บทบาทของมหาวิทยาลัยกับพันธกิจสัมพันธ์เพื่อสังคมในการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีภายใต้โครงการวิจัยเชิงพื้นที่ของคณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี

บทคัดย่อ

โรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดียังคงเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญและเป็นภัยคุกคามทางสุขภาพของประชาชนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือมาจนถึงปัจจุบัน เนื่องจากประชาชนในภูมิภาคนี้มีพฤติกรรมสุขภาพที่เสี่ยงต่อการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับจากการบริโภคปลาดิบหรือสุกๆ ดิบๆ จากข้อมูลทะเบียนมะเร็งของสถาบันมะเร็งแห่งชาติ รายงานว่าจังหวัดอุบลราชธานีมีอัตราอุบัติการณ์ของมะเร็งตับและท่อน้ำดีสูงและมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นทั้งเพศชายและเพศหญิง ดังนั้น จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งในการจัดการกับปัญหาเหล่านี้ให้ลดลงอย่างเป็นรูปธรรม รูปแบบหนึ่งที่เป็นทางเลือกที่น่าจะได้ผลดีคือการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีโดยบทบาทของมหาวิทยาลัยกับพันธกิจสัมพันธ์เพื่อสังคม ด้วยวิธีการบูรณาการทั้งการเรียนการสอน การวิจัย และการบริการวิชาการชุมชน ซึ่งกำหนดให้มหาวิทยาลัยเป็นศูนย์กลางในการสนับสนุนทางวิชาการ ส่วนโรงเรียนหรือชุมชนให้เข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการกับปัญหาเหล่านั้นเอง ในส่วนของการวิจัยได้ใช้รูปแบบการศึกษาแบบผสมผสานทั้งเชิงปริมาณและคุณภาพ ซึ่งเริ่มต้นจากการศึกษาความชุกของปัจจัยเสี่ยง ระดับความรู้ ความเชื่อด้านสุขภาพ พฤติกรรมในการป้องกันโรค และการมีส่วนร่วมของชุมชนจากประชาชนทั่วไป จากนั้นศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับระดับความเสี่ยงโดยรวมต่อมะเร็งท่อน้ำดี และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการป้องกันโรคมะเร็งท่อน้ำดี ซึ่งเมื่อได้องค์ความรู้เหล่านั้นแล้ว ได้นำสาระสำคัญเสนอต่อตัวแทนชุมชนในที่ประชุมของชุมชนเพื่อกำหนดรูปแบบ/แผนงาน/โครงการในการป้องกันและควบคุมโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีต่อไป ซึ่งการศึกษาในครั้งนี้ได้แผนงานที่มีความเป็นไปได้สูงที่จะประสบความสำเร็จและยั่งยืนเนื่องจากมีการใช้บุคลากรและทรัพยากรภายในชุมชน