การพัฒนาระบบการบริหารจัดการมะเร็งลำไส้ใหญ่ จังหวัดสระแก้ว
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ที่มาของปัญหา: มะเร็งลำไส้ใหญ่เป็นโรคที่มีอัตราการพบสูงเป็นอันดับ 3 ในจังหวัดสระแก้ว โดยส่วนใหญ่ผู้ป่วยเข้าสู่ระบบรักษาเมื่อมีอาการรุนแรง ส่งผลให้แนวโน้มการป่วยและเสียชีวิตเพิ่มขึ้น สะท้อนปัญหาขาดแคลนชุดตรวจอุจจาระและคิวการส่องกล้อง การติดตามผู้ป่วยไม่ต่อเนื่อง และประชาชนขาดความตระหนักรู้
วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนาระบบการบริหารจัดการมะเร็งลำไส้ใหญ่ในจังหวัดสระแก้ว ที่มุ่งเพิ่มประสิทธิภาพบริการ เพื่อเปรียบเทียบความรู้ การรับรู้ และพฤติกรรมของประชาชนก่อนและหลังการพัฒนา และเพื่อประเมินความครอบคลุมของการตรวจคัดกรองและการตรวจวินิจฉัยมะเร็งลำไส้ใหญ่
วิธีการศึกษา: การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (PAR) ร่วมกับวิธีผสม (Mixed-method) โดยใช้ทฤษฎีแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ (HBM) 5 ขั้นตอน ได้แก่ การค้นหาปัญหา การพัฒนาระบบการบริหารจัดการ การดำเนินการตามแผน การประเมินผล และการถอดบทเรียน เป็นต้น กลุ่มตัวอย่าง (Sample) ประกอบด้วย คณะทำงานและผู้เกี่ยวข้องจำนวน 45 คน และตัวแทนประชาชนกลุ่มเสี่ยงอายุ 50-70 ปี ที่ได้รับการสุ่มแบบชั้นภูมิ จำนวน 400 คน เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามก่อนและหลังดำเนินการ สัมภาษณ์เชิงลึก และการประชุมกลุ่มย่อย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ paired samples t-test และวิเคราะห์เนื้อหาเชิงคุณภาพ
ผลการศึกษา: ระบบการบริหารจัดการมะเร็งลำไส้ใหญ่ จังหวัดสระแก้ว ที่พัฒนาขึ้น ช่วยเพิ่มคะแนนความรู้จาก 7.88 เป็น 11.10 คะแนน การรับรู้จาก 51.4 เป็น 57.3 คะแนน และพฤติกรรมจาก 23.4 เป็น 24.1 คะแนน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.0001) ความครอบคลุมของวิธีการตรวจหาเลือดแฝงในอุจจาระ (Fit test) เพิ่มจากร้อยละ 65.42 เป็นร้อยละ 80.33 และการส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy) เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 65.31 เป็นร้อยละ 71.29
สรุป: ระบบการบริหารจัดการมะเร็งลำไส้ใหญ่ จังหวัดสระแก้ว ช่วยเพิ่มความรู้ การรับรู้ และพฤติกรรมของประชาชน ตลอดจนเพิ่มความครอบคลุมการคัดกรองและวินิจฉัยอย่างมีประสิทธิภาพ ปัจจัยความสำเร็จที่สำคัญ คือ การวางแผนประจำปี การทำงานเชิงรุกผ่าน อสม. และการสื่อสารหลายช่องทาง ซึ่งจะช่วยเพิ่มการพบมะเร็งระยะเริ่มต้น รักษาได้เร็ว เพิ่มโอกาสรักษาหาย และลดการสูญเสีย ทั้งนี้ ต้องทำการศึกษาและพัฒนาร่วมกับคณะกรรมการพัฒนาระบบบริการสุขภาพ จังหวัดสระแก้ว สาขาโรคมะเร็ง ในระยะยาวต่อไป
Thaiclinicaltrials.org number, TCTR20250811006
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Cancer [Internet]. 2023 [cited 2024 Nov 29]. Available from: https://www.who.int/health-topics/cancer
National Cancer Institute. Guidelines for screening, diagnosis and treatment of colorectal cancer. 3rd ed. Bangkok: National Cancer Institute; 2021.
Inspection Division. Executive summary report for Health Region 6 (Round 2, 2022) [Internet]. 2024 [cited 2024 Nov 29]. Available from: https://inspection.moph.go.th/e-inspection/public/report_executive/area/show_file_executive_area.php?id_report_executive=RkFULytTcmdsdHp4WitmNE9uK09aUT09&id_area=NXg5NkhYSGhKTXdCUzczZUJFRm10dz09
Graven M, Lerman S. Wenger, E. (1998). Communities of practice: Learning, meaning and identity. J Math Teach Educ. 2003;6:185-94.
Promrub S. Marketing strategy for the promotion of access to cervical cancer screening for the women in Tambon Naphai and Tambon Ladyai, Muang district, Chaiyaphum province. Regional Health Promotion Center 9 Journal 2018;12(29):34-46.
Chen Y, Zhang Y, Yan Y, Han J, Zhang L, Cheng X, et al Global colorectal cancer screening programs and coverage rate estimation: an evidence synthesis. J Transl Med [Internet]. 2025 [cited 2024 Nov 29];23(1):811. Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12285180/pdf/12967_2025_Article_6887.pdf
Chiu HM, Jen GH, Wang YW, Fann JC, Hsu CY, Jeng YC, et al. Long-term effectiveness of faecal immunochemical test screening for proximal and distal colorectal cancers. Gut 2021;70:2321-9.
Levin TR, Corley DA, Jensen CD, Schottinger JE, Quinn VP, Zauber AG, et al. Effects of organized colorectal cancer screening on cancer incidence and mortality in a large community-based population. Gastroenterology 2018;155:1383-91.e5.
Segnan N, Patnick J, von Karsa L, editors. European guidelines for quality assurance in colorectal cancer screening and diagnosis. Luxembourg: Publications Office of the European Union; 2010.
Percac-Lima S, Grant RW, Green AR, Ashburner JM, Gamba G, Oo S, et al. A culturally tailored navigator program for colorectal cancer screening in a community health center: a randomized, controlled trial. J Gen Intern Med 2009;24:211-7.
