เวชศาสตร์วิถีชีวิตกับการดูแลผู้ป่วยภาวะอ้วน: รายงานผู้ป่วยหญิงอาชีพแพทย์ อายุ 33 ปี
คำสำคัญ:
ภาวะอ้วนระดับที่ 1, ไขมันในเลือดสูง, ภาวะการปรับตัวผิดปกติ, การปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตบทคัดย่อ
รายงานผู้ป่วยนี้นำเสนอผู้ป่วยหญิงอายุ 33 ปี สถานะโสด ได้เข้ารับการตรวจสุขภาพร่างกายตามปกติ ผู้ป่วยรู้สึกว่าตัวเองสุขภาพร่างกายปกติดี แต่ช่วงที่พบแพทย์อยู่ในอารมณ์เศร้า รู้สึกไม่ค่อยมีแรง เนื่องจากเพิ่งมีปัญหาด้านการเปลี่ยนแปลงทางความสัมพันธ์อย่างฉับพลัน มีภาวะเครียดและวิตกกังวลจากการย้ายที่อยู่และที่ทำงานกะทันหัน รวมทั้งกำลังเริ่มธุรกิจใหม่ที่ตนเองไม่เคยมีประสบการณ์ด้านการบริหารมาก่อน มีความวิตกกังวลด้านการเรียนหลักสูตรเสริมความรู้และการสอบ รับประทานอาหารที่ไม่ดีต่อสุขภาพเป็นบางครั้ง ไม่ค่อยออกกำลังกาย ผลตรวจร่างกายและผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการพบ ภาวะอ้วนระดับที่ 1 ไขมันในเลือดสูง จากการประเมินพบมีภาวะการปรับตัวผิดปกติ การประเมินความพร้อมในการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตพบว่าผู้ป่วยอยู่ในระยะ precontemplation stage ซึ่งหมายถึง ยังไม่ได้ตระหนักถึงความสำคัญของการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพอย่างจริงจังและไม่ตระหนักว่าเป็นปัญหา เป้าหมายระยะสั้นในการรักษาผู้ป่วยรายนี้ คือการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพตามหลัก SMART Goal (specific, measurable, achievable, relevant, time-bound) คือการตั้งเป้าหมายให้ชัด เฉพาะเจาะจง วัดผลได้ ทำได้จริง สอดคล้องกับเป้าหมายชีวิต และมีกรอบเวลาที่ชัดเจน ภายใน 1-3 เดือน โดยมุ่งเน้นลดระดับดัชนีมวลกาย (BMI) และลดระดับไลโปโปรตีนความหนาแน่นต่ำ (LDL) ส่วนเป้าหมายระยะยาวคือการปรับพฤติกรรมการรับประทานอาหารให้มีประโยชน์ต่อสุขภาพ การออกกำลังกาย และการควบคุมน้ำหนักเพื่อปรับปรุงคุณภาพชีวิต แผนการรักษามุ่งเน้นการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต ได้แก่ 1) เสริมสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจ 2) ปรับการรับประทานอาหารใหม่ให้ดีต่อสุขภาพ 3) เพิ่มการออกกำลังกายและกิจกรรมทางกาย โดยใช้เทคนิคการ motivational interviewing เพื่อสร้างความสัมพันธ์ที่ดี ให้คำแนะนำแบบสั้น และช่วยผู้ป่วยกำหนดเป้าหมายสุขภาพผ่านคำถามปลายเปิด โดยมีเป้าหมายชัดเจนมุ่งเน้นด้านโภชนาการ การออกกำลังกาย และการจัดการความเครียดและอารมณ์ ซึ่งจากการศึกษาในผู้ป่วยรายนี้เป็นระยะเวลา 17 เดือน ดัชนีมวลกาย (BMI) ลดลงจาก 29.69 เป็น 25.50 กก./ตร.ม. LDL ลดลงจาก 151 เป็น 119 mg/dL
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Obesity and overweight [Internet]. Geneva: WHO; 2024 [cited 2025 Nov 9]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight
Ng M, Fleming T, Robinson M, Thomson B, Graetz N, Margono C, et al. Global, regional, and national prevalence of overweight and obesity in children and adults during 1980–2013: a systematic analysis. Lancet. 2014;384(9945):766–781.
Guh DP, Zhang W, Bansback N, Amarsi Z, Birmingham CL, Anis AH. The incidence of co-morbidities related to obesity and overweight: a systematic review and meta-analysis. BMC Public Health. 2009;9:88
Kuo LE, Czarnecka M, Kitlinska JB, Tilan JU, Kvetnanský R, Zukowska Z. Chronic stress, combined with a high-fat/high-sugar diet, shifts sympathetic signaling toward neuropeptide Y and leads to obesity and the metabolic syndrome. Ann N Y Acad Sci. 2008b;1148:232-7.
Gonçalves IDSA, Filgueiras MS, Moreira TR, Thomé MS, Paiva GLD, Almeida GP, Cotta RMM, Campos TDN, Freitas DMO, Novaes JF, Oliveira AF, Costa GDD. Interrelation of Stress, Eating Behavior, and Body Adiposity in Women with Obesity: Do Emotions Matter? Nutrients. 2024; 16(23):4133.
Christaki EV, Pervanidou P, Papassotiriou I, Bastaki D, Valavani E, Mantzou A, Giannakakis G, Boschiero D, Chrousos GP. Stress, Inflammation and Metabolic Biomarkers Are Associated with Body Composition Measures in Lean, Overweight, and Obese Children and Adolescents. Children (Basel). 2022;9(2):291.
Zhang J, Zhang WZ. Stress-Induced Metabolic Disorders: Mechanisms, Pathologies, and Prospects. [Internet]. Am J Biomed Sci & Res. 2025. [cited 2025 Nov 9]. Available from: https://doi.org/10.20944/preprints202504.1086.v1
Hall MH, Casement MD, Troxel WM, Matthews KA, Bromberger JT, Kravitz HM, et al. Chronic Stress is Prospectively Associated with Sleep in Midlife Women: The SWAN Sleep Study. Sleep. 2015;38(10):1645-54.
Carpio-Arias TV, Solís Manzano AM, Sandoval V, Vinueza-Veloz AF, Rodríguez Betancourt A, Betancourt Ortíz SL, Vinueza-Veloz MF. Relationship between perceived stress and emotional eating. A cross sectional study. Clin Nutr ESPEN. 2022;49:314-318.
Puhl RM, Heuer CA. The stigma of obesity: a review and update. Obesity (Silver Spring). 2009;17(5):941–964.
Tremmel M, Gerdtham UG, Nilsson PM, Saha S. Economic burden of obesity: a systematic literature review. Int J Environ Res Public Health. 2017;14(4):435.
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์โรคอ้วนในประเทศไทย ปี 2566. กรุงเทพฯ: สำนักโภชนาการ กรมอนามัย; 2566.
L-Y Lim L, Kjellstrom T, Sleigh A, Khamman S, Seubsman SA, Dixon J, et al. Associations between urbanisation and components of the health-risk transition in Thailand. A descriptive study of 87,000 Thai adults. Glob Health Action. 2009;2.
Frank E, Segura C, Shen H, Oberg E. Predictors of physicians’ health practices: findings from the Women Physicians’ Health Study. Arch Fam Med. 2000;9(3):267–273.
Wada K, Eguchi H, Prieto-Merino D, Smith DR. Occupational stress and overweight among physicians: a cross-sectional study. J Occup Health. 2019;61(5):373–380.
Dyrbye LN, Shanafelt TD, Sinsky CA, Cipriano PF, Bhatt J, Ommaya A, et al. Burnout among health care professionals: a call to explore and address this underrecognized threat to safe, high-quality care. NAM Perspect. 2017;7(7):1–11.
Vutyavanich T, Sreshthaputra R, Thitadilok W, Sukcharoen N. Quality of life and risk factors that affect the quality of life of Thai female physicians. J Med Assoc Thai. 2007;90(11):2260-5.
Patel SR, Hu FB. Short sleep duration and weight gain: a systematic review. Obesity (Silver Spring). 2008;16(3):643–653.
Park S, Lee Y, Kim J, Kang MW, Cho B. Shift work and metabolic risk factors of cardiovascular disease. J Occup Environ Med. 2015;57(3):367–373.
Wallace JE, Lemaire JB, Ghali WA. Physician wellness: a missing quality indicator. Lancet. 2009;374(9702):1714–1721.
American College of Lifestyle Medicine. Lifestyle medicine: evidence-based practice [Internet]. St. Louis: American College of Lifestyle Medicine; 2023 [cited 2025 Nov 9]. Available from: https://lifestylemedicine.org
Lianov L, Johnson M. Physician competencies for prescribing lifestyle medicine. JAMA. 2010;304(2):202–203.
Polak R, Pojednic R, Phillips EM. Lifestyle medicine education. Am J Lifestyle Med. 2015;9(5):361–367.
West CP, Dyrbye LN, Shanafelt TD. Physician burnout: contributors, consequences, and solutions. J Intern Med. 2018;283(6):516–529.
Prochaska JO, DiClemente CC. The Transtheoretical Approach: Crossing Traditional Boundaries of Therapy. Homewood, IL: Dow Jones-Irwin; 1984.
Substance Abuse and Mental Health Services Administration. Impact of the DSM-IV to DSM-5 Changes on the National Survey on Drug Use and Health [Internet]. Rockville (MD): Substance Abuse and Mental Health Services Administration (US); 2016 Jun. Table 3.19, DSM-IV to DSM-5 Adjustment Disorders Comparison. [cited 2025 Nov 2]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK519704/table/ch3.t19/
Miller WR, Rollnick S. Motivational interviewing: helping people change. 3rd ed. New York: Guilford Press; 2013.
Bailey RR. Goal Setting and Action Planning for Health Behavior Change. Am J Lifestyle Med. 2017;13(6):615-618.
แสงโสม สีนะวัฒน์, สุพจน์ รื่นเริงกลิ่น, ลักษณิน รุ่งตระกูล, ณัฐนิช อินทร์ขำ, กุลธิดา รักกลัด. เอกสารสไลด์ประกอบการบรรยาย: โภชนาการเพื่อการควบคุมน้ำหนักตัว. หลักสูตร mini Lifestyle Medicine รุ่นที่ 9; 9 เมษายน 2567. กรมอนามัย นนทบุรี; 2567.
Mach F, Baigent C, Catapano AL, Koskinas KC, Casula M, Badimon L, et al. 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias: lipid modification to reduce cardiovascular risk: The Task Force for the management of dyslipidaemias of the European Society of Cardiology (ESC) and European Atherosclerosis Society (EAS), Eur Heart J. 2020;41(1),111–188,
Otten JJ, Hellwig JP, Meyers LD, editors. Dietary Reference Intakes: The Essential Guide to Nutrient Requirements. [internet]. Institute of Medicine (US) Panel on Macronutrients. Washington (DC): National Academies Press (US); 2006. Chapter: Factors Affecting Energy Expenditure and Requirements. [cited 2025 Nov 2]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK591031/
Mifflin MD, St Jeor ST, Hill LA, Scott BJ, Daugherty SA, Koh YO. A new predictive equation for resting energy expenditure in healthy individuals. Am J Clin Nutr. 1990;51(2):241-7.
Moore TM, Conlin PR, Ard J, Laura P, Svetkey LP. DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension) Diet Is Effective Treatment for Stage 1 Isolated Systolic Hypertension. Hypertension. 2001;38:155–158.
Filippou CD, Tsioufis CP, Thomopoulos CG, Mihas CC, Dimitriadis KS, Sotiropoulou LI, et al. Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH) Diet and Blood Pressure Reduction in Adults with and without Hypertension: A Systematic Review and Meta- Analysis of Randomized Controlled Trials. Adv Nutr. 2020; 11(5): 1150–1160
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. ไร้พุง ลดโรค กินถูกส่วน 2:1:1 [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 17 ก.ย. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://nutrition2.anamai.moph
.go.th/th/book/download/?did=194018&id=46340
Soltani S, Shirani F, Chitsazi MJ, Salehi-Abargouei A. The effect of dietary approaches to stop hypertension (DASH) diet on weight and body composition in adults: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled clinical trials. Obes Rev. 2016;17(5):442-54.
พรเทพ ศิริวนารังสรรค์. เอกสารสไลด์ประกอบการบรรยาย: การจัดโภชนาการด้วยเวชศาสตร์วิถีชีวิต. หลักสูตร mini Lifestyle Medicine รุ่นที่ 9; 23 มีนาคม 2567; ณ ห้องประชุมอัจฉรา โรงพยาบาลบำราศนราดูร นนทบุรี; 2567.
American Heart Association. The American Heart Association Diet and Lifestyle Recommendations. [internet]. American Heart Association. [access 2024 Jul 30]. Available from: https://www.heart.org/en/healthy-living/healthy-eating/eat-smart/nutrition-basics/aha-diet-and-lifestyle-recommendations.
Jia SS, Liu Q, Allman-Farinelli M, Partridge SR, Pratten A, Yates L, et al. The Use of Portion Control Plates to Promote Healthy Eating and Diet-Related Outcomes: A Scoping Review. Nutrients. 2022;14(4):892.
Phillips SM, Chevalier S, Leidy HJ. Protein "requirements" beyond the RDA: implications for optimizing health. [internet]. Appl Physiol Nutr Metab 2016. [cited 2025 Sep 14]. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26960445/
Lim JJ, Liu Y, Lu LW, Barnett D, Sequeira IR, Poppitt SD. Does a Higher Protein Diet Promote Satiety and Weight Loss Independent of Carbohydrate Content? An 8-Week Low-Energy Diet (LED) Intervention. [internet]. Nutrients. 2022. [cited 2025 Sep 14]. Available from: https://doi.org/
3390/nu14030538
Haskell WL, Lee IM, Pate RR, Powell KE, Blair SN, Franklin BA, et al. Physical activity and public health: updated recommendation for adults from the American College of Sports Medicine and the American Heart Association. Circulation. 2007;116(9):1081–1093.
