ผลการพัฒนางานบริบาลเภสัชกรรมร่วมกับทีมสหสาขาวิชาชีพในผู้ป่วยปลูกถ่ายไตโรงพยาบาลอุดรธานี
คำสำคัญ:
การวิจัยเชิงสังเกตย้อนหลัง, การพัฒนางานบริบาลเภสัชกรรม, ทีมสหสาขาวิชาชีพ, ผู้ป่วยปลูกถ่ายไตบทคัดย่อ
การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงสังเกตย้อนหลัง วัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลการพัฒนางาน ติดตาม วิเคราะห์ แก้ไขปัญหาที่เกี่ยวข้องกับการใช้ยา และผลการรักษาทางคลินิก ในการพัฒนางานบริบาลเภสัชกรรมร่วมกับทีมสหสาขาวิชาชีพในผู้ป่วยปลูกถ่ายไต โรงพยาบาลอุดรธานี ระหว่าง พ.ศ. 2556 ถึง 30 กันยายน พ.ศ. 2567 กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยปลูกถ่ายไตที่มีข้อมูลครบถ้วนจำนวน 49 คน วิเคราะห์ด้วยข้อมูลสถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมาน โดยใช้เกณฑ์ Pharmaceutical Care Network Europe (PCNE) และประเมินผลทางคลินิกจากระดับยา Tacrolimus ในเลือดของผู้ป่วยว่าอยู่ในเกณฑ์เป้าหมายการรักษาหรือไม่
ผลการศึกษาพบว่า ปัญหาการใช้ยา (drug related problems: DRPs) ตามกรอบ PCNE ที่พบและได้รับการแก้ไขพบว่าปัญหาที่พบบ่อยที่สุดคือปัญหาที่เกี่ยวข้องกับผู้ป่วย (ร้อยละ 54.54) รองลงมาคือด้านการบริหารจัดการยา ได้แก่ การคัดสรรยาโดยเภสัชกร (ร้อยละ 13.65) และกระบวนการบริหารยาโดยพยาบาล (ร้อยละ 4.54) สำหรับปัญหาที่เกี่ยวข้องกับผู้ป่วยที่พบบ่อย สาเหตุหลักมาจากพฤติกรรมของผู้ป่วยที่ทำให้ใช้ยาน้อยกว่าที่แพทย์สั่ง (ร้อยละ 40.92) และปัญหาด้านความปลอดภัยในการรักษาได้แก่ การเกิดอาการไม่พึงประสงค์จากยา (ร้อยละ 13.65) การประเมินผลทางคลินิกจากระดับยาพบว่าผลการรักษาด้วยยา Tacrolimus (FK506) อยู่ในช่วงเป้าหมายการรักษา (5–8 ng/mL) ร้อยละ 79.59
การพัฒนาระบบบริบาลเภสัชกรรมร่วมกับทีมสหสาขาวิชาชีพโดยใช้ PCNE classification ช่วยค้นหาและแก้ไขปัญหาการใช้ยา เพิ่มความร่วมมือในการใช้ยา ทำให้ผู้ป่วยและญาติได้รับคำแนะนำด้านยาและการปฏิบัติตนอย่างถูกต้องและปลอดภัย ส่งผลให้ผลการรักษาทางคลินิกของผู้ป่วยดีขึ้นเป็นไปตามเป้าหมายการรักษา
เอกสารอ้างอิง
Wolfe RA, Ashby VB, Milford EL, Ojo AO, Ettenger RE, Agodoa LY, et al. Comparison of mortality in all patients on dialysis, patients on dialysis awaiting transplantation, and recipients of a first cadaveric transplant. N Engl J Med. 1999:341:1725–30.
Yang F, Luo N, Lau T, Chia KS, Lim YW, Vathsala A. Cost-effectiveness of kidney transplantation in Singapore. Transplant Proc. 2021:53(5):1517–24.
The Renal Association. Post-operative care of the kidney transplant recipient [Internet]. London: The Renal Association: 2017 [cited 2025 Jan 10]. Available from: https://renal.org
ดาราพร รุ้งพราย. Overview of immunosuppressive agents in kidney transplantation. ใน: กลุ่มเภสัชกรผู้ดูแลผู้ป่วยโรคไต (ประเทศไทย), บรรณาธิการ. คู่มือการดูแลผู้ป่วยโรคไตสำหรับเภสัชกร เล่ม 2. กรุงเทพฯ: สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย).บริษัท ประชาชน จำกัด: 2560. 291–306.
Tangkiatkumjai M, Walker DM, Praditpornsilpa K, Boardman H. Association between medication adherence and clinical outcomes in patients with chronic kidney disease: a prospective cohort study. Clin Exp Nephrol. 2016:21(3):504–12.
เสาวภา ทองสอดแสง, ชลทิพา พิเศษกุล, ศศิพินทุ์ มงคลไชย, อำนวยพร นามมัน, คชาภรณ์ ศรีจุมพล. การพัฒนาระบบจัดการด้านยาร่วมกับทีมสหสาขาวิชาชีพสำหรับผู้ป่วยปลูกถ่ายไต โรงพยาบาลอุดรธานี. [โปสเตอร์] ใน: งาน HA Nattional forum ครั้งที่ 24 ปี 2567; ภายใต้แนวคิด “Growth Mindset for Better Healthcare System ระบบบริการสุขภาพที่ก้าวหน้า ด้วยกรอบแนวคิดที่กว้างไกล”; วันที่ 12–15 มีนาคม 2567; ณ ศูนย์การประชุมอิมแพ็ค เมืองทองธานี. กรุงเทพฯ; 2567.
