ความคุ้มค่าของการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมด้วยแมมโมแกรมและอัลตราซาวด์: การศึกษาในสตรีอำเภอพนัสนิคม และพื้นที่เครือข่าย

บทคัดย่อ

ที่มาของปัญหา: มะเร็งเต้านมในไทยมีแนวโน้มสูงขึ้นและพบในสตรีอายุน้อยลง ซึ่งการตรวจพบในระยะแรกสามารถเพิ่มอัตราการรอดชีวิตได้ถึงร้อยละ 94.4 แต่ปัจจุบันการเข้าถึงการคัดกรองในพื้นที่พนัสนิคม ยังติดข้อจำกัดด้านทรัพยากร จึงจำเป็นต้องศึกษาความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์เพื่อวางนโยบายจัดสรรงบประมาณและเครื่องมือให้เหมาะสมกับบริบทพื้นที่ เพื่อช่วยลดอัตราการเสียชีวิตและยกระดับคุณภาพชีวิตสตรีไทย

วัตถุประสงค์: การศึกษาวิจัยเชิงวิเคราะห์ภาคตัดขวางร่วมกับการวิเคราะห์ทางเศรษฐศาสตร์เพื่อประเมินความคุ้มค่าของการคัดกรองมะเร็งเต้านมด้วยแมมโมแกรมและอัลตราซาวด์ (MMG+US)

วิธีการศึกษา: ในสตรีกลุ่มเสี่ยงอายุ 40–75 ปี จำนวน 383 ราย ในพื้นที่อำเภอพนัสนิคมและเครือข่ายจังหวัดชลบุรี การประเมินใช้แบบจำลอง Decision Tree Model เพื่อเปรียบเทียบระหว่างการคัดกรองตามโอกาส (Opportunistic screening) และการคัดกรองด้วย MMG+US โดยวัดผลลัพธ์เป็นจำนวนปีชีวิตที่เพิ่มขึ้น (Life-Years Gained: LYG) และอัตราส่วนต้นทุนต่อประสิทธิผลส่วนเพิ่ม (ICER)

ผลการศึกษา: กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่อยู่ในวัย 50–69 ปี (ร้อยละ 70) ผลการตรวจคัดกรองพบความผิดปกติระดับ BIRADS 4–5 คิดเป็นร้อยละ 8.3 ซึ่งการคัดกรองช่วยเปลี่ยนระยะของโรค (Stage Shift) จากระยะลุกลามมาเป็นระยะเริ่มต้นได้อย่างชัดเจน โดยสัดส่วนการพบมะเร็งระยะ 0 และ 1 ในกลุ่มคัดกรองสูงกว่ากลุ่มไม่คัดกรอง ส่งผลให้กลุ่มที่ได้รับการคัดกรองมีอายุขัยคาดหวังเฉลี่ยเพิ่มขึ้นจาก 19.87 ปี เป็น 23.01 ปี หรือมีค่า LYG เท่ากับ 3.14 ปีชีวิต ในด้านความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ พบว่าการคัดกรองมีต้นทุนต่อคนอยู่ที่ 2,400 บาท และมีค่า ICER ประมาณ 764 บาทต่อปีชีวิตที่เพิ่มขึ้น ซึ่งถือว่ามีความคุ้มค่าสูงเมื่อเทียบกับเกณฑ์มาตรฐานของประเทศไทย

สรุป: การคัดกรองด้วย MMG+US ในสตรีกลุ่มเสี่ยงช่วยเพิ่มโอกาสการรอดชีวิตและลดต้นทุนการรักษาระยะยาวได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผลการศึกษาสนับสนุนการลงทุนในระดับนโยบายเพื่อจัดสรรทรัพยากร เช่น เครื่องแมมโมแกรมและรังสีแพทย์ ให้ครอบคลุมระดับอำเภอ โดยเฉพาะการคัดกรองแบบมุ่งเป้า (Targeted screening) ในกลุ่มอายุ 50 ปีขึ้นไป ซึ่งให้ผลประโยชน์ด้านปีชีวิตสูงสุด