รูปแบบการจัดการมูลฝอยอินทรีย์แบบมีส่วนร่วมของชุมชน เขตตำบลโนนเต็ง อำเภอคง จังหวัดนครราชสีมา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบการจัดการมูลฝอยอินทรีย์แบบมีส่วนร่วมของชุมชน ตำบลโนนเต็ง อำเภอคง จังหวัดนครราชสีมา การวิจัยแบ่งออกเป็น 1) การศึกษาบริบทและสภาพปัญหาในการจัดการมูลฝอยอินทรีย์ 2) พัฒนารูปแบบการจัดการมูลฝอยอินทรีย์แบบมีส่วนร่วมของชุมชน และ 3) ประเมินผลลัพธ์และปัจจัยแห่งความสำเร็จ กลุ่มเป้าหมายเป็นแกนนำครัวเรือน จำนวน 305 คน ได้มาจากการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน (Multi-stage Random sampling) และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในการจัดการมูลฝอยอินทรีย์ คัดเลือกแบบเจาะจง (Purposive Sampling) จำนวน 40 คน เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ แบบสังเกตพฤติกรรม สถิติที่ใช้วิเคราะห์ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (SD) และ paired t-test.

                ผลการวิจัย พบว่า การจัดการมูลฝอยอินทรีย์ในครัวเรือนมีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น โดยมีค่าคะแนนเฉลี่ยความรู้ (9.33±0.95) ทัศนคติ (2.91±0.20) การปฏิบัติ (2.68±0.18) และการมีส่วนร่วม (2.68±0.26) เพิ่มขึ้นซึ่งแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P – value<0.001) การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม จัดกิจกรรมได้แก่ การประชุมเชิงปฏิบัติการการจัดการมูลฝอยอินทรีย์ในครัวเรือน โครงการรณรงค์ให้ความรู้การจัดการมูลฝอยในครัวเรือน โครงการรณรงค์การจัดทำถังขยะเปียกในครัวเรือน โครงการหมู่บ้านสะอาด กระบวนการพัฒนาครั้งนี้ ส่งผลให้ปริมาณมูลฝอยอินทรีย์ มีปริมาณลดลง (7.02±3.72)
ซึ่งแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P – value<0.001)

                สรุปผลการศึกษาครั้งนี้ ชี้ให้เห็นว่าแนวทางการสร้างการมีส่วนร่วมในการจัดการมูลฝอยอินทรีย์ในชุมชน จะต้องมีเป้าหมายเป็นหนึ่งเดียวในการร่วมกันวางแผน ร่วมกันปฏิบัติ ร่วมกันรับผลประโยชน์และร่วมกันติดตามประเมินผล ตามวิถีแห่งบริบทชุมชน เพื่อสร้างและการพัฒนาสิ่งแวดล้อมให้น่าอยู่และยั่งยืนต่อไป