คุณภาพน้ำและสภาพสุขาภิบาลตู้กดน้ำดื่มของโรงเรียนมัธยมศึกษา เขตอำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา
คำสำคัญ:
คุณภาพน้ำ, ตู้กดน้ำดื่ม, สภาพสุขาภิบาลตู้น้ำดื่มบทคัดย่อ
การศึกษาเชิงสำรวจในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อวิเคราะห์คุณภาพน้ำดื่มและคุณภาพน้ำก่อนเข้าตู้กดน้ำดื่ม เทียบกับเกณฑ์คุณภาพน้ำดื่มของกรมอนามัย และ 2) เพื่อสำรวจสภาพสุขาภิบาลตู้กดน้ำดื่ม จำนวน 58 ตู้ และน้ำก่อนเข้าตู้กดน้ำดื่มจำนวน 12 ตัวอย่าง ในโรงเรียนระดับมัธยมศึกษา เขตอำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา โดยตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำด้านกายภาพ (ความขุ่น และความเป็นกรด-ด่าง) ด้านเคมี (ความกระด้าง ปริมาณเหล็ก ตะกั่ว และแคดเมียม) ด้านชีวภาพ (ปริมาณโคลิฟอร์มแบคทีเรีย) และประเมินสภาพสุขาภิบาลโดยใช้แบบสำรวจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ร้อยละ ค่าต่ำสุด และค่าสูงสุด
ผลการศึกษาพบว่า คุณภาพน้ำดื่มและน้ำก่อนเข้าตู้กดน้ำดื่ม ผ่านเกณฑ์มาตรฐานทางเคมีทุกพารามิเตอร์ ผ่านเกณฑ์มาตรฐานทางกายภาพ 1 พารามิเตอร์ ได้แก่ ความขุ่น ขณะที่ค่าความเป็นกรด-ด่าง ไม่ผ่านเกณฑ์มาตรฐาน ร้อยละ 84.48 (ในกรณีน้ำดื่ม) และร้อยละ 91.67 (ในกรณีน้ำก่อนเข้าตู้กดน้ำดื่ม) และตรวจพบโคลิฟอร์มแบคทีเรียเกินค่ามาตรฐาน ร้อยละ 5.17 (ในกรณีน้ำดื่ม) และร้อยละ 8.33 (ในกรณีน้ำก่อนเข้าตู้กดน้ำดื่ม) โดยสภาพสุขาภิบาลตู้กดน้ำดื่มในภาพรวมอยู่ในระดับดี ร้อยละ 93.1
จากผลการวิจัย แม้คุณภาพน้ำและสภาพสุขาภิบาลในภาพรวมจะผ่านเกณฑ์หรืออยู่ในเกณฑ์ดี แต่เนื่องด้วยคุณภาพของน้ำดื่มมีผลโดยตรงต่อสุขภาพ ดังนั้นการปรับปรุงคุณภาพน้ำดื่มทุกแหล่งให้ผ่านเกณฑ์มาตรฐานจึงมีความสำคัญ และจำเป็นมากสำหรับนักเรียน ซึ่งถือเป็นปัจจัยพื้นฐานที่ผู้บริหารโรงเรียนในสังกัดมัธยมศึกษาต้องดูแลอย่างต่อเนื่อง เพื่อการมีสุขภาพที่ดีและมีน้ำดื่มที่ได้มาตรฐานบริการให้กับนักเรียนต่อไป
เอกสารอ้างอิง
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. (2556). คู่มือการเฝ้าระวังน้ำดื่มในโรงเรียน. กรุงเทพมหานคร : สำนักสุขาภิบาลอาหารและน้ำ กรมอนามัย.
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. (2563). ประกาศกรมอนามัยเรื่องเกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ พ.ศ. 2563. ค้นเมื่อ 9 ธันวาคม 2563, จาก http://foodsan.anamai.moph.go.th/more_news.php?cid=59&filename=EHA_Download.
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. (2563). ประกาศกรมอนามัยเรื่องเกณฑ์เสนอแนะคุณภาพน้ำบริโภคเพื่อการเฝ้าระวัง กรมอนามัย
พ.ศ. 2563. ค้นเมื่อ 9 ธันวาคม 2563, จาก http://foodsan.anamai.moph.go.th/more_news.php?cid=59&filename=EHA_Download.
กลุ่มวิจัยและพัฒนาคุณภาพน้ำบริโภค กรมอนามัย. (2556). คู่มือปฏิบัติตู้น้ำดื่มหยอดเหรียญ การประกอบกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ.2535. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.
กองอาหาร สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. บันทึกการตรวจสถานที่ผลิตน้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท (GMP). ค้นเมื่อ 13 กรกฎาคม 2563, จาก https://www.fda.moph.go.th/sites/food/Unit/2-%E0%B8%95%E0%B8%AA.3(50).pdf.
การประปานครหลวง. (2564). มาตรฐานด้านน้ำในประเทศไทย. ค้นเมื่อ 8 เมษายน 2564, จาก https://web.mwa.co.th/more_news.php?cid=1491.
เบญจวรรณ นิลวงค์, สุนิศา เม๊าะสนิ และอาซีซ๊ะห์ ดอเลาะ. (2016). การพัฒนาวิธีวิเคราะห์โลหะหนักในน้ำดื่มของโรงเรียนในเขตจังหวัดนครศรีธรรมราช ด้วยอุปกรณ์ของไหลจุลภาคบนกระดาษ. วารสารวิชชา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช. 35(1), 1-12.
ประสบชัย พสุนนท์. (2558). การประเมินความเชื่อมั่นระหว่างผู้ประเมินโดยใช้สถิติแคปปา. วารสารวิชาการศิลปศาสตร์ประยุกต์. 8(1), 2-19.
นัยนา หาญวโรดม และพนมพันธ์ จันทร์สูง. (2560). การพัฒนาคุณภาพน้ำประปาในโรงพยาบาลในสังกัดกระทรวงสาธารณสุข. ค้นเมื่อ 9 สิงหาคม 2563, จาก http://foodsan.anamai.moph.go.th/more_news.php?cid=62&filename=Research_2018.
ปิยวรรณ เนื่องมัจฉา, โสภนา วงศ์ทอง, พงศธร ปานทอง และนพมาศ จงสวัสดิ์วัฒนา. (2018). การศึกษาคุณภาพน้ำดื่มจากจุดบริการน้ำดื่ม ภายในมหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช. วารสารวิชชา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช. 37(1), 25-37.
รชยา กุลดารมย์ และมาศไม้ ประเสริฐ. (2020). คุณภาพน้ำดื่มในโรงเรียนประถมศึกษาในเขตลาดกระบังคลองสามวา และเขตหนองจอก กรุงเทพมหานคร. วารสารสุทธิปริทัศน์. 34(111), 126-134.
ลดาพรรณ์ แสงคล้าย, กัญญา พุกสุ่น, ปิยมาศ แจ่มศรี, กรุณา ตีรสมิทธ์ และกรรณิกา จิตติยศรา. การประเมินความเสี่ยงของน้ำดื่มตู้หยอดเหรียญในเขตภาคกลางและการสนับสนุนการกำหนดมาตรฐานควบคุมคุณภาพ. วารสารกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์. 57(1), 22-36.
วริศรา ปีอาทิตย์ และอลงกรณ์ วงศ์หมั่น. (2557). คุณภาพน้ำดื่มจากเครื่องผลิตน้ำดื่มหยอดเหรียญ. การศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง วท.บ. ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยนเรศวร.
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. (2562). โครงการสำรวจคุณภาพน้ำดื่มจากตู้น้ำดื่มหยอดเหรียญอัตโนมัติ ในกรุงเทพมหานคร พ. ศ. 2561. ค้นเมื่อ 9 สิงหาคม 2563, จาก https://infocenter.nationalhealth.or.th/node/27600.
สำนักส่งเสริมสุขภาพ สำนักสุขาภิบาลอาหารและน้ำ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. (2556). การจัดการน้ำบริโภคในโรงเรียน. กรุงเทพมหานคร : ศูนย์สื่อและสิ่งพิมพ์แก้วเจ้าจอม.
สุธีร์ ก่อบุญขวัญ, โกมล เทโหปการ และจิรพล บุญยัง. (2017). การสร้างและหาประสิทธิภาพเครื่องจ่ายคลอรีนจากปริมาณน้ำ. วารสารวิจัยและนวัตกรรมการอาชีวศึกษา, 1(2), 80-93.
สุธีรา ศรีสุข และภารดี พละไชย. (2559). คุณภาพทางจุลินทรีย์ของน้ำบริโภค จากตู้น้ำดื่มกดหยอดเหรียญอัตโนมัติในเขตเทศบาลนครยะลา. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย. 8(2), 277-288.
Akram, S., & Rehman, F. (2018). Hardness in drinking-water, its sources, its effects on humans and its household treatment. J Chem Appl. 4(1), 1-4.
Best, John W. (1977). Research is Evaluation. 3rd ed. United States : N. J. Prentice Hall.
Parson, T. R., Maita, Y., & Lalli, C. M. (1989). A Manual of Chemical and Biological Methods for Seawater Analysis. 3th ed. England: Pergamon Press.
Wasana, H. M., Perera, G. D., Gunawardena, P. D. S., Fernando, P. S., & Bandara, J. (2017). WHO water quality standards Vs Synergic effect (s) of fluoride, heavy metals and hardness in drinking water on kidney tissues. Scientific Reports, 7(1), 1-6.
World Health Organization (WHO). (2011). Guidelines for drinking-water quality. 4th ed. Geneva : WHO press.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารวารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารนี้ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารฯ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรณ์จากบรรณาธิการวารสารนี้ก่อนเท่านั้น
