ผลของโปรแกรมติดตามอาการทางโทรศัพท์ต่อความรู้ ทักษะการดูแลตนเอง และความพึงพอใจ ของผู้ป่วยภาวะจุดภาพชัดบวมน้ำจากเบาหวานที่ได้รับการฉีดยาเข้าน้ำวุ้นตาแบบผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลอุดรธานี

ภาวนา  ดาวงศ์ศรี

ผู้แต่ง

ภาวนา ดาวงศ์ศรี ห้องตรวจตา โรงพยาบาลอุดรธานี

คำสำคัญ:

เบาหวานขึ้นจอตา, จุดภาพชัดบวมน้ำ, ฉีดยาเข้าน้ำวุ้นตา, การพยาบาลทางไกล

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลของโปรแกรมติดตามอาการทางโทรศัพท์ต่อความรู้ ทักษะการดูแลตนเอง และความพึงพอใจของผู้ป่วยภาวะจุดภาพชัดบวมน้ำจากเบาหวานที่ได้รับการฉีดยาเข้าน้ำวุ้นตาแบบผู้ป่วยนอก ทำการศึกษาที่ห้องตรวจตา โรงพยาบาลอุดรธานี โปรแกรมออกแบบโดยอิงตามแนวคิดทฤษฎีการดูแลตนเองของโอเร็ม และหลักการพยาบาลก่อน ขณะ และหลังการทำหัตถการฉีดยาเข้าน้ำวุ้นตา โดยใช้เทคโนโลยีดิจิทัลสนับสนุนการให้คำแนะนำทางการพยาบาล กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยเบาหวานขึ้นจอประสาทตาที่มีภาวะจุดภาพชัดบวมน้ำ จำนวน 32 ราย คัดเลือกแบบเจาะจงตามเกณฑ์คัดเข้าศึกษา เก็บข้อมูลระหว่างเดือนกันยายนถึงพฤศจิกายน พ.ศ. 2567 ใช้แบบสอบถามที่ผ่านการตรวจสอบความเที่ยงตรงและความเชื่อมั่น เพื่อวัดความรู้ ทักษะการดูแลตนเอง และความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและ Paired T-Test

ผลการวิจัย กลุ่มตัวอย่างอายุเฉลี่ย 56.78 ปี เพศหญิงและชายมีสัดส่วนใกล้เคียงกัน ส่วนใหญ่มีโรคร่วม เช่น ความดันโลหิตสูง ร้อยละ 68.8 ไขมันในเลือดสูง ร้อยละ 59.4 และร้อยละ 65.5 มีภาวะน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วนจากค่าดัชนีมวลกาย (BMI) รวมทั้งมีระดับน้ำตาลในเลือดขณะอดอาหาร (FBS) และค่า HbA1c ที่สูงเกินเกณฑ์ หลังจากได้รับโปรแกรมติดตามอาการทางโทรศัพท์ คะแนนความรู้เพิ่มขึ้นจาก 8.09 เป็น 9.75 (p<0.001) ทักษะการดูแลตนเองเพิ่มจาก 8.44 เป็น 9.72 (p < 0.01) และคะแนนความพึงพอใจเพิ่มจาก 19.84 เป็น 28.72 (p < 0.001) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แสดงให้เห็นว่าโปรแกรมสามารถส่งเสริมความเข้าใจเกี่ยวกับโรค พัฒนาความสามารถในการดูแลตนเอง และสร้างความพึงพอใจต่อการดูแลได้อย่างมีประสิทธิผล

ข้อเสนอแนะ ควรนำโปรแกรมติดตามอาการทางโทรศัพท์ไปประยุกต์ใช้ในการดูแลผู้ป่วยโรคตาที่ได้รับหัตถการแบบผู้ป่วยนอก โดยบูรณาการกับระบบบริการตามปกติ เพื่อส่งเสริมการติดตามอาการอย่างต่อเนื่อง เพิ่มการเข้าถึงบริการ และลดภาวะแทรกซ้อนจากโรคและการรักษา นอกจากนี้ควรศึกษาวิจัยเพิ่มเติมเพื่อเปรียบเทียบประสิทธิผลของการติดตามผู้ป่วยผ่านช่องทางดิจิทัลอื่นๆ เช่น วิดีโอคอลหรือแอปพลิเคชัน เพื่อพัฒนาแนวทางการดูแลผู้ป่วยให้มีประสิทธิภาพและยั่งยืนมากยิ่งขึ้น

เอกสารอ้างอิง

IDF Diabetes Atlas. IDF Diabetes Atlas up- date [Internet]. 2019 [cited 2023 Apr 24]. Available from: http://www.diabetesatlas.org

โสมนัส ถุงสุวรรณ. การฉีดยาเข้าน้ำวุ้นตา. กรุงเทพฯ: ภาควิชาจักษุวิทยา คณะแพทยศาสตร์ ศิริราชพยาบาล; 2561.

วีรวุฒิ อิ่มสำราญ. รพ.วัดไร่ขิง ตอบคำถาม.. “ฉีดยาเข้าน้ำวุ้นตา” รักษาโรคตาจริงหรือ [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 5 มิถุนายน 2567]. เข้าถึงได้จาก: http://www.hfocus.org/content/ 2020/05/19419

Comcali S, Tasci YY, Onen M, Gulhan B, Sahin M, Cavdarlic C, et al. Endophthalmitis following intravitreal injections at a tertiary center:real-life data on incidence, risk factors, management strategies, and visual outcomes. BMC Ophthalmol 2025;7(25):278.

Orem, D.E. Nursing: Concepts of practice. 6th ed. St. Louis: Mosby; 2001.

พรรณทิพย์ ยิ้มวาสนา. ผลของโปรแกรมให้ความรู้ผ่านโทรศัพท์ต่อความรู้ ทักษะการดูแลตนเอง และความพึงพอใจของผู้ป่วยโรคตุ่มน้ำพองใส. [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 6 กรกฎาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.iod.go.th/wp-content/uploads/2023/08

สิทธิพรร์ สุนทร, วัชรินทร์ สุทธิศัย, พงษ์ศักดิ์ ซิมมอนด์ส, รัชนิดา ไสยรส, ภัณฑิลา น้อยเจริญ. แนวคิดและกระบวนทัศน์ในการกำหนดขนาดตัวอย่างด้วย G*Power. ว.สหวิทยาการวิจัย ฉบับบัณฑิตศึกษา 2562;8(1):29-39.

เพชรรัตน์ ศิริสุวรรณ. ผลของโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพเพื่อป้องกันการเกิดโรคเบาหวานรายใหม่ตำบลสิงห์โคก อำเภอเกษตรวิสัย จังหวัดร้อยเอ็ด. ราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีสุรินทร์ 2561;8(1):45-58.

ธัชศรัณพร พรหมเศรณี, ทรงสมร แย้มอรุณ, สุกัญญา วงษ์สา. ผลการจัดการรายกรณีในผู้สูงอายุที่มีภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาในคลินิกผู้สูงอายุคุณภาพต่อความรู้ ทักษะการดูแลตนเอง และความพึงพอใจและผลทางคลินิก. พยาบาลทหารบก 2561;19(1):110-118.

พิมพ์มาดา พชรปกรณ์ศิลป์, อาภรณ์ ศรีชัย และวัลลภา วิจิตร. ผลของโปรแกรมติดตามอาการทางโทรศัพท์ต่อความสม่ำเสมอในการรับประทานยาของผู้มีปัญหาสุขภาพจิต. ว.คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา 2564;29(2):95-104.

ใจรัก จำรูญรัตน์. ผลของการใช้รูปแบบการให้คำปรึกษาและติดตามดูแลผู้ป่วยโรคไส้เลื่อนหลังผ่าตัดผ่านระบบการพยาบาลทางไกล โรงพยาบาลลำพูน. ว.สาธารณสุขและสุขภาพศึกษา 2567;4(1):1-14.

สุกานดา สุภาจันทร์, จันทร์จีรา ยานะชัย. การพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของครอบครัวผ่านการพยาบาลทางไกลต่อพฤติกรรมการดูแลแผล โรงพยาบาลแม่ทะ อําเภอแม่ทะ จังหวัดลําปาง. ว.การพยาบาลสุขภาพและสาธารณสุข 2567;3(2):17-33.