ผลของโปรแกรมการอดบุหรี่ด้วยการแพทย์แผนไทยในโรงพยาบาลอุดรธานี
คำสำคัญ:
โปรแกรมเลิกบุหรี่, ชาชงหญ้าดอกขาว, การสนทนาเพื่อสร้างแรงจูงใจบทคัดย่อ
โรงพยาบาลอุดรธานีมีคลินิกอดบุหรี่ ภายใต้การดูแลของคลินิกการแพทย์แผนไทยเป็นหลัก ผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นผู้ป่วยที่ได้รับการส่งตัวมาปรึกษาต่อจากคลินิกโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง คลินิกการแพทย์แผนไทยให้การรักษาการอดบุหรี่ด้วยการสนทนาเพื่อสร้างแรงจูงใจ ร่วมกับการใช้สมุนไพรชาชงหญ้าดอกขาว สมุนไพรอื่นๆ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการรักษาและลดอัตราการกลับไปสูบซ้ำ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อทราบผลของโปรแกรมอดบุหรี่ด้วยการสนทนาเพื่อสร้างแรงจูงใจ ร่วมกับการใช้สมุนไพรไทยในการลดการสูบบุหรี่ในผู้ป่วยคลินิกอดบุหรี่ เป็นการศึกษาเชิงพรรณาย้อนหลังโดยใช้ข้อมูลจากเวชระเบียนในผู้ป่วยที่เข้ารับบริการคลินิกอดบุหรี่โดยแพทย์แผนไทยโรงพยาบาลอุดรธานี ในพ.ศ. 2567 จำนวน 55 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และร้อยละของความสำเร็จของการอดบุหรี่
ผลการศึกษา กลุ่มตัวอย่าง 55 คน ส่วนใหญ่เป็นเพศชาย ร้อยละ 94.5 อายุเฉลี่ย 51.1±11.5 ปี มีโรคประจำตัวเป็นเบาหวาน ร้อยละ 72.7 ได้รับการรักษาจากคลินิกอดบุหรี่ด้วยแพทย์แผนไทย โดยใช้วิธีสนทนาเพื่อสร้างแรงจูงใจทุกราย ได้รับชาชงหญ้าดอกขาวเพื่อลดความอยากบุหรี่ร่วมด้วยร้อยละ 81.8 ได้รับยาอมมะแว้งเพื่อบรรเทาอาการไอจากการสูบบุหรี่ ร้อยละ 56.4 ผลของโปรแกรมทำให้ผู้ป่วยสามารถเลิกบุหรี่ได้ร้อยละ 21.8, ผู้ที่เลิกไม่ได้แต่สูบลดลง พบมากถึงร้อยละ 61.8 แต่มีกลุ่มตัวอย่างที่ยังสูบเท่าเดิม ร้อยละ 16.4
สรุป โปรแกรมอดบุหรี่ด้วยการแพทย์แผนไทย ด้วยการสนทนาเพื่อสร้างแรงจูงใจช่วยให้ผู้สูบเกิดความตระหนักรู้และเข้าใจความรู้สึกอยากที่เกิดขึ้น ร่วมกับการใช้สมุนไพรชาชงหญ้าดอกขาวช่วยให้อยากบุหรี่ลดลง สามารถช่วยให้ลดการสูบ ร้อยละ 61.8 และเลิกสูบได้สำเร็จร้อยละ 21.8
เอกสารอ้างอิง
กองงานคณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ. Annual Report 2023 Office of Tobacco Products Control Committee [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 28 กุมภาพันธ์ 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1528320240129105408.pdf
วิชัย เอกพลากร. พฤติกรรมสุขภาพ. ใน: วิชัย เอกพลากร, บรรณาธิการ. รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562-2563. กรุงเทพฯ: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2564.
กระทรวงสาธารณสุข. กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. กองสุขศึกษา. การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการสูบบุหรี่สำหรับวัยทำงาน [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 28 กุมภาพันธ์ 2568]. เข้าถึงได้จาก:http://www.hed.hss.moph.go.th
สุทัศน์ รุ่งเรืองหิรัญญา, รณชัย คงสกนธ์. พิษภัยและการรักษาโรคติดบุหรี่: Toxicity & management of tobacco dependence. กรุงเทพฯ: สหประชาพานิชย์; 2552.
จุรีย์ อุสาหะ. การประเมินผลแผนยุทธศาสตร์การควบคุมยาสูบแห่งชาติ พ.ศ.2555-2557. ว.ควบคุมโรค 2559;42(2):151-161.
สุทัศน์ รุ่งเรืองหิรัญญา การบำบัดโรคเสพยาสูบ สำหรับผู้ป่วยที่ประสงค์จะเลิก. ใน: สุทัศน์ รุ่งเรืองหิรัญญา, สุรจิต สุนทรธรรม, บรรณาธิการ. แนวทางเวชปฏิบัติอิงหลักฐานสำหรับการบำบัดโรคเสพยาสูบในประเทศไทย ฉบับปรับปรุง พ.ศ.2555. กรุงเทพฯ: สหประชาพาณิชย์; 2555.
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. แพทย์แผนไทยชูสมุนไพร“หญ้าดอกขาว-มะนาว” ช่วยเลิกบุหรี่ [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 16 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.hfocus.org/content/2020/05/19460
คณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติ. ประกาศคณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติเรื่องบัญชียาหลัก
แห่งชาติ พ.ศ.2561. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 135, ตอนพิเศษ 230 ง (ลงวันที่ 19 กันยายน 2561).
Smart herb platform. หญ้าดอกขาว [Internet]. [cited 2025 May 25]. Available from: https://pharmoffice.kku.ac.th/iss/smhcontrol/herb/361
Supakit Wongwiwatthananukit, Preeda Benjanakaskul, ThanapatSongsak, Somporn Suwanamajo, Viroj Verachai. Efficacy of Vernonia Cinerea for Smoking cessation. J Health Res 2009;23(1):31-36.
อรลักษณา แพรัตกุล. องค์ประกอบทางเคมี และฤทธิ์ทางชีวภาพของหมอน้อยและแนวทางการพัฒนาตำรับเพื่อใช้ช่วยเลิกบุหรี่. ว.การแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก 2553;8(1):81-92.
WHO clinical treatment guideline for tobacco cessation in adults [Internet]. [cited 2025 May 25]. Available from: https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/377825/9789240096431-eng.pdf?sequence=4
Miller, W.R., Rollnick, S. Motivational Interviewing: Helping people to change. 3rd ed. Guilford Press; 2013.
สำนักงานกองทุนการสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. เทคนิคโน้มน้าวผู้ที่ยังไม่ต้องการเลิกบุหรี่ [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 16 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.thaihealth.or.th/เทคนิคโน้มน้าว
มุกดา ไชยมโน. เปรียบเทียบผลของการให้คำปรึกษากลุ่มร่วมกับการดื่มชาหญ้าดอกขาวกับการดื่มชาหญ้าต่อการสูบบุหรี่ของคนงานในโรงงานอุตสาหกรรม [วิทยานิพนธ์]. ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา; 2545.
Velicer WF, Fava JIL, Prochaska JO, Abrams DB, Emmons KM, Pierce JP. Distribution of smokers by stage in three representative samples. Prev Med 1995;24(4):401-411.
Prochaska JO, Goldstein MG. Process of smoking cessation: Implications for clinicians. Clin Chest Med 1991;12:727-735.
จารุณีย์ สุธรรมวงศ์, วาริณี เอี่ยมสวัสติกุล, จินตนา ยูนิพันธุ์. ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จของการเลิกสูบบุหรี่ของผู้รับบริการในคลินิกช่วยเลิกยาสูบในกรุงเทพมหานคร. ว.พยาบาล 2568;74(1):31-40.
สนทรรศ บุษราทิจ, อภิญญา สีริไพบูลย์กิจ. การศึกษาเกี่ยวกับอัตราการเลิกบุหรี่ได้สำเร็จของผู้ที่ได้รับการรักษาที่คลินิกเลิกบุหรี่โรงพยาบาลศิริราช. ว.สมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย 2555;57(3):305-312.
ปรีดี บัญญัติรัชต, วิโรจน์ เจียมจรัสรังสี, ดุสิต จันทยานนท์, พิชัย แสงชาญชัย. ประสิทธิผลของการประยุกต์โปรแกรมเลิกบุหรี่ในทหารกองประจำการผลัดที่ 1/2559 กองร้อยพลเสนารักษ์ โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า. เวชสารแพทย์ทหารบก 2560;70(1):31-39.
Slama K, Redman S, Perkins J, Reid ALA, Sanson-Fisher RW. The effectiveness of two smoking cessalion programs for use in general practice: a randomized clinical tral. BMJ 1990; 300(6741):1707-1709.
ศศิธร กิจไพบูลย์ทวี. ประสิทธิภาพของยาอมเม็ดแข็งหญ้าดอกขาวร่วมกับการให้คำปรึกษาโดยเภสัชกรต่ออัตราการเลิกบุหรี่.ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ [อินเทอร์เน็ต]. 2554 [เข้าถึงเมื่อ 28 กุมภาพันธ์ 2568]. เข้าถึงได้จาก: http://www.thaihealth.or.th/data/ecatalog/157/pdf/157.pdf
วันดี ไตรภพสกุล, ฉันชาย สิทธิพันธุ์. การศึกษาประสิทธิผลของสมุนไพรหญ้าดอกขาวชนิดแคปซูลในการ เลิกบุหรี่.กรุงเทพฯ: ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมการบริโภคยาสูบและสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ; 2554.
ชวพรพรรณ จันทร์ประสิทธิ์, วิลาวัณย์ เสนารัตน์. การพยาบาลกับการสร้างเสริมสุขภาพ. ใน: เอกสารการสอนชุดวิชามโนมติและกระบวนการพยาบาล (ฉบับปรับปรุง). พิมพ์ครั้งที่ 14. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช; 2566. หน้า 18- 22.
ศิริพร นวกะวงษ์การ. ประสิทธิผลของโปรแกรมการเลิกบุหรี่ในผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง เครือข่ายบริการสุขภาพอำเภอบ้านโฮ่ง จังหวัดลำพูน. ว.สาธารณสุขล้านนา 2021;17(1):12-25.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
การละเมิดลิขสิทธิ์ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้ส่งบทความโดยตรง
ผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของผู้นิพนธ์ ขอสงวนสิทธิ์มิให้นำเนื้อหา ทัศนะ หรือข้อคิดเห็นใด ๆ ของบทความในวารสารไปเผยแพร่ทางการค้าก่อนได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการ อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร
