ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควรในนักศึกษาหญิงมหาวิทยาลัยเอกชนแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร
คำสำคัญ:
ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, พฤติกรรมการป้องกันการตั้งครรภ์, นักศึกษาหญิงบทคัดย่อ
การตั้งครรภ์ในวัยรุ่นเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญทั้งในประเทศไทยและทั่วโลก ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของมารดาและทารก รวมทั้งผลกระทบทางสังคมและเศรษฐกิจ ความรอบรู้ด้านสุขภาพมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควร การศึกษานี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบความสัมพันธ์ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควรในนักศึกษาหญิงมหาวิทยาลัยเอกชนแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร กลุ่มตัวอย่างเป็นนักศึกษาหญิงชั้นปีที่ 1-4 จำนวน 152 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น ประกอบด้วยข้อมูลทั่วไป ความรอบรู้ด้านสุขภาพ 6 องค์ประกอบ (ใช้เครื่องมือของกองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ) และพฤติกรรมการป้องกันการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควร 4 ด้าน ผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (CVI = 0.89) และมีค่าความเชื่อมั่น 0.94 และ 0.91 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา สถิติวิเคราะห์ความสัมพันธ์ และการวิเคราะห์ถดถอยสัมพันธ์แบบพหุปัจจัย
ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีอายุเฉลี่ย 20.5 ปี ส่วนใหญ่อาศัยอยู่กับบิดามารดา ร้อยละ 54.6พฤติกรรมเสี่ยงที่พบมากที่สุดคือการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ร้อยละ 51.3 และการออกไปข้างนอกยามค่ำคืน ร้อยละ 48.0 นักศึกษามีความรอบรู้ด้านสุขภาพในระดับปานกลางถึงสูง โดยด้านการจัดการสภาวะสุขภาพของตนเองมีคะแนนสูงสุด (ระดับสูง ร้อยละ 68.4) ส่วนด้านการตัดสินใจแยกแยะที่ถูกต้องยังต้องได้รับการพัฒนา (ระดับปานกลาง ร้อยละ 71.1) พฤติกรรมการป้องกันการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควรส่วนใหญ่อยู่ในระดับปานกลาง (ร้อยละ 54.6) การวิเคราะห์ความสัมพันธ์พบว่า ความรอบรู้ด้านสุขภาพมีความสัมพันธ์ระดับต่ำ (r = 0.124, p = 0.011) และการตัดสินใจแยกแยะที่ถูกต้องมีความสัมพันธ์ระดับสูงกับพฤติกรรมการป้องกันการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควรอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = 0.503, p = 0.001) จากการวิเคราะห์ถดถอยสัมพันธ์แบบพหุปัจจัย พบปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการป้องกันการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควรอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ การตัดสินใจแยกแยะที่ถูกต้อง (AOR 4.88, 95%CI: 2.32-10.26, p <0.001) ความรอบรู้ด้านสุขภาพ (AOR 2.45, 95%CI: 1.06-5.67, p = 0.036)
สรุปการศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่า การตัดสินใจแยกแยะที่ถูกต้องเป็นปัจจัยที่มีอิทธิพลมากที่สุดต่อพฤติกรรมการป้องกันการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควร การพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยเฉพาะทักษะการคิดวิเคราะห์และการตัดสินใจจึงเป็นแนวทางสำคัญในการส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควรในกลุ่มนักศึกษาหญิง
เอกสารอ้างอิง
Molitoris J, Kantorová V, Ezdi S, Gonnella G. Early childbearing and child marriage: An update. Stud in Fam Plann 2023;54(3):503-21.
กรมอนามัย. รายงานประจำปีสำนักอนามัยการเจริญพันธุ์ 2565. กระทรวงสาธารณสุข; 2566.
Ganchimeg T, Ota E, Morisaki N, Laopaiboon M, Lumbiganon P, Zhang J, et al. Pregnancy and childbirth outcomes among adolescent mothers: A World Health Organization multicountry study. BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology. 2014; 121:40-8.
กัญญฐา กุลแสง, สุชาติ ศรีสุข, วนิดา จันทร์ประเสริฐ. ผลลัพธ์การตั้งครรภ์และการคลอดในมารดาวัยรุ่น: การศึกษาย้อนหลัง. วารสารสูติศาสตร์-นรีเวชวิทยาแห่งประเทศไทย. 2020;28(4):245-52.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. การสำรวจสถานการณ์เด็กและสตรีในประเทศไทย พ.ศ. 2565 รายงานฉบับสมบูรณ์. สำนักงานสถิติแห่งชาติ; 2566.
กิตติพงษ์ รวนเพชร, ยุวดี นิลสุข, นิภา สุขใส, ปิยะรส รุ่งเรือง, ปัณณทัต โอภาสเมธา, เมธา เมธากร. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสาธารณสุข เมืองบุรีรัมย์. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9: วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม. 2566;17(2):479-92.
Jones A, Brown B. Adolescent pregnancy prevention: A review of the evidence and strategies for action. Journal of Youth Health. 2021;15(3):178-90.
รัตรี อรามศิลป์, วันศิริ ประจันโน. การสื่อสารเรื่องเพศศึกษาของพ่อแม่และวัยรุ่นในครอบครัว. วารสารสาธารณสุขภาคเหนือ. 2559;3(2):30-40.
ปริยนุช ตั้งนรกุล. ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพทางเพศกับพฤติกรรมทางเพศของนักเรียนหญิงระดับมัธยมศึกษาตอนต้น. วารสารแพทย์ทหารเรือ. 2562;46(3):607-20.
Fischer SM, Dadaczynski K, Sudeck G, Rathmann K, Paakkari O, Paakkari L, et al. Measuring health literacy in childhood and adolescence with the scale health literacy in school-aged children–German version. Diagnostica. 2022;68(4):216-27.
Singthong N, Yodmanee S, Thummapol O. Factors influencing sexual behaviors among Thai adolescents: A systematic review. Pacific Rim International Journal of Nursing Research. 2020;24(1):56-70.
กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. เครื่องมือประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อการป้องกันการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควรสำหรับหญิงไทยวัยรุ่น. กระทรวงสาธารณสุข; 2557.
Panjaitan AA. Adolescent behavior in unwanted pregnancy prevention. International Journal of Research in Law, Economic and Social Sciences. 2019;1(1):45-58.
Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement. 1970;30(3):607-10.
Fleary SA, Joseph P, Pappagianopoulos JE. Adolescent health literacy and health behaviors: A systematic review. Journal of Adolescence. 2018;62:116-27.
Chandra-Mouli V, Svanemyr J, Amin A, Fogstad H, Say L, Girard F, et al. Twenty years after International Conference on Population and Development: where are we with adolescent sexual and reproductive health and rights? Journal of Adolescent Health. 2015;56(1):1-6.
Basodan N, Al Mehmadi AE, Al Mehmadi AE, Aldawood SM, Hawsawi A, Fatini F, et al. Health Literacy and Reproductive Health Behaviors: A Cross-Sectional Study. Cureus. 2022;14(12): e32158.
Genga KR, Russell JA. Update of Health Behaviors in University Students. Journal of Health Education. 2017;9(5):441-55.
Smith J, Lee K, Chan M. Promoting sexual health and preventing adolescent pregnancies: A review of recent interventions. Global Public Health Review. 2022;8(1):45-60.
Bjørnsen HN, Bjørnebekk G, Brandmo C. Schools as a source of mental health literacy: Adjusting and validating a mental health literacy scale. Health Promotion Practice. 2023;24(3):456-67.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
การละเมิดลิขสิทธิ์ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้ส่งบทความโดยตรง
ผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของผู้นิพนธ์ ขอสงวนสิทธิ์มิให้นำเนื้อหา ทัศนะ หรือข้อคิดเห็นใด ๆ ของบทความในวารสารไปเผยแพร่ทางการค้าก่อนได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการ อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร
