ปัจจัยเสี่ยงของการเกิดกระดูกหักซ้ำภายหลังการผ่าตัดสะโพกในผู้สูงอายุที่โรงพยาบาลพระปกเกล้า
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ที่มาของปัญหา: กระดูกสะโพกหักจากภาวะกระดูกพรุนเป็นปัญหาสำคัญในสังคมผู้สูงอายุ เนื่องจากสัมพันธ์กับอัตราการเสียชีวิต ความพิการ และการสูญเสียความสามารถในการดำรงชีวิตประจำวัน การเกิดกระดูกหักซ้ำภายหลังการรักษาเพิ่มอัตราการเสียชีวิตและภาระต่อระบบสาธารณสุข อย่างไรก็ตาม ข้อมูลเกี่ยวกับอุบัติการณ์และปัจจัยเสี่ยงของการเกิดกระดูกหักซ้ำในประชากรไทยยังมีจำกัด
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาอุบัติการณ์และปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดกระดูกหักซ้ำภายหลังการผ่าตัดรักษากระดูกสะโพกหักในผู้สูงอายุ
วิธีการศึกษา: การศึกษานี้เป็นแบบย้อนหลัง retrospective case control study ดำเนินการที่โรงพยาบาลพระปกเกล้า จังหวัดจันทบุรี โดยทบทวนข้อมูลเวชระเบียนและภาพรังสีของผู้ป่วยอายุมากกว่าหรือเท่ากับ 50 ปี ที่ได้รับการวินิจฉัยเป็นกระดูกสะโพกหักจากการบาดเจ็บจากอุบัติเหตุที่มีความรุนแรงน้อย และได้รับการผ่าตัดรักษาระหว่างปี พ.ศ. 2560–2566 โดยแบ่งผู้ป่วยเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มที่เกิดกระดูกหักซ้ำ (refracture) และกลุ่มที่ไม่เกิดกระดูกหักซ้ำ (non-refracture) ข้อมูลที่ศึกษาประกอบด้วย อายุ เพศ ดัชนีมวลกาย โรคร่วม serum albumin hemoglobin estimated glomerular filtration rate (eGFR) total lymphocyte count (TLC) และ cortical thickness index (CTI) และวิเคราะห์ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิด refracture ด้วย multivariable logistic regression analysis
ผลการศึกษา: ผู้ป่วยทั้งหมด 854 ราย โดยมีอายุเฉลี่ย 77.3 +/- 9.6 ปี พบอุบัติการณ์ของการเกิด refracture ร้อยละ 20.1 (95% CI: 17.5–22.8) โดยแบ่งเป็นกลุ่ม refracture 172 ราย และกลุ่มที่ไม่เกิดกระดูกหักซ้ำ 682 ราย เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มที่ไม่เกิดกระดูกหักซ้ำ พบว่ากลุ่มที่เกิดกระดูกหักซ้ำมีสัดส่วนเพศหญิงสูงกว่าอย่างมีนัยสำคัญ (84.9% เทียบกับ 68.2%, p<0.001) มีค่า serum albumin ต่ำกว่า (3.5±06 เทียบกับ 3.7±0.5 g/dL, p<0.001) และมีค่า CTI ต่ำกว่า (0.4±0.1 เทียบกับ 0.5±0.1, p<0.001) จาก multivariable logistic regression analysis พบว่าเพศหญิง (adjusted OR 2.39; 95% CI 1.50–3.77; p<0.001) serum albumin <3.5 g/dL (adjusted OR 1.96; 95% CI 1.35–2.83; p<0.001) และ CTI<0.40 (adjusted OR 2.08; 95% CI 1.38–3.12; p=0.001) เป็นปัจจัยที่สัมพันธ์อย่างอิสระกับการเกิด refracture โดยตำแหน่งที่พบมากที่สุดคือกระดูกสะโพกด้านตรงข้าม (46.5%) และกระดูกสันหลัง (36%)
สรุป: อุบัติการณ์ของการเกิดกระดูกหักซ้ำภายหลังการผ่าตัดรักษากระดูกสะโพกหักในผู้สูงอายุอยู่ในระดับสูง โดยมีเพศหญิง ภาวะ hypoalbuminemia และ cortical bone thinning เป็นปัจจัยสำคัญที่สัมพันธ์กับการเกิด refracture การประเมินภาวะโภชนาการและค่า cortical thickness index ตั้งแต่ระยะแรกอาจช่วยคัดกรองผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงและสนับสนุนการวางแผนป้องกันกระดูกหักซ้ำได้อย่างเหมาะสม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Ministry of Public Health. Guideline for intermediate care in hip fracture. Nonthaburi: Sirindhorn National Medical Rehabilitation Institute; 2022.
Mohseni V, Fahimfar N, Ansarifar A, Masoumi S, Sanjari M, Khalagi K, et al. Mortality and re-fracture rates in low trauma hip fracture. BMC Geriatr [Internet]. 2024 [cited 2025 May 17];24(1):381. Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11059755/pdf/12877_2024_Article_4950.pdf
Chao CT, Yang RS, Huang WJ, Tsai KS, Chan DD. Risk factors for poor functional recovery, mortality, recurrent fractures, and falls among patients participating in a fracture liaison service program. J Am Med Dir Assoc 2019;20:1129-36.e1.
Yu S, Li C, Zhong Y, Zang J, Zhou Z, Wang S, et al. Risk factors for contralateral hip refractures in patients aged over 80 years with intertrochanteric femoral fractures. Front Surg [Internet]. 2022 [cited 2025 May 17];9:924585. Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9513157/pdf/fsurg-09-924585.pdf
Dang DY, Zetumer S, Zhang AL. Recurrent fragility fractures: a cross-sectional analysis. J Am Acad Orthop Surg [Internet]. 2019[cited 2025 May 17];27(2):e85-e91. Available from: https://www.ovid.com/10.5435/JAAOS-D-17-00103
Praveen AD, Aspelund T, Ferguson SJ, Sigurðsson S, Guðnason V, Pálsson H, et al. Refracture and mortality risk in the elderly with osteoporotic fractures: the AGES-Reykjavik study. Osteoporos Int 2024;35:1231-41.
Baumgärtner R, Heeren N, Quast D, Babst R, Brunner A. Is the cortical thickness index a valid parameter to assess bone mineral density in geriatric patients with hip fractures? Arch Orthop Trauma Surg 2015;135:805-10.
Nguyen BN, Hoshino H, Togawa D, Matsuyama Y. Cortical thickness index of the proximal femur: a radiographic parameter for preliminary assessment of bone mineral density and osteoporosis status in the age 50 years and over population. Clin Orthop Surg 2018;10:149-56.
Sriruanthong K, Philawuth N, Saloa S, Daraphongsataporn N, Sucharitpongpan W. Risk factors of refracture after a fragility fracture in elderly. Arch Osteoporos [Internet]. 2022[cited 2025 Mar 1];17(1):98. Available from: https://link.springer.com/article/10.1007/s11657-022-01143-4
Janyawongchot T. The incidence and factors association of recurrent fracture after fragility fracture, a suggest descriptive study and hospital base case control study in Sisaket hospital. Medical Journal of Srisaket Surin Buriram hospitals 2023;38:521-31.
Cheng CH, Chen LR, Chen KH. Osteoporosis due to hormone imbalance: an overview of the effects of estrogen deficiency and glucocorticoid overuse on bone turnover. Int J Mol Sci [Internet]. 2022[cited 2026 July 1];23(3):1376. Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8836058/pdf/ijms-23-01376.pdf
Kunutsor SK, Voutilainen A, Whitehouse MR, Seidu S, Kauhanen J, Blom AW, et al. Serum albumin and future risk of hip, humeral, and wrist fractures in caucasian men: new findings from a prospective cohort study. Med Princ Pract 2019;28:401-9.
Xu G, Wang D, Zhang H, Xu C, Li H, Zhang W, et al. Prediction of osteoporosis from proximal femoral cortical bone thickness and Hounsfield unit value with clinical significance. Front Surg [Internet]. 2023[cited 2026 July 1];9:1047603. Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9852615/pdf/fsurg-09-1047603.pdf
Rocha NP, Fortes RC. Total lymphocyte count and serum albumin as predictors of nutritional risk in surgical patients. Arq Bras Cir Dig 2015;28:193-6.