ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการใช้ผลิตภัณฑ์สุขภาพ เพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวาน อำเภอเมือง จังหวัดพัทลุง
คำสำคัญ:
ผลิตภัณฑ์สุขภาพ, ผู้ป่วยโรคเบาหวาน, พฤติกรรมการแสวงหาสุขภาพบทคัดย่อ
การศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการใช้ผลิตภัณฑ์สุขภาพเพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวาน เขตอำเภอเมือง จังหวัดพัทลุง กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยเบาหวาน จำนวน 390 คน ปีงบประมาณ 2567 ใช้แบบสอบถามที่พัฒนาขึ้นโดยผู้วิจัย มีค่าดัชนีความตรงเชิงเนื้อหา (IOC) ระหว่าง 0.67–1.00 และค่าความเชื่อมั่น (Cronbach’s alpha) เท่ากับ 0.83 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการถดถอยโลจิสติกพหุคูณ
ผลการศึกษาพบว่า ผู้ป่วยเบาหวานมีความชุกของการใช้ผลิตภัณฑ์สุขภาพอยู่ที่ร้อยละ 8.7 ผลิตภัณฑ์ที่ใช้มากที่สุดคือผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (ร้อยละ 50.0) และยาสมุนไพร (ร้อยละ 23.5) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการใช้ผลิตภัณฑ์สุขภาพอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ การไม่มีโรคร่วม (ORAdj.=2.93, 95%CI=1.13-7.57, p-value=0.027) ระดับค่า HbA1c ที่สูงขึ้น (ORAdj.=1.31, 95%CI=1.03-1.66, p-value=0.026) การได้รับคำแนะนำจากสมาชิกในครอบครัว (ORAdj.=2.78, 95%CI=1.30-5.95, p-value=0.009) การตระหนักรู้ในปัญหาสุขภาพระดับสูง (ORAdj.=2.61, 95%CI=1.08-6.25, p-value=0.032) และแรงสนับสนุนจากครอบครัวและชุมชนระดับสูง (ORAdj. =2.44, 95%CI=1.04-7.70, p-value=0.040)
ดังนั้น ควรส่งเสริมให้ผู้ป่วยเบาหวานมีความตระหนักรู้ด้านสุขภาพ และได้รับการสนับสนุนจากครอบครัวและชุมชนอย่างเหมาะสม เพื่อให้สามารถตัดสินใจใช้ผลิตภัณฑ์สุขภาพได้อย่างปลอดภัย ควบคู่ไปกับการรักษาทางการแพทย์ โดยเฉพาะในกลุ่มที่ควบคุมระดับน้ำตาลได้ไม่ดีและไม่มีโรคร่วม ซึ่งจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด
เอกสารอ้างอิง
Al-Eidi, S., Alghamdi, A., Hassali, M. A., Alrasheedy, A., Alowfi, B., Almutairi, M., & Alhossan, A. (2017). Use of herbal medicines among patients attending primary health care centers in the Eastern Region, Saudi Arabia. Complementary Therapies in Clinical Practice, 27, 13–18. https://doi.org/10.1016/j.ctcp.2017.03.002
AlJadani, R., Bahari, M. B., Hassali, M. A., & Saleem, F. (2021). Association between health literacy and self-care behavior among patients with type 2 diabetes mellitus: A cross-sectional study. Primary Health Care Research & Development, 22, e33. https://doi.org/10.1017/S1463423621000317
Department of Disease Control, Ministry of Public Health. (2023). Annual report 2023. https://ddc.moph.go.th
Foley, L., Francis, O., & Grey, C. (2020). Health literacy, self-efficacy, and health behavior: A UK-based study of patients with chronic conditions. Patient Education and Counseling, 103(4), 746–752. https://doi.org/10.1016/j.pec.2019.10.021
Food and Drug Administration, Ministry of Public Health. (2019). Survey report on knowledge and consumption behaviors of health products among the population in 25 provinces. https://www.fda.moph.go.th
Harris, P. E., Cooper, K. L., Relton, C., & Thomas, K. J. (2012). Prevalence of complementary and alternative medicine (CAM) use by the general population: A systematic review and update. International Journal of Clinical Practice, 66(10), 924–939. https://doi.org/10.1111/j.1742-1241.2012.02945.x
Hashempur, M. H., Heydari, M., Mosavat, S. H., Heydari, S. T., & Shams, M. (2015). Complementary and alternative medicine use in Iranian patients with diabetes mellitus. Journal of Integrative Medicine, 13(5), 319–325. https://doi.org/10.1016/S2095-4964(15)60196-0
International Diabetes Federation. (2021). IDF diabetes atlas (10th ed.). https://diabetesatlas.org
Kennedy, J., Wang, C. C., & Wu, C. H. (2008). Patient disclosure about herb and supplement use among adults in the US. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 5(4), 451–456. https://doi.org/10.1093/ecam/nem045
Kengganpanich, T., et al. (2015). Factors associated with herbal consumption behavior for glycemic control among patients with type 2 diabetes mellitus. Journal of Boromarajonani College of Nursing, Bangkok, 31(1), 13–25.
Lee, E. H., Kim, C. J., & Song, R. (2018). Impact of health literacy on health-related quality of life among Korean adults with diabetes: Mediating effects of self-care activities. Health and Quality of Life Outcomes, 16, 1–8. https://doi.org/10.1186/s12955-018-0883-4
Mahomoodally, M. F. (2013). Traditional medicines in Africa: An appraisal of ten potent African medicinal plants. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2013, 617459. https://doi.org/10.1155/2013/617459
Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promotion International, 15(3), 259–267. https://doi.org/10.1093/heapro/15.3.259
Phatthalung Provincial Public Health Office. (2024). Health Data Center (HDC) provincial database system. https://plg.hdc.moph.go.th
Pholpimai, S., & Panomai, N. (2018). Prevalence of dietary supplement consumption among elderly members of the elderly club at Maharat Nakhon Ratchasima Hospital, Nakhon Ratchasima Province. Sakon Nakhon Hospital Journal, 21(2), 174–185.
Prasopthum, A., Insawek, T., & Pouyfung, P. (2022). Herbal medicine use in Thai patients with type 2 diabetes mellitus and its association with glycemic control: A cross-sectional evaluation. Heliyon, 8, e10790. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2022.e10790
Sajjapong, W., & Oupootinun, S. (2024). Decision-making processes in purchasing herbal medicines and foods with medicinal claims among patients with chronic diseases in Borabue District, Maha Sarakham Province. Thai Journal of Pharmacy, 16(2), 357–369.
Wayne, W. D. (1995). Biostatistics: A foundation for analysis in the health sciences (6th ed.). John Wiley & Sons.
World Health Organization. (2023). Health seeking behavior and universal health coverage. https://www.who.int
World Health Organization. (2024). Diabetes. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes
Yildirim, G., & Rashidi, M. (2022). The effect of herbal product use on BMI and HbA1c in patients with diabetes. Istanbul Gelisim University Journal of Health. https://www.researchgate.net/publication/366819362
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารวารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารนี้ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารฯ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรณ์จากบรรณาธิการวารสารนี้ก่อนเท่านั้น
