ผลของโปรแกรมส่งเสริมการรับรู้ด้านสุขภาพในการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยตนเอง ของผู้ต้องราชทัณฑ์หญิงเรือนจำจังหวัดอุดรธานี

ผู้แต่ง

  • ชริษา บุญธกาญภัทร์ โรงพยาบาลมะเร็งอุดรธานี
  • สร้อย อนุสรณ์ธีรกุล มหาวิทยาลัยราชธานี วิทยาเขตอุดรธานี
  • ทรรศนีย์ นครชัย โรงพยาบาลมะเร็งอุดรธานี

คำสำคัญ:

โปรแกรมส่งเสริมการรับรู้ด้านสุขภาพ, การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยตนเอง, ผู้ต้องราชทัณฑ์หญิง

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลอง แบบกลุ่มเดียววัดผลก่อนและหลังการทดลอง เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมส่งเสริมการรับรู้ด้านสุขภาพในการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยตนเอง ต่อการรับรู้ด้านสุขภาพฯ และการยอมรับการตรวจคัดกรองฯ ของผู้ต้องราชทัณฑ์หญิงเรือนจำจังหวัดอุดรธานี จำนวน 204 คน  เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย โปรแกรมส่งเสริมการรับรู้ด้านสุขภาพในการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยตนเอง แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล และแบบประเมินการรับรู้ด้านสุขภาพเกี่ยวกับโรคมะเร็งปากมดลูก มีค่า CVI = 0.82, 0.88, และ 0.96 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และใช้สถิติ Wilcoxon signed-rank test สำหรับเปรียบเทียบก่อนและหลังการทดลอง

            ผลการศึกษา พบว่ากลุ่มตัวอย่างมีอายุเฉลี่ย 37.82 ± 5.30 ปี หลังการทดลองกลุ่มตัวอย่างมีคะแนนการรับรู้ด้านสุขภาพฯ ทั้ง 5 ด้าน ได้แก่ การรับรู้โอกาสเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งปากมดลูก การรับรู้ความรุนแรงของโรคมะเร็งปากมดลูก การรับรู้ถึงประโยชน์ของการรักษาและป้องกันโรค การรับรู้อุปสรรคของการปฏิบัติพฤติกรรมเพื่อป้องกันโรค และการรับรู้สิ่งชักนำสู่การปฏิบัติ สูงขึ้นกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติทุกด้าน        (กลุ่มตัวอย่างยอมรับการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยตนเอง  และส่งสิ่งส่งตรวจคัดกรองทุกรายร้อยละ 100

           สรุป โปรแกรมส่งเสริมการรับรู้ด้านสุขภาพฯ สามารถส่งเสริมการรับรู้ด้านสุขภาพฯ และการยอมรับการตรวจคัดกรองฯ ได้ ควรนำไปใช้ในการคัดกรองมะเร็งปากมดลูกในผู้ต้องราชทัณฑ์หญิงที่มีข้อจำกัดในการเข้าถึงบริการ

 

 

เอกสารอ้างอิง

สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. ขั้นตอนการใช้สิทธิตามแนวทางโรคมะเร็งรักษาทุกที่ (Cancer Anywhere). [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 1 ตุลาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nhso.go.th/th/communicate-th/thnewsforperson/cancer-anywhere

MedPark Hospital. มะเร็งปากมดลูก (cervical cancer) อาการ สาเหตุ และการรักษา [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: MedPark Hospital; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 1 ตุลาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.medparkhospital.com

World Health Organization. Human papillomavirus (HPV) and cervical cancer [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2023 [cited 2025 Oct 1]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/human-papillomavirus-(hpv)-and-cervical-cancer

สถาบันมะเร็งแห่งชาติ. ทะเบียนมะเร็งประเทศไทย พ.ศ. 2564 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สถาบันมะเร็งแห่งชาติ; 2565 [เข้าถึงเมื่อ 1 ตุลาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nci.go.th/e_book/hosbased_2564/index.html

อินทิรา ยมาภัย, นัยนา ประดิษฐ์สิทธิกร, ธัญญรัตน์ อโนทัยสินทวี, ยศ ตีระวัฒนานนท์. การประเมินความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ของการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกโดยวิธี HPV DNA. กรุงเทพฯ: สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ; 2558.

โรงพยาบาลมะเร็งอุดรธานี. Hospital based cancer registry 2024 [อินเทอร์เน็ต]. อุดรธานี: โรงพยาบาลมะเร็งอุดรธานี; 2567. [เข้าถึงเมื่อ 5 ม.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://drive.google.com/ file/d/1DKoNQFeAIMVtqrZV8PPyp4AxWNIdLkfEhttps://drive.google.com/file/d/1DKoNQFeAIMVtqrZV8PPyp4AxWNIdLkfE

โรงพยาบาลมะเร็งอุดรธานี. งานการพยาบาลผู้ป่วยนอก. สรุปโครงการราชทัณฑ์ปันสุขปี 2566. อุดรธานี: โรงพยาบาลมะเร็งอุดรธานี; 2566.

โรงพยาบาลมะเร็งอุดรธานี. งานการพยาบาลผู้ป่วยนอก. สรุปผลการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกปี 2566. อุดรธานี: โรงพยาบาลมะเร็งอุดรธานี; 2566.

พัชนี คำอ่อน. การเปรียบเทียบผลการคัดกรองมะเร็งปากมดลูกโดยการเก็บตัวอย่างด้วยตัวเองกับการเก็บตัวอย่าง โดยบุคลากรทางการแพทย์ ด้วยการตรวจ HPV DNA testing ที่อำเภอชุมแพ จังหวัดขอนแก่น. รายงานการวิจัย. ขอนแก่น: โรงพยาบาลชุมแพ; 2568.

Kittisiam T, Chanpanitkitchot S, Tangjitgamol S, Srijaipracharoen S, Manusirivithaya S, Srisomboon J, et al. Clinical performance of self-collected specimen HPV-DNA vs clinician- collected specimen HPV-mRNA to detect high-risk HPV and high-grade cervical lesions and cancer. Asian Pac J Cancer Prev 2024;25(1);211-17.

ธันย์สิตา ยอดอ่อน. การพัฒนารูปแบบการคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยวิธี HPV Self Sampling. ชัยนาท: โรงพยาบาลหนองมะโมง; 2566.

Rosenstock IM, Strecher VJ, Becker MH. Social learning theory and the Health Belief Model. Health Educ Q 1988 Summer;15(2):175-83.

ชุลีรัตน์ สาระรัตน์, ศรัญญา ต.เทียนประเสริฐ. การพัฒนาโปรแกรมการให้ความรู้การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก โดยการตรวจค้นหาไวรัส HPV ด้วยวิธีการเก็บสิ่งส่งตรวจด้วยตนเองของสตรีกลุ่มเสี่ยง ในโรงพยาบาลมะเร็งอุดรธานี. ว.ส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม 2567;18(1):351-65.

อัสหม๊ะ กือนิ, อัสมะ แยนา, เกรียงศักดิ์ สุขใหม่, สมเกียรติยศ วรเดช, ปุญญพัฒน์ ไชยเมล์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการรับบริการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกของสตรีอายุ 30-60 ปี. ว.วิจัยสาธารณสุขศาสตร์มหาวิทยาลัยขอนแก่น 2566;16(3):27-39.

ชลากร พรหมนิล. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการตัดสินใจเข้ารับการคัดกรองมะเร็งปากมดลูกของสตรีอายุ 30-60 ปี ในเขตรับผิดชอบโรงพยาบาลเชียรใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช. ว.วิชาการเพื่อการพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิและสาธารณสุข 2024;2(1):79–96.

นภัสวรรณ โอภาส. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมแรงจูงใจในการป้องกันโรคต่อการรับรู้การป้องโรคมะเร็งปากมดลูกและการมารับการตรวจส่องกล้องปากมดลูกในสตรีที่มีผลการตรวจเซลล์เยื่อบุปากมดลูกผิดปกติ. [วิทยานิพนธ์]. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2560.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-04-30

รูปแบบการอ้างอิง

1.
บุญธกาญภัทร์ ช, อนุสรณ์ธีรกุล ส, นครชัย ท. ผลของโปรแกรมส่งเสริมการรับรู้ด้านสุขภาพในการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยตนเอง ของผู้ต้องราชทัณฑ์หญิงเรือนจำจังหวัดอุดรธานี. udhhosmj [อินเทอร์เน็ต]. 30 เมษายน 2026 [อ้างถึง 3 พฤษภาคม 2026];34(1):26-3. available at: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/udhhosmj/article/view/281943

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย