ผลของการรักษาด้วยเลเซอร์ทางกายภาพบำบัดต่อผู้ป่วยอัมพาตใบหน้าครึ่งซีก (Bell’s palsy) โรงพยาบาลอุดรธานี

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบผลของการรักษาด้วยเลเซอร์ทางกายภาพบำบัดกับการกระตุ้นไฟฟ้าร่วมโปรแกรมกายภาพบำบัดมาตรฐานต่อความสามารถในการทำงานของกล้ามเนื้อใบหน้าและสภาวะด้านสังคมในผู้ป่วยอัมพาตใบหน้าครึ่งซีก (Bell’s palsy) ณ โรงพยาบาลอุดรธานี ระหว่างเดือนธันวาคม 2565 ถึงมิถุนายน 2568 โดยใช้รูปแบบการวิจัยกึ่งทดลองแบบวัดก่อนและหลังในสองกลุ่ม กลุ่มตัวอย่างผู้ป่วยอัมพาตใบหน้าครึ่งซีก จำนวน 64 คน แบ่ง 2 กลุ่มๆ ละ 32 คน ได้แก่ กลุ่มทดลองการรักษาด้วยเลเซอร์บำบัดร่วมโปรแกรมกายภาพบำบัดมาตรฐาน และกลุ่มควบคุมการกระตุ้นไฟฟ้าร่วมโปรแกรมกายภาพบำบัดมาตรฐาน เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วย แบบบันทึกข้อมูลทั่วไปของผู้ป่วยอัมพาตใบหน้าครึ่งซีก, แบบประเมิน Facial Disability Index (FDI) ประกอบด้วยการประเมินการทำงานทางกายภาพของกล้ามเนื้อใบหน้า (Physical Function FDI; PFDI) และด้านสังคม (Social/Well-being Function FDI; SFDI) และแบบประเมิน House-Brackmann scale (HBS) เพื่อประเมินสภาวะการทำงานของกล้ามเนื้อหน้า  วิเคราะห์ข้อมูลด้วยโปรแกรมสำเร็จรูป SPSS version 26 ใช้สถิติพรรณนา, สถิติอนุมาน (inferential statistic) ได้แก่ independence T-test กำหนดระดับนัยสำคัญที่ 0.05

          ผลการวิจัย   กลุ่มทดลองมีสัดส่วนเพศชายร้อยละ 53.13 อายุ 44.38±12.13 ปี   ระยะเวลาเจ็บป่วย 9.10 4.88 วัน กลุ่มควบคุม มีสัดส่วนเพศหญิงร้อยละ 59.37 อายุเฉลี่ย 51.25±14.71 ปี ระยะเวลาเจ็บป่วย 10.85 7.26  วัน ลักษณะทางประชากรของทั้งสองกลุ่มมีลักษณะใกล้เคียงกัน ผลการวิเคราะห์ภายในกลุ่มพบว่า คะแนนการทำงานของกล้ามเนื้อใบหน้าทางกายภาพเพิ่มขึ้น (Physical Function FDI; PFDI ) ของกลุ่มทดลองที่ได้รับการรักษาเลเซอร์ทางกายภาพบำบัดเพิ่มจาก 60.56±17.20 เป็น 92.66±11.56 คะแนน และกลุ่มควบคุมที่ได้รับการรักษาด้วยการกระตุ้นไฟฟ้าเพิ่มขึ้น จาก 55.16±3.03  เป็น 87.81±16.26 คะแนน แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ (p < 0.001ทั้งสองกลุ่ม) คะแนน HBS ของกลุ่มทดลองที่รักษาด้วยเลเซอร์ทางกายภาพบำบัด 4.56±0.95  เป็น 1.81±1.06 คะแนน กลุ่มควบคุมที่ได้รับการรักษาด้วยการกระตุ้นไฟฟ้าลดลง จาก 5.09±0.15 เป็น 2.44±0.22 คะแนน ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p< 0.001 ทั้งสองกลุ่ม) ส่วนคะแนนด้านสังคมของ (Social/Well-being Function FDI; SFDI) กลุ่มทดลอง มีคะแนนด้านสังคมหลังการรักษาดีกว่ากลุ่มควบคุมแต่ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (p= 0.956) การเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มหลังการรักษาไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทั้งในด้าน PFDI (p= 0.128), SFDI (p= 0.130) และ HBS (p= 0.066)

          สรุป การรักษาด้วยเลเซอร์บำบัดและการกระตุ้นไฟฟ้าร่วมโปรแกรมกายภาพบำบัดมาตรฐานมีผลการรักษาไม่แตกต่างกันทางสถิติ ในการฟื้นฟูการทำงานของกล้ามเนื้อใบหน้าในผู้ป่วย Bell’s palsy