กระบวนการพัฒนาชุมชนรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ ของชุมชน ตำบลยอดแกง อำเภอนามน จังหวัดกาฬสินธุ์
คำสำคัญ:
การพัฒนาชุมชนรอบรู้ด้านสุขภาพ, โรคพยาธิใบไม้ตับ, การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพบทคัดย่อ
การศึกษากระบวนการพัฒนาชุมชนรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับของชุมชน ตำบลยอดแกงอำเภอนามน จังหวัดกาฬสินธุ์ เพื่อศึกษาบริบทการดำเนินงานในการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ กระบวนการพัฒนาชุมชนรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ ผลการดำเนินงานและปัจจัยแห่งความสำเร็จ เป็นวิจัยเชิงปฏิบัติการ กลุ่มตัวอย่างจำนวน 263 คน คัดเลือกด้วยวิธีการคำนวณโดยใช้สูตรของ Daniel และคัดเลือกโดยใช้เกณฑ์การคัดเลือกกลุ่มเป้าหมาย เครื่องมือที่ใช้ในงานวิจัย คือ แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ การแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสูงสุด และค่าต่ำสุด และทดสอบความแตกต่างของค่าเฉลี่ย โดยใช้สถิติทดสอบ Paired t-test
ผลการวิจัย พบว่า ในงานวิจัยครั้งนี้มีทั้งหมด 9 ขั้นตอน ได้แก่ 1) วิเคราะห์บริบทของพื้นที่ และวิเคราะห์สถานการณ์โรคพยาธิใบไม้ตับของชุมชน 2) จัดทำแผนปฏิบัติการการพัฒนาชุมชนรอบรู้ด้านสุขภาพ 3) โครงการอบรมให้ความรู้เรื่องโรคพยาธิใบไม้ตับ 4) โครงการรณรงค์ป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ 5) โครงการสร้างความร่วมมือของภาคีเครือข่ายในการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในชุมชน 6) ติดตาม นิเทศงาน 7) สนับสนุนการดำเนินงาน 8) จัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ 9) ถอดบทเรียน จากการวิเคราะห์ข้อมูลด้านบทบาทหน้าที่ในการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในระดับดีเพิ่มขึ้นจาก 2.33 เป็น 2.45 (p-value = 0.02) ด้านความรู้เรื่องโรคพยาธิใบไม้ตับเพิ่มขึ้นจาก 14.98 เป็น 15.31 (p-value = 0.21) ด้านความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในระดับดีเพิ่มขึ้นจาก 2.22 เป็น 2.30 (p-value = 0.003) การมีส่วนร่วมในกระบวนการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในระดับดีเพิ่มขึ้นจาก 2.11 เป็น 2.34 (p-value = <0.001) และความพึงพอใจในการใช้มาตรการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในระดับมากจาก 2.49 เป็น 2.54 (p-value = 0.17) และได้ค้นพบนวัตกรรมใหม่ที่เกิดขึ้นในชุมชน คือ เพลงไม่กินปลาดิบ ใช้เปิดให้ความรู้ผ่านหอกระจายข่าวของชุมชน ซึ่งปัจจัยแห่งความสำเร็จในกระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้ คือ ความสามัคคีของคนในชุมชน, ความเป็นผู้นำ, การเชื่อมต่อระหว่างภาคีเครือข่าย
ผลจากการวิจัยชี้ให้เห็นว่าการเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมดำเนินงาน และหาแนวทางหรือจัดหาสื่อเพื่อให้เข้ากับพื้นที่ชุมชนเพื่อใช้ในป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ เป็นอีกแนวทางหนึ่งที่ส่งผลให้เกิดกระบวนการพัฒนาชุมชนรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับของชุมชน ดังนั้น กระบวนการดังกล่าวสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในพื้นที่อื่นๆ ต่อไปได้
เอกสารอ้างอิง
ขวัญเมือง แก้วดำเกิง. (2553). การสังเคราะห์องค์ความรู้เรื่อง ความแตกฉานด้านสุขภาพ. วารสารวิชาการ กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ, 6(23): 46-55.
ชะนวนทอง ธนสุกาญจน์ และลักขณา เติมศิริกุลชัย. (2552). การนำเสนอแนวคิดและประสบการณ์เรื่อง Health Literacy ความแตกฉานด้านสุขภาพ. กรุงเทพฯ : ภาควิชาสุขศึกษาและพฤติกรรมศาสตร์ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล.
นิศร ผานคำ. (2557). การพัฒนารูปแบบการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในระดับชุมชน ตําบลดู่น อําเภอจตุรพักตรพิมาน จังหวัดร้อยเอ็ด. มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
ภาคภูมิ สรรพวุธ. (2556). ผลของโปรแกรมการประยุกต์ใช้บุคคลต้นแบบร่วมกับการใช้สื่อหมอลำพื้นบ้านต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ ของกลุ่มเสี่ยงบ้านดอนเขือง ตำบลลุมพุก อำเภอคำเขื่อนแก้ว จังหวัดยโสธร. ยโสธร : สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดยโสธร.
รุจิรา ดวงสงค์ และคณะ. (2550). การพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพเพื่อการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับประชาชน อำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น. ขอนแก่น : มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
สาริณี สีทะโน. (2559). การพัฒนารูปแบบการดำเนินงานป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในชุมชนบ้านโพนยานาง ตำบลนา ใหญ่ อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์, 10(1): 62-72.
สำนักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2551). โรคพยาธิใบไม้ตับ. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข.
อรรถวิทย์ เนินชัด. (2559). การศึกษาวิเคราะห์แนวโน้ม วิเคราะห์พื้นที่เสี่ยง และการพยากรณ์ผู้ป่วย โรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี ในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์. กาฬสินธุ์: กลุ่มงานควบคุมโรค สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกาฬสินธุ์.
อัญชลี จันทรินทรากร. (2557). ความสัมพันธ์ระกว่างความฉลาดทางสุขภาพกับพฤติกรรมการป้องกันและ ควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.) ในเขตเทศบาลตำบล สวนหลวง อำเภอกระทุ่มแบน จังหวัดสมุทรสาคร. วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (สุขศึกษา) สาขาวิชาสุขศึกษา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
อายุวัฒน์ สุระเสียง. (2559). ผลการตรวจคัดกรองโรคพยาธิใบไม้ตับโดยการตรวจอุจจาระของประชาชน ตำบลยอดแกง อำเภอนามน จังหวัดกาฬสินธุ์. กาฬสินธุ์: โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลศรีพัฒนา.
Nutbeam, D. (2000). Health Literacy as a public health goal: a challenge for contemporary health education and communication strategies into health 21st century. Health Promotion International, 15(3), 259–267.
Nutbeam, D. (2008). Health Literacy and adolescents: a framework and agenda for future research. Heath Education Research, 23(5):840-7.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารวารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารนี้ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารฯ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรณ์จากบรรณาธิการวารสารนี้ก่อนเท่านั้น
