ปัจจัยทำนายความร่วมมือในการใช้ยาวัณโรคในผู้ป่วยวัณโรคปอด ในจังหวัดร้อยเอ็ด

เกรียงไกร  มณีเนตร; กุลชญา  ลอยหา; สุภาพร  ใจการุณ

ผู้แต่ง

เกรียงไกร มณีเนตร หลักสูตรสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
กุลชญา ลอยหา คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
สุภาพร ใจการุณ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี

คำสำคัญ:

ความร่วมมือในการใช้ยาวัณโรค, ผู้ป่วยวัณโรคปอด, การบริการสุขภาพในชุมชน

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบตัดขวางครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความร่วมมือในการใช้ยาวัณโรคในผู้ป่วยวัณโรคปอด ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างอายุ ระยะเวลาที่เจ็บป่วย ความรู้เกี่ยวกับวัณโรคปอด อาการ ความกลัว การรับรู้เกี่ยวกับความเจ็บป่วย การรับรู้ความเสี่ยงและความรุนแรงของวัณโรคปอด การรับรู้ประโยชน์ในการรับประทานยา การรับรู้อุปสรรคในการรับประทานยา และการสนับสนุนทางสังคม และศึกษาความร่วมมือในการใช้ยาวัณโรคในผู้ป่วยวัณโรคปอดในจังหวัดร้อยเอ็ด ที่ได้รับการรักษาด้วยระบบยามาตรฐานในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล จำนวน 168 คน ด้วยวิธีการสุ่มอย่างง่าย ใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการวิจัย วิเคราะห์ข้อมูลโดยการใช้สถิติเชิงพรรณนา ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน
ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีความร่วมมือในการใช้ยาวัณโรคอยู่ในระดับปานกลางมีคะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 18.79 (S.D. = 1.03) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความร่วมมือในการใช้ยาวัณโรคในผู้ป่วยวัณโรคปอด ได้แก่ ความกลัว อาการ การรับรู้ความเสี่ยงและความรุนแรงของวัณโรคปอด และการรับรู้ประโยชน์ในการรับประทานยา มีความสัมพันธ์ทางบวกกับความร่วมมือในการใช้ยาวัณโรคในผู้ป่วยวัณโรคปอดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 โดยมีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เท่ากับ 0.461,0.435, 0.225 และ 0.206 ตามลำดับ โดยสามารถร่วมกันทำนายความร่วมมือในการใช้ยาวัณโรคของกลุ่มตัวอย่างผู้ป่วยวัณโรคปอดได้ร้อยละ 31.73

เอกสารอ้างอิง

กองวัณโรค กรมควบคุมโรค. (2564). แนวทางการควบคุมวัณโรคประเทศไทย พ.ศ. 2564 (พิมพ์ครั้งที่ 2). สำนักพิมพ์อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์.

จีราวัฒน์ แก้ววินัด. (2561). ปัจจัยที่มีผลต่อการเสียชีวิตของผู้ป่วยวัณโรคปอดชนิดเสมหะพบเชื้อที่เข้ารับการรักษาแบบผู้ป่วยใน. วารสารการแพทย์ โรงพยาบาลศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์, 33(3), 195–208.

ชมพูนุท พัฒนจักร. (2562). ความร่วมมือในการใช้ยาของผู้ป่วยสูงอายุโรคเรื้อรังในเขตพื้นที่บริการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลลาดพัฒนา อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม, 16(3), 13–22.

นันทพร เชยชัยภูมิ, & นรลักขณ์ เอื้อกิจ. (2555). ปัจจัยทำนายความร่วมมือในการรับประทานยาของผู้ป่วยวัณโรคปอดรักษาซ้ำ. วารสารพยาบาลตำรวจ, 4(2).

บังอร ขัตติ. (2556). ปัจจัยที่มีผลต่อการเสียชีวิตในผู้ป่วยวัณโรคปอดระหว่างรักษา อำเภอน้ำปาด จังหวัดอุตรดิตถ์. วารสารวิชาการป้องกันควบคุมโรค สคร.9 พิษณุโลก, 1(1), 79–91.

พิมาน ธีระรัตนสุนทร, และคณะ. (2564). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยวัณโรคปอดรายใหม่ โรงพยาบาลท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารสาธารณสุขและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 4(2), 138–147.

พิมพ์มาดา พชรปกรณ์ศิลป์. (2564). ผลของโปรแกรมติดตามอาการทางโทรศัพท์ต่อความสม่ำเสมอในการรับประทานยาของผู้มีปัญหาสุขภาพจิต. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์มหาวิทยาลัยบูรพา, 29(2), (เม.ย. - มิ.ย.).

ยุทธิชัย เกษตรเจริญ. (2543). DOTS เป็นทางออกที่ดีที่สุดของการแก้ปัญหาวัณโรคของประเทศไทย. วารสารวัณโรคและโรคทรวงอก, 21(2), 53–56.

ยุทธิชัย เกษตรเจริญ. (2551). หลายๆ มุมมองเกี่ยวกับ DOTS. วารสารวัณโรค โรคทรวงอกและเวชบำบัดวิกฤต, 29(2), 75–82.

สุธิดา แสงดี, วรากมล วังหอม, อนุชา ไทยวงษ์, กำทร ดานา, สายวลุน จันทคาม, & สุคนธ์ทิพย์ ปัตติทานัง. (2567). [ชื่อบทความไม่ระบุ]. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์, 16(1), 26–41.

อรทัย ศรีทองธรรม, อุบลศรี ทาบุดดา, ชุติมา ผลานันท์, อมรรัตน์ จงตระการสมบัติ, & ศิริวรรณ อุทธา. (2560). ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการขาดยาและการรักษาล้มเหลวในผู้ป่วยวัณโรคดื้อยาในพื้นที่สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 26(2), S289–S298.

Chimeh, R. A., Gafar, F., Pradipta, I. S., Akkerman, O. W., Hak, E., Alffenaar, J. W., & Van Boven, J. F. M. (2020). Clinical and economic impact of medication non-adherence in drug-susceptible tuberculosis: A systematic review. The International Journal of Tuberculosis and Lung Disease, 24(8), 811–819.

Choowong, J., Tillgren, P., & Söderbäck, M. (2017). Thai people living with tuberculosis and how they adhere to treatment: A grounded theory study. Nursing & Health Sciences, 19(4), 436–443.

Jingbo, J. I. A., Yi, R. E. N., Lijun, H. U. A. N. G., Hong, L. I., Chao, W. A. N. G., Yuqing, C. H. E. N., & Yi, X. I. E. (2021). Analysis of the status quo and influencing factors of pulmonary tuberculosis patients’ fear of disease recurrence based on the social support theory. Tianjin Journal of Nursing, 29(4), 379.

Lewin, K. C. (1951). Field theory in social science. Harper & Row.

Megerso, A., Deyessa, N., Jarso, G., & Worku, A. (2020). Lived experiences of tuberculosis patients and their implications for early tuberculosis case identification and management in a pastoralist community setting: A qualitative study in Ethiopia's Borena zone, Oromia region. BMC Health Services Research, 20, 1–9.

Uygur, O. F., & Uygur, H. (2021). Association of post-COVID-19 fatigue with mental health problems and sociodemographic risk factors. Fatigue: Biomedicine, Health & Behavior, 9(4), 196–208.

World Health Organization. (2023). Global tuberculosis report 2023. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/373828/9789240083851-eng.pdf?sequence=1