การระบาดของโรคไข้หวัดใหญ่ชนิด A(H3) ในวัดแห่งหนึ่ง จังหวัดอำนาจเจริญ เดือนตุลาคม 2560

บทคัดย่อ

เมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2560 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอำนาจเจริญได้รับแจ้งจากงานระบาดวิทยาโรงพยาบาล
หัวตะพานว่า พบการระบาดสงสัยไข้หวัดใหญ่ในกลุ่มพระภิกษุที่อุปสมบทโครงการบรรพชาอุปสมบทหมู่เพื่อบำเพ็ญกุศลถวายเป็นพระราชกุศลพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตรเนื่องในโอกาสวันถวายพระเพลิงพระบรมศพ จังหวัดอำนาจเจริญในวัดแห่งหนึ่ง จำนวน 6 ราย ดังนั้นทีมเฝ้าระวังสอบสวนเคลื่อนที่เร็ว จังหวัดอำนาจเจริญ จึงออกสอบสวนโรคเพื่อค้นหาสาเหตุของการระบาดและดำเนินการควบคุมป้องกันโรค ในวันที่ 20-31 ตุลาคม 2560 โดยค้นหาผู้ป่วยเพิ่มเติมซึ่งมีนิยามผู้ป่วยสงสัยไข้หวัดใหญ่ คือ ผู้ที่มีอาการไข้ ร่วมกับอาการดังต่อไปนี้ 2 อาการ คือ ไอ เจ็บคอ มีน้ำมูก มีเสมหะ ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย เยื่อบุตาอักเสบ หอบเหนื่อย อาเจียนและปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ ตั้งแต่วันที่ 1-31 ตุลาคม 2560 และผู้ป่วยยืนยัน คือ ผู้ป่วยสงสัยที่มีผลการตรวจ RT-PCR ให้ผลบวกต่อไวรัสไข้หวัดใหญ่ และทำการศึกษาแบบ Retrospective cohort study เพื่อหาความสัมพันธ์ของปัจจัยเสี่ยงรวมทั้งให้มาตรการป้องกันควบคุมโรค ผลการศึกษา พบผู้ที่มีอาการเข้าได้กับนิยามผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่ทั้งหมด 82 ราย จากพระภิกษุที่บวชในโครงการทั้งหมด 175 รูป คิดเป็นอัตราป่วย ร้อยละ 46.86 ผู้ป่วยเป็นเพศชายทั้งหมด ค่ามัธยฐานของอายุผู้ป่วย คือ 50 ปี (พิสัย 20-77 ปี) อาการที่พบมากที่สุด ได้แก่ ไข้ 100% รองลงมาได้แก่ ไอ 85.54% เจ็บคอ 73.49% น้ำมูก 60.24% ปวดศีรษะ 28.92% มีเสมหะ 14.46% ผู้ป่วยรายแรกเริ่มป่วยในวันที่ 9 ตุลาคม 2560 ระหว่างป่วยไปขอรับใบรับรองแพทย์เพื่อประกอบการบรรพชาอุปสมบทในโครงการบรรพชาอุปสมบทหมู่เพื่อบำเพ็ญกุศลถวายเป็นพระราชกุศลฯ โดยไม่ได้บอกประวัติการป่วยให้เจ้าหน้าที่สาธารณสุขได้รับทราบและเข้าร่วมกิจกรรมตั้งแต่วันที่ 13 ตุลาคม 2560 หลังจากนั้นก็มีผู้ป่วยเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ โดยมีผู้ป่วยสูงที่สุดในวันที่ 19 ตุลาคม 2560 ผู้ป่วยรายสุดท้ายเริ่มป่วยวันที่ 24 ตุลาคม 2560 เก็บตัวอย่าง Nasopharyngeal Swab จำนวน 4 ตัวอย่าง ส่งตรวจด้วยวิธี RT-PCR ที่ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 10 จำนวน 4 ตัวอย่าง ผลการศึกษา พบว่าปัจจัยเสี่ยงต่อการติดเชื้อไข้หวัดใหญ่ในวัด ได้แก่ พฤติกรรมการรับประทานอาหารร่วมกับผู้ป่วย (RR = 6.24, 95%CI 3.56-10.94) และพฤติกรรมสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ป่วย (RR = 4.91, 95%CI 1.31-6.59) และพฤติกรรมดื่มน้ำแก้วเดียวกับผู้อื่น (RR = 3.77, 95%CI 1.36-2.41) เป็นปัจจัยที่มีนัยสำคัญทางสถิติ มาตรการที่ใช้ คือจัดแยกที่พัก (จำวัด) กับกลุ่มพระภิกษุที่มีอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่ พร้อมทั้งจัดที่นั่งในการปฏิบัติธรรมห่างจากผู้ที่ไม่ป่วยและการรับประทานอาหาร (ฉัน) แยกต่างหากเก็บแก้วน้ำที่ใช้ร่วมกันบริเวณถังบริการน้ำดื่มในบริเวณวัดและในบริเวณที่พัก บริการหน้ากากอนามัย ให้สุขศึกษาเรื่องการล้างมือพร้อมทั้งจัดหาอ่างล้างมือในบริเวณใกล้ที่พักและได้ปรับปรุงสิ่งแวดล้อม บริเวณที่พักเรือนนอนของพระภิกษุ โดยการทำความสะอาดด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อโรค นำสิ่งของเครื่องใช้ออกผึ่งแดด เปิดหน้าต่างให้โล่งหลังจากดำเนินการควบคุมโรค พบว่าจำนวนผู้ป่วยลดลงอย่างรวดเร็ว พบผู้ป่วยรายสุดท้ายวันที่ 24 ตุลาคม 2560