Thai Journal of Neurology 2022;39(2):39-46.
Pawakul K. 30 years of ischemic stroke treatment: past, present, and future. North-Eastern Thai Journal of Neuroscience 2023;18:196-209.
Phuttharak W, Sawanyawisuth K, Sangpetngam B, Tiamkao S. CT interpretation by ASPECTS in hyperacute ischemic stroke predicting functional outcomes. Jpn J Radiol 2013;31:701-5.
Tiamkao S. 13 years - learning and development of stroke fast track in Thailand. Journal of Health Systems Research 2023;17:191-99.
Demeestere J, Garcia-Esperon C, Lin L, Bivard A, Ang T, Smoll NR, et al. Validation of the national institutes of health stroke scale-8 to detect large vessel occlusion in ischemic stroke. J Stroke Cerebrovasc Dis 2017;26:1419-26.
Kasner SE. Clinical interpretation and use of stroke scales. Lancet Neurol 2006;5:603-12.
Quinn TJ, Taylor-Rowan M, Coyte A, Clark AB, Musgrave SD, Metcalf AK, et al. Pre-stroke modified Rankin scale: evaluation of validity, prognostic accuracy, and association with treatment. Front Neurol [Internet]. 2017 [cited 2025 Feb 2];8:275. Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5468801/pdf/fneur-08-00275.pdf
Barber PA, Demchuk AM, Zhang J, Buchan AM. Validity and reliability of a quantitative computed tomography score in predicting outcome of hyperacute stroke before thrombolytic therapy. ASPECTS Study Group. Alberta Stroke Programme Early CT Score. Lancet 2000;355:1670-4.
National Institutes of Neurological Disorders and Stroke. NIH Stroke Scale [Internet]. 2025 [cited 2025 Mar 1]. Available from: https://www.nihstrokescale.org/Index.html
Jha B, Kothari M. Pearls & oy-sters: hyperdense or pseudohyperdense MCA sign: a Damocles sword? Neurology [Internet]. 2009 [cited 2025 Mar 17];72(23):e116-7. Available from: https://www.neurology.org/doi/pdfdirect/10.1212/wnl.0b013e3181a92b3b
Zanzmera P, Srivastava P, Garg A, Bhatia R, Singh M, Tripathi M, et al. Prediction of stroke outcome in relation to Alberta stroke program early CT score (ASPECTS) at admission in acute ischemic stroke: A prospective study from tertiary care hospital in north India. Neurology Asia 2012;17:101-7.
Phuttharak W, Sawanyawisuth K, Sangpetngam B, Tiamkao S. CT interpretation by ASPECTS in hyperacute ischemic stroke predicting functional outcomes. Jpn J Radiol 2013;31:701-5.
Scott JN, Buchan AM, Sevick RJ. Correlation of neurologic dysfunction with CT findings in early acute stroke. Can J Neurol Sci 1999;26:182-9.
Srinivasan A, Goyal M, Al Azri F, Lum C. State-of-the-art imaging of acute stroke. Radiographics [Internet]. 2006 [cited 2025 Jun 9];26 Suppl 1:S75-95. Available from: https://doi.org/10.1148/rg.26si065501