ยงยุทธ วงศ์ภิรมย์ศานติ์. เอกสารสไลด์ประกอบการบรรยาย: จิตวิทยาสติเพื่อการเป็น lifestyle coach. หลักสูตร mini Lifestyle Medicine รุ่นที่ 9; 22 มีนาคม 2567; ณ ห้องประชุมอัจฉรา โรงพยาบาลบำราศนราดูร นนทบุรี; 2567.
นวนันท์ ปิยะวัฒน์กูล. บาดแผลทางใจ : เวชปฏิบัติทางจิตเวชศาสตร์. พิมพ์ครั้งที่ 3. ขอนแก่น:โรงพิมพ์คลังนานาวิทยา; 2566.
ทินกร วงศ์ปการันย์. จิตบำบัดแบบประคับประคอง. [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 5 เมษายน 2567]. เข้าถึงได้จาก https://w1.med.cmu.ac.th/psychiatry/files/2021/10/8.2supportivepsychotherapy-for-Med-Students-June2021.pdf?x13726
Arbuckle MR, Foster FP, Talley RM, Covell NH, Essock SM. Applying Motivational Interviewing Strategies to Enhance Organizational Readiness and Facilitate Implementation Efforts. Qual Manag Health Care. 2020;29(1):1-6.
American heart Association. Life's Essential 8™ - How to Get Healthy Sleep Fact Sheet. [Internet]. American heart Association 2025. [cited 2025 Mar 21]. Available from https://www.heart.org/en/healthy-living/healthy-lifestyle/lifes-essential-8/how-to-get healthy-sleep-fact-sheet.
Hruby A, Hu FB. The epidemiology of obesity: a big picture. PharmacoEconomics. 2015;33(7):673–689.
Feingold KR. Introduction to Lipids and Lipoproteins. 2024 Jan 14. In: Feingold KR, Adler RA, Ahmed SF, Anawalt B, Blackman MR, Chrousos G, et al. editors. Endotext [Internet]. South Dartmouth (MA): MDText.com, Inc.; 2000–.
Stepanski EJ, Wyatt JK. Use of sleep hygiene in the treatment of insomnia. Sleep Med Rev. 2003;7(3):215-25.
Virginia F. Gurley. Sleep as medicine and lifestyle medicine for optimal health. In: James M. Rippe, editor. Lifestyle Medicine. 3rd ed. CRC Press Taylor & Francis Group; 2019. p. 1000.
Black DS, O’Reilly GA, Olmstead R, Breen EC, Irwin MR. Mindfulness meditation and improvement in sleep quality and daytime impairment among older adults with sleep disturbances: a randomized clinical trial. JAMA internal medicine. 2015;175(4):494 501.
Lincoln KD. Social Support, Negative Social Interactions, and Psychological Well-Being. Soc Serv Rev. 2000 Jun 1;74(2):231-252.
Shanafelt TD, Boone S, Tan L, Dyrbye LN, Sotile W, Sloan J, et al. Burnout and satisfaction with work-life balance among US physicians relative to the general US population. Arch Intern Med. 2012;172(18):1377–1385.
Spinelli WM, Fernstrom KM, Britt HR, Pratt R, Ting HH. Seeing the patient, improving the provider: patient and provider satisfaction through system change. Jt Comm J Qual Patient Saf. 2016;42(5):242–250.
Wei FC, Huang CH, Huang CY, Tsai YP, Jeng C. Effectiveness of health education and counseling on stages of change, decisional balance, and smoking cessation self-efficacy: A prospective self-control study. Patient Educ Couns. 2024;123:108206.
World Health Organization. Nutrition for a healthy life – WHO recommendations. [internet]. World Health Organization 2025 [cited 2025 Sep 18]. Available from: https://www.who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/nutrition---maintaining-a-healthy-lifestyle
American Heart Association. What Your Cholesterol Levels Mean. [internet]. American Heart Association 2024 [cited 2025 Sep 18]. Available from: https://www.heart.org/en/health topics/cholesterol/about-cholesterol/what-your-cholesterol-levels-mean
Siddiqui KM, Asghar MA, Nadeem A. Dealing a Neonate with CHARGE Syndrome: Anaesthesia perspective of perioperative care. Pak J Med Sci. 2017;33(6):1534-1537.
Machado AM, Guimarães NS, Bocardi VB, da Silva TPR, do Carmo AS, de Menezes MC, et al. Understanding weight regain after a nutritional weight loss intervention: Systematic review and meta-analysis. Clin Nutr ESPEN. 2022;49:138-153.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
การละเมิดลิขสิทธิ์ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้ส่งบทความโดยตรง
ผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของผู้นิพนธ์ ขอสงวนสิทธิ์มิให้นำเนื้อหา ทัศนะ หรือข้อคิดเห็นใด ๆ ของบทความในวารสารไปเผยแพร่ทางการค้าก่อนได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการ อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร
