ผลการรักษาและความปลอดภัยของการใช้ rtPA ทางหลอดเลือดดำสำหรับ Minor Ischemic Stroke: ประสบการณ์จากโรงพยาบาลอุดรธานี

ชัยวัฒน์ กลิ่นหอมอ่อน

ผู้แต่ง

ชัยวัฒน์ กลิ่นหอมอ่อน กลุ่มงานอายุรกรรม โรงพยาบาลอุดรธานี

คำสำคัญ:

Thrombolysis, Ischemic Stroke, Minor Stroke, Alteplase, Symptomatic Intracranial Hemorrhage

บทคัดย่อ

การรักษาผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบเฉียบพลันด้วยยาละลายลิ่มเลือด recombinant tissue plasminogen activator (rtPA; alteplase) มีประสิทธิภาพในการลดความพิการและการเสียชีวิต อย่างไรก็ตามในผู้ป่วยที่มีอาการเล็กน้อย (minor stroke; NIHSS < 4) การให้ยา rtPA ยังคงมีข้อถกเถียง เนื่องจากต้องพิจารณาสมดุลระหว่างประโยชน์ด้านผลลัพธ์กับความเสี่ยงต่อภาวะเลือดออกในสมอง การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลลัพธ์ของการให้ยา rtPA เทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้รับยาในผู้ป่วย minor stroke เพื่อเปรียบเทียบผลลัพธ์ทางคลินิกที่ประเมินความสามารถในการทำหน้าที่หรือใช้ชีวิตประจำวัน (functional outcome) โดยใช้คะแนน Modified Rankin Scale (mRS) ที่ 3 และ 6 เดือน และศึกษาการเกิดภาวะเลือดออกในสมองที่มีอาการ (symptomatic intracranial hemorrhage; sICH) ภายใน 6 เดือน เป็นการศึกษาแบบ retrospective cohort รวบรวมข้อมูลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบที่มีคะแนน NIHSS < 4 เข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลอุดรธานี ระหว่างเดือนมกราคม–ธันวาคม 2567 เปรียบเทียบกลุ่มที่ได้รับยา rtPA กับกลุ่มที่ไม่ได้รับยา วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ chi-square test, multivariable logistic regression สำหรับปรับปัจจัยกวน (Baseline NIHSS, Baseline mRS)

ผลการศึกษา: ผู้ป่วยทั้งหมด 124 ราย ได้รับยา rtPA 45 ราย (ร้อยละ 36.29) และไม่ได้รับยา 79 ราย (ร้อยละ 63.71) พบว่าที่ 3 เดือนหลังรักษา กลุ่มที่ได้รับ rtPA มีสัดส่วนของผลลัพธ์ดี (mRS 0–2) สูงกว่ากลุ่มที่ไม่ได้รับยา ( Odds ratio 4.39, 95% CI 1.56-12.40; p=0.003) ที่ 6 เดือนไม่พบความแตกต่างในกลุ่มที่ได้และไม่ได้ rtPA (Odds ratio 2.51, 95% CI 0.67-9.41; p =0.16) พบภาวะเลือดออกในสมองเพียง 1 ราย (ร้อยละ 2.2) ในกลุ่มที่ได้รับยา rtPA

สรุปผล: การให้ยา rtPA ในผู้ป่วย minor stroke มีความสัมพันธ์กับผลลัพธ์ทางคลินิกที่ประเมินความสามารถในการทำหน้าที่หรือใช้ชีวิตประจำวันดีขึ้นในระยะ 3 เดือน

เอกสารอ้างอิง

สมศักดิ์ เทียมเก่า. สถานการณ์โรคหลอดเลือดสมอง. ว.ประสาทวิทยาแห่งประเทศไทย 2021;37(4): 54-60.

สมศักดิ์ เทียมเก่า. สถานการณ์โรคหลอดเลือดสมองในประเทศไทยและเขตสุขภาพที่ 7. North Eastern Thai J Neurosci 2023;18(3):145-153.

Powers WJ, Rabinstein AA, Ackerson T, Adeoye OM, Bambakidis NC, Becker K, et al. Guidelines for the Early Management of Patients With Acute Ischemic Stroke: A Guideline for Healthcare Professionals From the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke 2018;49(3):e46–e110.

Pan S, Liu Z. Effects of intravenous rtPA in patients with minor stroke. Ann Med 2024;56(1):

Zhou ZH, Chen HS. Dual Antiplatelet Therapy vs Alteplase for Patients With Minor Nondisabling Acute Ischemic Stroke: The ARAMIS Randomized Clinical Trial. JAMA 2023;329(24):2135–2144.

Wang Y, Chen D. Outcomes in minor stroke patients treated with intravenous thrombolysis. CNS Neurosci Ther 2023;29(8):2308–2317.

Xu Y, Sun L. Safety and Outcome of Thrombolysis in Mild Stroke: A Meta-Analysis. Med Sci Monit 2014;20:2062–2068.

Elkind MSV, Sciacca RR, Boden-Albala B, Rundek T, Paik MC, Sacco RL. Long-term functional recovery after first ischemic stroke: the Northern Manhattan Study. Stroke 2009;40(8):2805–2811.

Saver JL, Smith EE, Fonarow GC, Reeves MJ, Zhao X, Olson DM, et al. Reperfusion Therapy Frequency and Outcomes in Mild Ischemic Stroke in the United States. Stroke 2020;51(11):3261–3267.

Lindsay P, Furie KL, Davis SM, Donnan GA, Norrving B. World Stroke Organization (WSO): Global Stroke Fact Sheet 2022. Int J Stroke 2022;17(1):18–29.

Liao X, Wang Y. Burden of stroke in China. Int J Stroke 2007;2(3):211–213.

Wong LKS, Prasad K, Lees KR. One-Year Risk of Stroke after Transient Ischemic Attack or Minor Stroke. N Engl J Med 2016;374(16):1495–1500.

Kleindorfer D, Kissela B, Schneider A, Woo D, Khoury J, Miller R, et al. Eligibility for recombinant tissue plasminogen activator in acute ischemic stroke: a population-based study. Stroke 2004;35(2):e27–e29.

Yeatts SD, Broderick JP, Khatri P, Tomsick TA, Palesch Y. Effect of Alteplase vs Aspirin on Functional Outcome for Patients With Acute Ischemic Stroke and Minor Nondisabling Neurologic Deficits: The PRISMS Randomized Clinical Trial. JAMA 2018;320(2):156–166.

Smith EE, Fonarow GC. Outcomes in mild or rapidly improving stroke not treated with intravenous recombinant tissue-type plasminogen activator. Stroke 2011;42(11):3110–3115.

Romano JG, Smith EE, Liang L, Gardener H, Camp S, Shuey L, et al. Outcomes in mild acute ischemic stroke treated with intravenous thrombolysis: a retrospective analysis of the Get With the Guidelines-Stroke registry. JAMA Neurol 2015;72(4):423–431.

Schwamm LH, Ali SF, Reeves MJ, Smith EE, Saver JL, Messe S, et al. Temporal trends in patient characteristics and treatment with intravenous thrombolysis among acute ischemic stroke patients at Get With The Guidelines-Stroke hospitals. Circ Cardiovasc Qual Outcomes 2013;6(5):543–549.

Alhazzani A , Al-Ajlan FS, Alkhiri A, Almaghrabi AA, Alamri AF, Alghamdi BA, et al. Intravenous alteplase in minor nondisabling ischemic stroke: A systematic review and meta-analysis. Eur Stroke J 2024;9(3):521–529.

Valente GM, Moura FA. The use of alteplase, although safe, does not offer clear clinical advantages when mild stroke is nondisabling. Front Neurol 2023;14:1212712.

Asdaghi N, Romano JG, Gardener H, Campo-Bustillo I, Purdon B, Khan YM, et al. Thrombolysis in Mild Stroke: a comparative analysis of the PRISMS and MaRISS studies. Stroke 2021;52(10):e586–e589.