ปัจจัยทำนายความรอบรู้ทางสุขภาพของผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูง ที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้ ในชุมชนนาเคียน จังหวัดนครศรีธรรมราช
คำสำคัญ:
ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, ผู้สูงอายุ, ความดันโลหิตสูงบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับแรงสนับสนุนทางสังคม การรับรู้ความรุนแรงของโรค การตระหนักรู้ตนเอง ความรอบรู้ทางสุขภาพ และวิเคราะห์ปัจจัยที่ทำนายความรอบรู้ทางสุขภาพของผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมระดับความดันโลหิตไม่ได้ กลุ่มตัวอย่าง 138 คน ได้จากการสุ่มแบบง่าย ใช้แบบสอบถามในการเก็บรวบรวมข้อมูล มีค่าความตรงเชิงเนื้อหา 0.67-1.00 และค่าความเชื่อมั่น ด้านแรงสนับสนุนทางสังคมเท่ากับ 0.86 การรับรู้ความรุนแรงของโรคเท่ากับ 0.83 การตระหนักรู้ในตนเอง 0.84 ความรอบรู้สุขภาพเท่ากับ 0.91 และรวมทั้งฉบับเท่ากับ 0.91 เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถาม ระหว่างเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2568 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการถดถอยพหุคูณแบบลำดับย้อนกลับ
ผลการวิจัยพบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (61.59%) อายุเฉลี่ย 72.48 ปี (SD=6.84) ระยะเวลาที่ป่วยเป็นโรคความดันโลหิตสูงเฉลี่ย 14.13 ปี (SD = 4.19) แรงสนับสนุนทางสังคมอยู่ในระดับสูง ( = 2.23, SD = 0.22) การรับรู้ความรุนแรงของโรคอยู่ในระดับมาก ( = 2.50, SD = 0.22) การตระหนักรู้ตนเองอยู่ในระดับมาก ( = 3.24, SD = 0.38) และความรอบรู้ทางสุขภาพอยู่ในระดับดีร้อยละ 93.48 ผลการวิเคราะห์ถดถอยพบว่า อายุ (β = –0.809, p < .001) ระยะเวลาที่ป่วย (β = 0.395, p < .001) และการรับรู้ความรุนแรงของโรค (β = 0.236, p < .01) สามารถทำนายความรอบรู้ทางสุขภาพได้ ร้อยละ 31.8 (Adj. R2 = 0.318, p <0.001)
สรุปได้ว่า ความรอบรู้ทางสุขภาพของผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูงที่ไม่สามารถควบคุมระดับความดันโลหิตได้ ได้รับอิทธิพลจากอายุ ระยะเวลาการเจ็บป่วย และการรับรู้ความรุนแรงของโรค ดังนั้น การพัฒนาความรอบรู้ทางสุขภาพจึงไม่ควรมุ่งเน้นเพียงการส่งเสริมด้านความรู้เท่านั้น แต่ควรดำเนินควบคู่กับการเสริมสร้างทักษะในการเข้าถึง ทำความเข้าใจ ประเมิน และนำข้อมูลสุขภาพไปใช้ในการตัดสินใจดูแลตนเอง รวมถึงการจัดระบบการสื่อสารสุขภาพที่เหมาะสมกับช่วงวัยและบริบทของผู้สูงอายุ เพื่อสนับสนุนการจัดการโรคและการควบคุมความดันโลหิตอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
Aekplakorn, W., Chariyalertsak, S., Kessomboon, P., Assanangkornchai , S., Taneepanichsku, S., Goldstein, A.,
Cazabon, D., Neelapaichit, N., & Aimiosior, O. (2024). Trends in hypertension prevalence, awareness, treatment, and control in the Thai population, 2004 to 2020. BMC Public Health, 24(1),1-9. https://doi.org/10.1186/s12889-024-20643-1
Best, J. W. (1977). Research in education (3rd ed.). Prentice-Hall.
Bloom, B. S. (1971). Mastery learning: Theory and practice. Holt, Rinehart and Winston.
Boonsatean, W., & Reantippayasakun, O. (2020). Health Literacy: Situation and impacts on health status of the older adults. APHEIT Journal of Nursing and Health, 2(1), 1–19. (in Thai)
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
Dalima, S., Chinnawong, T., & Thaniwatthananon, P. (2019). Factors Related to Treatment Adherence in Older Persons With Hypertension. Songklanagarind Journal of Nursing, 39(3), 51–66.
Health Data Center. (2024). Population by sex and age group per year. Ministry of Public Health, Thailand. https://hdc.moph.go.th/nst/public/standard-report-detail/710884bc8d16f755073cf194970b064a
House, J. S. (1981). Work, stress, and social support. Addison-Wesley.
Jarupisitpaiboon, C., Triyawong, D., Pesungnoen, A., Thajang, S., Suksumak, G., & Premmasawat, N. (2525). Self-Management Experiences of Hypertensive Patients with Uncontrolled Blood Pressurein the Community. Journal of Health and Nursing Education, 31(1), 182-199.
Kiatchujaroen, N. (2024). Health literacy and health behavior of hypertension patientsin Donmanora subdistrict, Bangkhonthi district, Samutsongkram province. Nursing, Health, and Public Health Journal, 3(2), 1-16.
Knowles, M. S., Holton, E. F., III, & Swanson, R. A. (2005). The adult learner: The definitive classic in adult education and human resource development (6th ed.). Elsevier.
Lorig, K. (2003). Self-management education: Key concepts. Medical Care, 41(6), III3–III12. https://doi.org/10.1097/01.MLR.0000076012.61384.6F
Mohammed, A., & Balat, M. (2023). Perceived severity and health literacy among older adults with chronic diseases. Journal of Aging and Health, 35(4), 455–470. https://doi.org/10.1177/08982643221134567
National Health Commission Office of Thailand. (2024). Resolution of the 11th National Health Assembly: Health literacy for the prevention of non-communicable diseases. National Health Commission Office of Thailand.
Nuntakamol, J., Markmee. P., & Saengoen. S. (2022). Health Literacy Factors Influencing on Hypertension Preventive
Behaviors Among Risk Group with Hypertension in Tha Chai Subdistrict, Si Satchanalai District, Sukhothai Province. Science and Technology Northern Journal, 3(3), 18-37.
Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promotion International, 15(3), 259–267.https://doi.org/10.1093/heapro/15.3.259
Phuhongsai, S., Janpol, K., Faikaow, A., & Chanahan, P. (2023). Result of Developing Desired Health Literacy of the Elderly in Elderly Clubs: Health Area Region 7. Journal of Nursing and Health Sciences, Nakhon Phanom University, 1(2), 52-62.
Phromjuang, K., Saeio, K., & Chanto, S. (2021). Factor predicting on health-promoting behaviors among elders with Hypertension disease. Thai Journal of Cardio-Thoracic Nursing, 32(2), 233-246.
Rattanachankorn, K., Thanapatthiwaku, P., & Rattanachankorn, K. (2023). Development of Health Literacy among the Older Adults for Good Quality of Life. Journal of Nursing Science Christian University of Thailand, 10(1),85-97.
Rosenstock, I. M., Strecher, V. J., & Becker, M. H. (1988). Social learning theory and the Health Belief Model.Health Education Quarterly, 15(2), 175–183. https://doi.org/10.1177/109019818801500203
Tiparat, W., Suwanweala, S., & Wauters, Y. (2020). Factors Predicting Health Literacy of Older People with Hypertension and Co-morbidity in Trang Province. The Southern College Network Journal of Nursing and Public Health, 7(2), 26-38.
World Health Organization. (2023). Hypertension. Retrieved July 17, 2025, from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hypertension
World Health Organization. (2024). Health literacy. Retrieved August 15, 2025, from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/health-literacy
World Health Organization. (2025). Hypertension Updated. Retrieved August 15, 2025, from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hypertension
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารวารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารนี้ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารฯ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรณ์จากบรรณาธิการวารสารนี้ก่อนเท่านั้น
