อาการทางคลินิกและปัจจัยเสี่ยงที่สัมพันธ์กับความรุนแรงในผู้ป่วยที่กลืนสารที่มีฤทธิ์กัดกร่อน: การศึกษาย้อนหลังจากโรงพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ที่มาของปัญหา: การกลืนสารที่มีฤทธิ์กัดกร่อนสามารถก่อให้เกิดการบาดเจ็บรุนแรงของทางเดินอาหาร การประเมินความรุนแรงที่แม่นยำในระยะแรกมีความสำคัญต่อการรักษาและพยากรณ์โรค การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่สัมพันธ์กับการบาดเจ็บรุนแรงของทางเดินอาหารในผู้ป่วยที่กลืนสารที่มีฤทธิ์กัดกร่อนและเพื่อพัฒนาแบบจำลองทำนายเบื้องต้นและคะแนนความเสี่ยงเชิงสำรวจ (exploratory risk score) จากปัจจัยดังกล่าว
วิธีการศึกษา: การศึกษาย้อนหลัง 10 ปี 6 เดือน (มกราคม 2558 - กรกฎาคม 2568) เก็บข้อมูลผู้ป่วยที่กลืนสารที่มีฤทธิ์กัดกร่อนและได้รับการส่องกล้องทางเดินอาหารภายใน 48 ชั่วโมง วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยทางคลินิกกับความรุนแรงของการบาดเจ็บทางเดินอาหารโดยใช้ Zargar classification จำแนกการบาดเจ็บไม่รุนแรง (ระดับ 0-2A) และรุนแรง (ระดับ 2B-4) ด้วยวิธีการทางสถิติได้แก่ Chi-square test, Mann-Whitney U test และ Multiple logistic regression
ผลการศึกษา: มีผู้ป่วยทั้งสิ้น 162 ราย เป็นการบาดเจ็บไม่รุนแรง 113 ราย (69.8%)และรุนแรง 49 ราย(30.2%) ผลการวิเคราะห์การถดถอยโลจิสติกแบบหลายตัวแปรพบปัจจัยที่สัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับการบาดเจ็บรุนแรง ได้แก่ อายุ > 65 ปี (aOR=12.17, 95%CI 1.90-78.12, p=0.008) อาการคลื่นไส้อาเจียน (aOR=3.88, 95%CI 1.47-10.25, p=0.006) และปริมาณสารกัดกร่อน > 100 มล. (OR=2.82, 95%CI 1.26-6.35, p=0.012) โมเดลถดถอยโลจิสติกที่ประกอบด้วย 4 ตัวแปรที่ใส่พร้อมกัน (รวมอาการผิดปกติของระบบทางเดินหายใจซึ่งไม่มีนัยสำคัญทางสถิติหลังปรับตัวแปรกวน, aOR=3.75, 95%CI 0.64-21.87, p=0.141) นี้มีความสามารถในการจำแนกอยู่ในระดับพอใช้ (AUC=0.74; 95%CI 0.65-0.82) ที่ค่า cut off 0.62 ได้ค่า sensitivity 84.1% และมีค่า specificity 53.1% เมื่อนำเฉพาะ 3 ปัจจัยที่มีนัยสำคัญทางสถิติมาแปลงเป็นคะแนนความเสี่ยงเชิงสำรวจ 0-4 คะแนน ได้ AUC=0.72 (95%CI 0.64-0.81) และที่จุดตัด >1 คะแนน ได้ค่า sensitivity 89.8% และ specificity 32.7%
สรุป: อายุ > 65 ปี อาการคลื่นไส้อาเจียน และปริมาณสารกัดกร่อน > 100 มล. เป็น 3 ปัจจัยที่มีนัยสำคัญทางสถิติภายในโมเดลถดถอยโลจิสติกแบบหลายตัวแปรที่ประกอบด้วย 4 ตัวแปร (ซึ่งรวมอาการผิดปกติของระบบทางเดินหายใจที่ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติด้วย) ที่สัมพันธ์กับการบาดเจ็บทางเดินอาหารแบบรุนแรง โมเดลนี้ใช้เฉพาะข้อมูลจากการซักประวัติและตรวจร่างกายแรกรับ จึงอาจช่วยประเมินความเสี่ยงและจัดลำดับความเร่งด่วนในการตรวจวินิจฉัยในสถานการณ์ฉุกเฉินหรือโรงพยาบาลที่มีทรัพยากรจำกัด
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Hoffman RS, Burns MM, Gosselin S. Ingestion of caustic substances. N Engl J Med 2020;382:1739-48.
Chirica M, Bonavina L, Kelly MD, Sarfati E, Cattan P. Caustic ingestion. Lancet 2017;389:2041-52.
De Lusong MAA, Timbol ABG, Tuazon DJS. Management of esophageal caustic injury. World J Gastrointest Pharmacol Ther 2017;8:90-8.
Zargar SA, Kochhar R, Mehta S, Mehta SK. The role of fiberoptic endoscopy in the management of corrosive ingestion and modified endoscopic classification of burns. Gastrointest Endosc 1991;37:165-9.
Challine A, Maggiori L, Katsahian S, Corté H, Goere D, Lazzati A, et al. Outcomes associated with caustic ingestion among adults in a national prospective database in France. JAMA Surg 2022;157:112-9.
Chen YJ, Seak CJ, Kang SC, Chen TH, Chen CC, Ng CJ, et al. A new perspective of the risk of caustic substance ingestion: the outcomes of 468 patients in one North Taiwan medical center within 20 years. Clin Toxicol (Phila) 2021;59:409-17.
Chansaenroj P, Wongvanich P. Clinical manifestation and factors related to the severity of corrosive ingestion patients: the single center’s experience. J Med Assoc Thai 2017;100:1266-73
Thongchuam C, Mahawongkajit P, Kanlerd A. The effect of the COVID-19 on corrosive ingestion in Thailand. Open Access Emerg Med 2021;13:299-304.
Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. 2nd ed. New York: Routledge; 2013.
Chen L, Deng H, Cui H, Fang J, Zuo Z, Deng J, et al. Inflammatory responses and inflammation-associated diseases in organs. Oncotarget 2017;9:7204-18.
Tosca J, Sánchez A, Sanahuja A, Villagrasa R, Poyatos P, Mas P, et al. Caustic ingestion: a risk-based algorithm. Am J Gastroenterol 2022;117:1593-604.
