ผลการรักษามะเร็งปอดที่ไม่ใช่เซลล์เล็กชนิด Adenocarcinoma ระยะลุกลามเฉพาะที่และระยะกระจาย หลังการตรวจ EGFR Mutation จากชิ้นเนื้อหรือพลาสมา

บทคัดย่อ

ที่มาของปัญหา: มะเร็งปอดเป็นสาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตจากโรคมะเร็งในประเทศไทย การตรวจการกลายพันธุ์ของยีน EGFR มีบทบาทสำคัญในการเลือกยาพุ่งเป้า อย่างไรก็ตาม ระยะเวลาการตรวจที่ยาวนานยังคงเป็นอุปสรรคต่อการเข้าถึงการรักษาอย่างทันท่วงที

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาการปรับปรุงกระบวนการตรวจ EGFR Mutation ด้วยแนวทาง Lean รวมถึงการเข้าถึงยาพุ่งเป้าของผู้ป่วยมะเร็งปอด และผลลัพธ์การรักษาโดยเปรียบเทียบระยะเวลารอดชีวิตโดยรวม (Overall Survival: OS) และระยะเวลาปลอดโรค (Progression-Free Survival: PFS)

วิธีการศึกษา: การวิจัยแบบผสม (Mixed Methods) ดำเนินการ 2 ขั้นตอน ขั้นตอนแรก สัมภาษณ์เชิงลึกบุคลากรหัวหน้าห้องปฏิบัติการจีโนมิกส์ ควบคู่กับการปรับกระบวนการด้วยการ Lean เพื่อลดระยะเวลารอผลตรวจ ขั้นตอนที่สอง ศึกษาย้อนหลังในผู้ป่วยมะเร็งปอดที่รับการรักษา ณ ศูนย์ความเป็นเลิศด้านมะเร็ง โรงพยาบาลพระปกเกล้า ระหว่างกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564 ถึงกรกฎาคม พ.ศ. 2565 ตรวจ EGFR Mutation จากเนื้อเยื่อและพลาสมา จำแนกผู้ป่วยเป็นกลุ่ม Mutation-Positive และ Mutation-Negative แล้วเปรียบเทียบ OS และ PFS ด้วยวิธี Kaplan–Meier และ Log-Rank test

ผลการศึกษา: Lean ช่วยลดระยะเวลารายงานผลเนื้อเยื่อจาก 21 เหลือ 6.1 วัน และจพลาสมาจาก 14 เหลือ 2 วัน จากการศึกษาผู้ป่วย 203 ราย (เพศชายร้อยละ 60.6, ระยะ IIIB ร้อยละ 39.4, ระยะ IV ร้อยละ 60.6) พบ EGFR Mutation 57 ราย (ร้อยละ 28.1) ชนิดที่พบบ่อยคือ Ex19Del, L858R และ Ex20Ins โดยเพศหญิงสัมพันธ์กับการกลายพันธุ์อย่างมีนัยสำคัญ (p<0.001) ผู้ป่วยกลุ่ม Mutation-Positive เข้าถึงยาพุ่งเป้าได้ 42 ราย (ร้อยละ 73.7) ภายในเวลาเฉลี่ย 33 วัน ค่ามัธยฐาน OS ของกลุ่ม Mutation-Positive เท่ากับ 531 วัน เทียบกับ 183 วัน และค่ามัธยฐาน PFS เท่ากับ 149 วัน เทียบกับ 98 วันในกลุ่ม Mutation-Negative ซึ่งแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

สรุป: การนำ Lean มาปรับปรุงกระบวนการตรวจการกลายพันธุ์ของยีน EGFR ลดระยะเวลารอผลได้อย่างชัดเจน เอื้อให้ผู้ป่วยเข้าถึงยาพุ่งเป้าได้รวดเร็วขึ้นและมีผลลัพธ์การรักษาที่ดีขึ้น นับเป็นแนวทางที่เป็นประโยชน์ต่อการดูแลผู้ป่วยมะเร็งปอดในโรงพยาบาลภาครัฐ