ศศิพินทุ์ มงคลไชย, อำนวยพร นามมัน, ภิญโญ ศุภรัตนชาติพันธ์. การพัฒนาระบบบริการพยาบาลผู้ป่วยบริจาคอวัยวะและดวงตา โรงพยาบาลอุดรธานี. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลอุดรธานี. 2568:33(1):137–54.
กมลวรรณ อ่อนละมัย. Pharmacist’s roles in a multidisciplinary CKD clinic. ใน: กลุ่มเภสัชกรผู้ดูแลผู้ป่วยโรคไต (ประเทศไทย), บรรณาธิการ. คู่มือการดูแลผู้ป่วยโรคไตสำหรับเภสัชกร.เล่ม 1 กรุงเทพฯ: สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย).บริษัท ประชาชน จำกัด: 2558. 263–76.
Pharmaceutical Care Network Europe Association. PCNE classification for drug related problems V9.1 [Internet]. 2020 [cited 2023 Jul 10]. Available from: https://www.pcne.org
สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข. คู่มือการใช้เครื่องมือวัดคุณภาพชีวิตที่สัมพันธ์กับสุขภาพ EQ-5D-5L (ฉบับภาษาไทย) [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข: [เข้าถึงเมื่อ 26 มิ.ย. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.hsri.or.th
สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล (องค์การมหาชน). คู่มือพัฒนาคุณภาพโรงพยาบาลและบริการสุขภาพ ฉบับเฉลิมพระเกียรติฯ พุทธศักราช 2562 (HA 4th Edition). กรุงเทพฯ: สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล: 2562.
วรรณพร อึ้งสกุล, สุดา วรรณประสาท, สุธิดา บุญสม, ศิริรัตน์ อนุตระกูลชัย. อัตราการรอดของไตและปัจจัยเสี่ยงภายหลังรักษาภาวะสลัดไตในผู้ป่วยหลังปลูกถ่ายไต. วารสารโรคไตสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย. 2565:27:79–90.
นุชนาฏ รินทวุธ, นิตยา ทองเงิน, อนงค์ ศรีทะโคตร, วิไลวรรณ แสนโฮม. การพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยปลูกถ่ายไตแบบไร้รอยต่อ โรงพยาบาลขอนแก่น. วารสารวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล. 2563:33(2):40–55.
อัญชภรณ์ คำสาร, จินดาวิทย์ อิสระโชติ, สมพงค์ คำสาร. กรอบแนวคิดการพัฒนางานบริบาลทางเภสัชกรรมเพื่อจัดการปัญหาการใช้ยา. ลำพูน: กลุ่มงานเภสัชกรรม โรงพยาบาลลำพูน: 2562.
สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. ศัพท์บัญญัติ: การบริบาลเภสัชกรรม [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สำนักงานราชบัณฑิตยสภา: 2554.
เสาวภา ทองสอดแสง, นุจรินทร์ เหลืองอิงคสุต. ผลของการจัดการด้านยาต่อผลลัพธ์ทางคลินิกในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังและผู้ป่วยล้างไตทางช่องท้อง. ใน: ธนรัตน์ สรวลเสน่ห์, บุษบา จินดาวิจักษณ์, บรรณาธิการ. บทบาทของเภสัชกรโรงพยาบาลในการดูแลผู้ป่วยใน. กรุงเทพฯ: สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย).บริษัท ประชาชน จำกัด: 2562. 128.
Hepler CD, Strand LM. Opportunities and responsibilities in pharmaceutical care. Am J Hosp Pharm. 1990:47:533–43.
Strand LM, Morley PC, Cipolle RJ, Ramsey R, Lamsam G. Drug related problems: their structure and function. DICP. 1990:24:1093–7.
กณิกนันต์ จำปาทิพย์ และ สิรินทิพย์ วัจนเทพินทร์. ความผันแปรทางเภสัชจลนศาสตร์ของ tacrolimus กับความร่วมมือในการใช้ยาในผู้ป่วยปลูกถ่ายไต [วิทยานิพนธ์]. ปทุมธานี: มหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์: 2564.
Wiedenmayer K, Summers RS, Mackie CA, Gous AG, Everard M, Tromp D. Developing pharmacy practice: a focus on patient care [Internet]. Geneva: World Health Organization: 2006 [cited 2021 Jun 12]. Available from: https://apps.who.int/iris/handle/10665/69399
Katz D, Kahn RL. The social psychology of organizations. 2nd ed. New York: Wiley: 1978.
Torres-Gutierrez M. Prevalence and modifiable factors for holistic non-adherence in renal transplant patients: a cross-sectional study. Patient Prefer Adherence. 2023:17:2201–13.
Magacho EJC, Ribeiro LC, Bastos MG, Chaoubah A. Adherence to drug therapy in kidney disease. Braz J Med Biol Res. 2011:44(2):123–9.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
การละเมิดลิขสิทธิ์ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้ส่งบทความโดยตรง
ผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของผู้นิพนธ์ ขอสงวนสิทธิ์มิให้นำเนื้อหา ทัศนะ หรือข้อคิดเห็นใด ๆ ของบทความในวารสารไปเผยแพร่ทางการค้าก่อนได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการ อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร
