ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะขาดแร่ธาตุสังกะสีกับภาวะสมองเสื่อมจากโรคตับในผู้ป่วยนอกโรคตับแข็ง โรงพยาบาลพระปกเกล้า

บทคัดย่อ

ที่มาของปัญหา: แร่ธาตุสังกะสีเป็นแร่ธาตุที่สำคัญของร่างกายเป็นส่วนประกอบของเอนไซม์มากกว่า 300 ชนิด สภาวะสมดุลของแร่ธาตุสังกะสี (Zn homeostasis) ถูกควบคุมที่ตับเป็นหลัก  ดังนั้นคนที่ปัญหาเกี่ยวกับตับโดยเฉพาะตับแข็งก็จะทำให้การควบคุมสภาวะสมดุลของแร่ธาตุสังกะสีเสียไปจนทำให้เกิดการขาดแร่ธาตุสังกะสีได้ การขาดแร่ธาตุสังกะสีลดการทำงานของเอนไซม์ในกระบวนการสร้างยูเรีย ทำให้มีแอมโมเนียในเลือดสูงมากขึ้น การขาดแร่ธาตุสังกะสีจึงเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เกิดภาวะ hepatic encephalopathy ในผู้ป่วยโรคตับแข็ง การรักษาภาวะการขาดแร่ธาตุสังกะสีร่วมกับสาเหตุอื่นอาจช่วยลดการเกิดภาวะ hepatic encephalopathy เพิ่มคุณภาพชีวิตและลดอัตราการตายได้

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาการขาดของแร่ธาตุสังกะสีในเลือดในผู้ป่วยโรคตับแข็งที่มี hepatic encephalopathy กับผู้ป่วยโรคตับแข็งที่ไม่มี hepatic encephalopathy

วิธีการศึกษา: กลุ่มตัวอย่างเป็นโรคตับแข็งที่มารักษาที่ รพ.พระปกเกล้าเป็นผู้ป่วยนอก (outpatient) ที่มี hepatic encephalopathy และไม่มี hepatic encephalopathy ได้รับการตรวจเลือดดูระดับของแร่ธาตุสังกะสี, ค่าการทำงานของตับ, ค่าไต และการอักเสบของร่างกายได้แก่  ESR และ C-reactive protein

ผลการศึกษา: ได้กลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 41 คน เป็นกลุ่มผู้ป่วยโรคตับแข็งที่มี hepatic encephalopathy 6 คน กลุ่มผู้ป่วยโรคตับแข็งที่ไม่มี hepatic encephalopathy 35 คน กลุ่มผู้ป่วยโรคตับแข็งที่มี hepatic encephalopathy มี Child-Pugh score เป็น class B ทั้งหมด ส่วนกลุ่มผู้ป่วยโรคตับแข็งที่ไม่มี hepatic encephalopathy เกือบทั้งหมดมี Child-Pugh score เป็น A คิดเป็นร้อยละ 97.1 มีเพียง 1 คนเป็น class B, ไม่มี Child-Pugh score เป็น class C ในการศึกษานี้ ผู้ป่วยตับแข็งที่มี hepatic encephalopathy ทุกคนมีภาวะขาดแร่ธาตุสังกะสีในเลือด ขณะที่กลุ่มที่ไม่มี hepatic encephalopathy พบภาวะขาดแร่ธาตุสังกะสีร้อยละ 22.9 ซึ่งแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=0.001)

สรุป: ผู้ป่วยโรคตับแข็งที่มี hepatic encephalopathy มีภาวะการขาดแร่ธาตุสังกะสีมากกว่าผู้ป่วยโรคตับแข็งที่ไม่มี hepatic encephalopathy